Trump Hürmüz ablukasını duyurdu: İran üçüncü gece vuruldu
ABD ile İran arasında Hürmüz Boğazı’nın kontrolü üzerinden başlayan askeri ve siyasi gerilim, karşılıklı saldırılarla yeni bir aşamaya geçti. ABD ordusu, İran topraklarına yönelik üst üste üçüncü gece geniş çaplı bombardıman düzenlerken ABD Başkanı Donald Trump, İran’a yönelik deniz ablukasının yeniden başlatıldığını duyurdu. İran’ın füzeli misillemesinde Birleşik Arap Emirlikleri’ne ait iki ticari tanker hedef alındı. Körfez’de büyüyen çatışmalar Yemen’e de sıçrarken, Hürmüz Boğazı’ndaki hareketlilik ve petrol arzına ilişkin endişeler Brent petrol fiyatını 80 doların üzerine taşıdı.
ABD İran’ı üçüncü gece bombardımana tuttu
ABD Başkanı Donald Trump’ın “İran’ı bu gece ve yarın vuracağız” açıklamasının ardından Amerikan kuvvetleri yeniden harekete geçti. ABD Merkez Komutanlığı, Başkomutanın talimatı doğrultusunda İran’a yönelik üst üste üçüncü gece saldırılarının başlatıldığını duyurdu. Toplam beş saat sürdüğü belirtilen askeri operasyonun ardından son saldırı dalgasının başarıyla tamamlandığı açıklandı. Operasyonun temel amacının İran’ın ticari taşımacılığa saldırma kabiliyetini zayıflatmak olduğu bildirildi. ABD güçleri, İran genelindeki kritik askeri noktaları hedef alarak operasyonlarını gece boyunca sürdürdü.
Altı bölgedeki askeri noktalar hedef alındı
ABD Merkez Komutanlığı tarafından yapılan açıklamada Buşehr, Çabahar, Cask, Konarak, Ebu Musa ve Bender Abbas’taki askeri noktaların vurulduğu belirtildi. İran yerel basınında yer alan bilgilere göre Bender Abbas kentinin doğusu, Keşm, Kiş ve Ebu Musa adaları ile Buşehr eyaletinde gece boyunca şiddetli patlama sesleri duyuldu. CENTCOM ayrıca Orta Doğu genelinde 50 binden fazla ABD askerinin görev yaptığını hatırlattı. Amerikan kuvvetlerinin teyakkuz halinde, yüksek imha gücüne sahip ve her an göreve hazır olduğu ifade edildi.
İran’ın misillemesinde iki tanker vuruldu
ABD’nin saldırılarının ardından İran ve bölgedeki müttefiklerinden karşılık geldi. Birleşik Arap Emirlikleri Savunma Bakanlığı, Hürmüz Boğazı’nın güney koridorunda ülkeye ait iki ticari tankerin İran’a ait seyir füzeleriyle hedef alındığını açıkladı. Saldırı sonucunda gemilerde yangın ve maddi hasar meydana geldi. Olayda bir mürettebatın hayatını kaybettiği, sekiz personelin ise yaralandığı bildirildi. Tankerlerde çıkan yangınların daha sonra kontrol altına alındığı belirtildi. Saldırı, Hürmüz Boğazı’ndaki ticari taşımacılığa ilişkin güvenlik kaygılarını daha da artırdı.
Bahreyn ve Ürdün’de alarm durumuna geçildi
İran’ın hava saldırıları nedeniyle Bahreyn’de sirenler çalarken, halka güvenli sığınaklara gitmeleri yönünde çağrı yapıldı. Ürdün yönetimi ise İran topraklarından fırlatılan dört füzenin ülkenin hava sahasında etkisiz hale getirildiğini duyurdu. Pazartesi günü ABD’nin İran’ın güneybatısındaki petrol üretim tesislerine yönelik düzenlediği saldırılarda iki kişi hayatını kaybetmiş, üç kişi yaralanmıştı. ABD ordusu ilk saldırı dalgasında İran’ın hava savunma sistemlerini, kıyı radarlarını, insansız hava aracı ve füze tesisleriyle bazı deniz unsurlarını hedef aldığını bildirmişti.
İran bölgedeki askeri hedefleri vurduğunu öne sürdü
İran Devrim Muhafızları, Hürmüz Boğazı’ndan yasa dışı geçmeye çalıştığını iddia ettiği iki gemiye uyarı ateşi açıldığını belirtti. İran tarafı ayrıca Bahreyn, Ürdün, Kuveyt ve Umman’daki bazı askeri hedeflere saldırılar gerçekleştirildiğini öne sürdü. İran ordusu, Kuveyt’te bulunan ABD güçlerine ait haberleşme sistemlerinin, yakıt depolarının ve Patriot hava savunma bataryalarının hedef alındığını iddia etti. Açıklamada bir ABD insansız hava aracının da düşürüldüğü ileri sürüldü. Bölgedeki karşılıklı saldırı iddiaları, Körfez ülkelerinde güvenlik endişesini büyüttü.
