Fındık piyasasında son günlerde gündeme gelen iddialar, sektörün tüm paydaşlarını karşı karşıya getirdi. Üretici, sanayici ve ihracatçı temsilcilerine göre, fiyatların yükselmesini sağlamak ve piyasayı dengelemek amacıyla müdahale alımı yapması beklenen Toprak Mahsulleri Ofisi’nin (TMO) tam tersine depolarındaki eski ürünleri düşük fiyatla satışa sunmaya hazırlanması piyasada ciddi bir rahatsızlık oluşturdu. Özellikle 2004 ve öncesine ait olduğu ileri sürülen fındıkların kavrularak iç piyasada toptancılara sunulmak istendiği yönündeki iddialar, fiyatların daha da düşeceği endişesini beraberinde getirdi.
“PİYASA DENGESİNE ZARAR VERİR” UYARISI
Sektör temsilcileri, TMO’nun geçmişte satışlarını resmi internet kanalları üzerinden duyurarak gerçekleştirdiğini, ancak bu kez satışların daha sınırlı bir şekilde ve doğrudan firmalar üzerinden yapılmaya çalışıldığını iddia ediyor. Bu durumun, serbest piyasadaki dengeyi bozacağı ve üreticinin elindeki ürünü daha düşük fiyattan satmak zorunda kalacağı ifade ediliyor. Özellikle 11-13 ve 13-15 mm boyutlarındaki kavrulmuş fındığın kilosunun 700 TL seviyesinde satışa sunulmasının, piyasada oluşabilecek fiyat artışını engelleyeceği görüşü dile getiriliyor.
KALİTE VE TÜKETİM ENDİŞESİ
Sanayiciler ve ihracatçılar, yalnızca fiyat değil kalite açısından da ciddi riskler olduğuna dikkat çekiyor. Uzun süre depolanan ürünlerin piyasaya sunulmasının tüketici nezdinde fındığın kalitesine yönelik algıyı olumsuz etkileyeceği belirtiliyor. Fındık fiyatlarının ceviz, badem ve kaju gibi ürünlere göre yüksek olduğu bir dönemde, düşük kaliteli ürünlerin piyasaya sürülmesi halinde tüketicinin alternatif kuruyemişlere yönelmesinden endişe ediliyor. Bu durumun iç tüketimi artırmak için yapılan tanıtım ve çeşitlendirme çalışmalarına da zarar vereceği vurgulanıyor.
ÜRETİCİ VE SANAYİCİ AYNI NOKTADA
Başta Ziraat Odaları olmak üzere birçok sektör temsilcisi, TMO’nun asli görevinin piyasayı regüle etmek, fiyat istikrarını sağlamak ve üreticiyi korumak olduğunu hatırlatıyor. Ancak mevcut uygulamanın tam tersine üreticiyi zor durumda bıraktığı, sanayicinin maliyet planlamasını olumsuz etkilediği ve ihracat rekabetini zayıflatabileceği yönünde eleştiriler yükseliyor. Sektör temsilcileri, kurumun piyasayla çatışmak yerine üretici ve sanayiciyle koordineli hareket etmesi gerektiğini savunuyor.
SİYASİ VE SEKTÖREL GİRİŞİM ÇAĞRISI
Fındık üretiminin yoğun olduğu bölgelerde faaliyet gösteren temsilciler, milletvekillerini ve ilgili komisyonları sürece müdahil olmaya davet etti. TBMM Fındık Komisyonu ve sektörün önemli kuruluşlarının devreye girerek TMO’nun bu politikadan vazgeçmesini sağlaması gerektiği ifade ediliyor. Aksi halde hem fiyatların baskılanacağı hem de tüketici tercihlerinin olumsuz etkileneceği yönünde güçlü bir görüş hakim. Sonuç olarak sektörde dile getirilen eleştiriler, TMO’nun depolardaki eski ürünleri piyasaya sürmesinin fındık fiyatlarının yükselmesini engelleyebileceği, kalite algısını zedeleyebileceği ve üretici başta olmak üzere tüm paydaşları zor durumda bırakabileceği yönünde yoğunlaşıyor. Tartışmanın önümüzdeki süreçte ekonomi ve tarım gündeminin önemli başlıklarından biri olmaya devam etmesi bekleniyor.