Türkiye’de asgari ücret sisteminde önemli bir değişikliğin gündeme gelebileceği belirtiliyor. İş gücü piyasasının ihtiyaçları, sektörlerin maliyet yapıları ve şehirler arasındaki ekonomik farklılıkların dikkate alınacağı “sektörel ve bölgesel asgari ücret” modeli üzerinde değerlendirmeler yapılıyor. Çalışmayla çalışanların alım gücünün korunması, istihdamın artırılması ve işletmelerin rekabet gücünün desteklenmesi hedefleniyor. Henüz kesinleşmiş bir karar bulunmazken, olası düzenlemenin hayata geçirilmesi durumunda sosyal tarafların görüşlerinin alınacağı ve çalışanların hak kaybına uğramayacağı bir sistem oluşturulmasının amaçlandığı ifade ediliyor.
Tek Tip Asgari Ücret Yerine Yeni Model Gündemde
Üzerinde çalışma yürütülen modele göre, Türkiye genelinde uygulanan tek tip asgari ücret sisteminin yerine sektörlerin ve bölgelerin ekonomik şartlarını dikkate alan alternatif bir yapı değerlendiriliyor. Farklı sektörlerin üretim kapasitesi ve iş gücü maliyetleri ile şehirlerin yaşam giderleri arasındaki farklılıkların yeni sistemde belirleyici olabileceği belirtiliyor. Özellikle iş gücü maliyetlerinin yüksek olduğu sektörler ile yaşam maliyetlerinin farklılaştığı bölgeler için alternatif uygulama seçenekleri üzerinde duruluyor. Çalışmanın temel hedefinin üretim, istihdam ve çalışanların refahı arasında kalıcı bir denge kurulması olduğu ifade ediliyor.
Çalışanların Hak Kaybına Uğramaması Hedefleniyor
Yeni asgari ücret modeline ilişkin herhangi bir düzenleme yapılması halinde işçi ve işveren taraflarının görüşlerinin alınacağı belirtiliyor. Çalışanların mevcut haklarında kayıp yaşamaması ve alım gücünün korunması üzerinde durulurken, işverenlerin de sürdürülebilir şekilde üretim yapabilmesinin amaçlandığı ifade ediliyor. Hazırlık sürecinde sektörlerin maliyet yapıları ve bölgeler arasındaki ekonomik farklılıkların ayrıntılı şekilde analiz edildiği aktarılıyor. Böylece hem iş gücü piyasasının ihtiyaçlarına cevap verecek hem de istihdamı destekleyecek bir sistem oluşturulması hedefleniyor. Ancak şu aşamada uygulamaya ilişkin kesinleşmiş bir karar bulunmuyor.
Dünyadaki Asgari Ücret Modelleri İnceleniyor
Hazırlık çalışmaları kapsamında farklı ülkelerde uygulanan asgari ücret sistemlerinin de incelendiği belirtiliyor. Almanya’da ülke genelinde yasal asgari ücret bulunurken bazı sektörlerde toplu iş sözleşmeleriyle daha yüksek ücretler uygulanabiliyor. İtalya ve Avusturya’da ücretlerin büyük ölçüde sektör bazlı toplu sözleşmeler üzerinden belirlendiği ifade ediliyor. Belçika’da ise ulusal taban ücretin yanı sıra bazı sektörlerde daha yüksek ücret seviyeleri uygulanabiliyor. Türkiye için hazırlanacak olası modelde de bu örneklerin değerlendirilerek ülkenin ekonomik yapısına en uygun sistemin belirlenmesi amaçlanıyor.
Bölgesel Asgari Ücret Uygulayan Ülkeler Bulunuyor
Bölgesel asgari ücret modelleri dünyanın farklı ülkelerinde uygulanıyor. Meksika’da bazı bölgelerde, özellikle belirli sınır kesimlerinde daha yüksek asgari ücret uygulanırken, ABD’de federal asgari ücretin yanı sıra eyaletler ve bazı şehirler kendi ücret seviyelerini belirleyebiliyor. Kanada’da asgari ücret eyaletlere göre değişirken, Japonya’da 47 idari birim için ayrı ücret seviyeleri belirleniyor. Çin’de eyaletler ve büyük şehirler ekonomik koşullarına göre farklı ücretler uygulayabilirken, Hindistan’da da eyalet ve sektör bazlı farklı asgari ücret uygulamalarına rastlanıyor.
Nihai Karar Çalışmaların Ardından Verilecek
Sektörel ve bölgesel asgari ücret modeline ilişkin çalışmaların olgunlaşmasının ardından ekonomi yönetimi, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ve ilgili kurumların değerlendirmeleri doğrultusunda nihai kararın şekillenmesi bekleniyor. Düzenlemenin hayata geçirilmesine karar verilmesi durumunda sistemin kapsamı, geçiş süreci ve denetim mekanizmalarının ayrıntılı şekilde belirlenmesi planlanıyor. Şu anda kesinleşmiş bir karar bulunmadığı belirtilirken, yürütülen çalışmaların temel amacının çalışanların refahını koruyan, istihdamı destekleyen ve işletmelerin sürdürülebilir üretim yapmasına imkân sağlayan bir ücret modelinin oluşturulması olduğu ifade ediliyor.