Trump İran’a yönelik deniz ablukasını duyurdu
Askeri operasyonların yanı sıra ABD, Hürmüz Boğazı üzerinde İran’a yönelik deniz ablukasını yeniden başlattığını ilan etti. Donald Trump, “Ablukayı yeniden devreye sokuyoruz. Bu abluka sadece İran için geçerli. İran’la iş yapanlar geçemeyecek, diğer herkes geçebilecek” açıklamasında bulundu. Trump, İran ile iki gün önce bir uzlaşıya vardıklarını ancak Tahran yönetiminin daha fazla müzakere talebinde bulunarak geri adım attığını ileri sürdü. İran’ın nükleer silah edinmesini önlemek için askeri müdahalenin gerekli olduğunu savunan Trump, diplomatik kapıların tamamen kapanmadığını söyledi.
Hürmüz Boğazı’nda yüzde 20 geçiş ücreti tartışması
Hürmüz Boğazı’ndaki gerilimin bir diğer boyutunu geçiş ücreti tartışması oluşturdu. Donald Trump, boğazdan geçen tüm kargolardan yüzde 20 oranında geçiş ücreti alınacağını açıklamıştı. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ise Trump’ın sözlerine ironik bir yanıt verdi. Ticari gemilerin güvenli geçişini sağlayan tarafın bunun karşılığını alması gerektiğini ifade eden Arakçi, Hürmüz Boğazı’nın muhafızının İran olduğunu ve böyle kalacağını savundu. Arakçi, yüzde 20’lik oranın çok yüksek olduğunu belirterek İran’ın daha adil davranacağını söyledi.
Petrol fiyatı 80 doların üzerine çıktı
Hürmüz Boğazı’ndaki askeri hareketlilik ve deniz ablukasının küresel petrol arzını olumsuz etkileyebileceği endişesi enerji piyasalarında hızlı yükselişe neden oldu. Gün içinde yüzde 5’e yakın değer kazanan Brent petrolün varil fiyatı 80 dolar seviyesinin üzerine çıktı. Fiyatlar daha sonra kazançlarının bir kısmını geri vererek 78 dolar seviyelerinde dengelendi. Hürmüz Boğazı’ndaki çatışmaların ve deniz trafiğine yönelik kısıtlamaların devam etmesi halinde enerji piyasalarındaki dalgalanmanın sürmesi bekleniyor. Bölgedeki gelişmeler küresel petrol piyasaları tarafından yakından takip ediliyor.
Körfez’deki çatışma Yemen’e sıçradı
Körfez’de büyüyen kriz kısa süre içinde Yemen cephesine de yansıdı. İran destekli Husiler, Sana Havalimanı’na düzenlenen saldırıya misilleme olarak Suudi Arabistan’daki Abha Uluslararası Havalimanı’nı balistik füzeler ve insansız hava araçlarıyla hedef aldıklarını açıkladı. Suudi Arabistan destekli Yemen hükümeti ise Sana Havalimanı’na yönelik operasyonun İran’dan kalkan bir uçağın bölgeye inişini engellemek amacıyla gerçekleştirildiğini bildirdi. Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyon güçleri, Husiler tarafından fırlatılan füzelerin hava savunma sistemleriyle imha edildiğini duyurdu.
Diplomatik girişimler devam ediyor
Yemen’deki son gelişmeler, 2022 yılından bu yana büyük ölçüde uygulanan ateşkesin tamamen bozulabileceği endişesini artırdı. Askeri hareketlilik devam ederken diplomatik girişimler de sürüyor. İran Dışişleri Bakanlığı, Katar, Pakistan ve Umman’ın arabuluculuğunda ABD ile İran arasındaki gerilimi düşürmek amacıyla temasların devam ettiğini açıkladı. Tahran yönetimi, ABD tarafından gerçekleştirilen yeni askeri saldırıların son aylarda yürütülen diplomatik çabaları büyük ölçüde baltaladığını belirtti. Taraflardan gelen açıklamalar, askeri gerilimin yanında diplomatik görüşmelerdeki belirsizliğin de sürdüğünü gösterdi.
ABD’nin İran’a yönelik üçüncü gece saldırısı, Hürmüz Boğazı’nda ilan edilen deniz ablukası ve İran’ın misillemeleri bölgedeki gerilimi daha da artırdı. Körfez’den Yemen’e yayılan çatışmaların seyri, diplomatik girişimlerin sonuçları ve petrol piyasalarındaki hareketlilik yakından takip ediliyor.