Türkiye’de ekonomik şartlar, hanehalkı bütçelerini temel ihtiyaçlar noktasında her geçen gün daha fazla köşeye sıkıştırıyor. Birleşik Metal-İş Sınıf Araştırmaları Merkezi (BİSAM) tarafından hazırlanan Nisan 2026 dönemine ait rapor, dar gelirli vatandaşın içinde bulunduğu zor durumu tüm çıplaklığıyla gözler önüne serdi. Artan gıda fiyatları, kira bedelleri ve enerji maliyetleri birleşince, dört kişilik bir ailenin sağlıklı beslenebilmesi için gereken tutar ile insanca yaşayabilmesi için gereken limit arasındaki uçurum iyice açıldı. Özellikle mutfaktaki günlük maliyetin bin lirayı geçmesi, vatandaşın cebindeki yangının ne kadar büyük olduğunu kanıtlıyor.
Mutfakta Günlük Maliyet Bin Lirayı Aşarak Rekor Kırdı
BİSAM raporuna göre, dört kişilik bir ailenin sadece biyolojik varlığını sürdürebilmesi, yani karnını sağlıklı bir şekilde doyurabilmesi için yapması gereken günlük harcama tutarı 1.112 TL olarak hesaplandı. Bu rakam, asgari ücretle geçinen bir ailenin sadece mutfak masrafına yetişmesinin dahi imkansız hale geldiğini gösteriyor. Raporda mutfak enflasyonunun lokomotifi olarak süt ve süt ürünleri gösterilirken, meyve-sebze grubundaki mevsimsel artışların da bütçeyi sarstığı vurgulanıyor. Protein grubunda yer alan et ve yumurta gibi temel gıdalar ise artık ulaşılamaz bir lüks olma yolunda ilerliyor.
Yoksulluk Sınırı Altı Haneli Rakamlara Demir Attı
Eğitimden sağlığa, barınmadan ulaşıma kadar bir ailenin toplam harcamalarını kapsayan yoksulluk sınırı 109 bin 630 TL seviyesine yükselerek tarihi bir zirveye ulaştı. Raporda, bu durumun sadece bir istatistik değil, derin bir sosyal kriz olduğu belirtiliyor. BİSAM yetkilileri, "Gıda fiyatlarındaki artış artık sadece ekonomik bir veri değil, aynı zamanda bir halk sağlığı sorunudur" diyerek tehlikenin boyutuna dikkat çekiyor. Özellikle gelişim çağındaki gençlerin ve çocukların süt, et ve taze sebze gibi kritik besin gruplarına erişiminin zorlaşması, gelecekte ciddi sağlık problemlerine davetiye çıkarıyor.
Bireysel Beslenme Maliyetleri Yaş Gruplarına Göre Değişiyor
Raporda dikkat çeken bir diğer ayrıntı ise hane içindeki bireylerin yaş ve cinsiyetine göre yapılan maliyet analizi oldu. En yüksek beslenme maliyeti, büyüme çağındaki gençlerde görülüyor. 15-18 yaş arası bir gencin aylık sağlıklı beslenme maliyeti 9.370 TL olarak belirlenirken, bu rakam yetişkin bir erkek için 9.131 TL, yetişkin bir kadın için ise 8.767 TL seviyesinde seyrediyor. 4-6 yaş arasındaki bir çocuğun sağlıklı gelişimi için ise en az 6.101 TL’lik bir gıda harcaması yapılması gerekiyor. Bu rakamlar, ailelerin çocuklarının geleceğinden feragat etmek zorunda kaldığı "beslenmede fırsat eşitsizliğini" tetikliyor.