Ürgüplü merhum Refik Başaran'dan derlenmiş bir Ürgüp türküsü olan "Ayşe'min Yeşil Sandığı" türküsü büyük bir hüznün sözlere ve ezgilere yansımasıdır. Bu türkünün bilinen acıklı hikâyesi şöyledir: "Ayşe yeni evli güzel bir gelindir. Eşi, yaşlı babasını ve güzel Ayşe'sini bırakıp askere gitmek zorunda kalır. Gelin ve kayınbaba birbirlerine çok düşkündürler. Bir gün kayınbaba sinirlenip Ayşe'ye bir tokat atar. Ayşe, beklemediği bu tokadı hazmedemez ve gidip kendini Kızılırmak'a atar, intihar eder. Kayınpeder de buna dayanamaz ve Ürgüp Dağları'na düşer, daha kötüsü de aklını yitirir. Bir rivayete göre o da daha sonra ölür." "Ayşe'min Yeşil Sandığı" türküsünün yürek yakan sözleri ise şöyledir: "Ayşe'min yeşil sandığı/Daha elinin değdiği/Hiç aklımdan çıkmıyor ki/Kapılıp sele gittiği//Aman Ayşe'm, mor menekşem/Dağlar başı duman Ayşe'm/İndim Ürgüp çöllerine/Geleceğim güman Ayşe'm// Koyun gelir yata yata/Çamurlara bata bata/Gelin Ayşe'm sele gitmiş/Yosunları tuta tuta// Aman Ayşe'm, mor menekşem/Dağlar başı duman Ayşe'm/İndim Ürgüp çöllerine/Geleceğim güman Ayşe'm//Kara çadır eğmeyinen/Göğsü sedef düğmeyinen/Adam kendin sele m'atar/Kayınbaba dövmeyinen//Aman Ayşe'm mor menekşem/Dağlar başı duman Ayşe'm/ İndim Ürgüp çöllerine/Geleceğim güman Ayşe'm"
Halk türküleri en etkili gönül terapisidir. Emel Taşçıoğlu, Gülşen Kutlu, Uğur Önür, Arap Ali, Mehmet Erenler ve Nazlı Öksüz gibi birçok sanatçı tarafından seslendirilen "Ayşe'min Yeşil Sandığı"(Gelin Ayşe) türküsü bir de Mustafa Yıldızdoğan'dan dinlenmelidir.
"Ayşe, Erzurum'a Gelin Olaydı" türküsü "Ayşeli Türküler"den bir başkasıdır.
Dadaşlar diyarı Erzurum yöresinden Âşık Mevlut Mertoğlu'na ait "Ayşe, Erzurum'a Gelin Olaydı" türküsü "Ayşeli Türküler"den bir başkasıdır. Erzurumlu bir delikanlımız Nevşehirli bir kıza âşık olmuştur. Bu durumu ailesiyle paylaşan delikanlımız ailesine Nevşehirli kızı çok sevdiğini ve onunla evlenmek istediğini belirtmiştir. Bu durum üzerine evlâtlarını kıramayan aile Erzurum'dan Nevşehir'e yolculuğa başlar. Fakat Nevşehir'de karşılaştıkları durum pek de hoşlarına gitmemiştir. Kızı istemeye başlamışlar. Kızı isterler ama kızın ailesi bu duruma razı olmaz, onay vermez. Sebebini sorduklarında kızın anne babası "Erzurum çok soğuk, bizim kızımız oralarda çok üşür." derler. Bunun üzerine "Ayşe Erzurum'a Gelin Olaydı" adıyla şu güzel ama acıklı türkü yakılır: "Başımıza kıyamet mi kopardı?/ Ayşe, Erzurum'a gelin olaydı/Üstümüze gökten taş mı yağardı babam?/ Ayşe, Erzurum'a gelin olaydı canım, olaydı n'olur, olaydı?// Ak eline kızıl kına yakardım/Yâr salınsa ben boyuna bakardım/Yüz görümü beşi birlik takardım babam/Ayşe, Erzurum’a gelin olaydı canım, olaydı, n'olur olaydı?// Altın yere düşse bile paslanmaz/Seven gönül kavuşmazsa uslanmaz/Bu göğsüme bir başkası yaslanmaz/Ayşe, Erzurum’a gelin olaydı canım, olaydı, n'olur olaydı?//İki kültür birbirine uyardı/Gelin damat birbirini sayardı/İmam, muhtar nikâhımız kıyardı baba/Ayşe, Erzurum’a gelin olaydı canım, olaydı, n'olur olaydı?/"
Türk halk müziğinde bu kadar çok türküye konu olan Ayşeler ne kadar gurur duysa azdır.
Kadim Türk halk müziğindeki Ayşeli türkülerden bir diğeri de Makbule Kaya, Tuğba Ger, Şaban Er, Özkan Demir, Sabahattin Gülümser ve Şahin Akay gibi sanatçıların seslendirdiği Yüksel Ayhan'ın Hasan Çolak'tan derlediği Uşak (Dağbaşı Köyü) yöresine ait "Ayşe Dedim Adına" adlı türküdür. Türkünün sözleri şöyledir: "Ayşe dedim adına/Doyamadım dadına/A kız seni gaçırcem(Gülüm can Ayşe'm)/Annenin inadına//Hade endi dendi/Canım gülüm dendi/ Dağlar meşeli/İstanbul'un kızları dokuz köşeli//Entarene peş olem/Yanına yoldeş olem/Ateş dutan eline (Gülüm can Ayşe'm)/Şıngırdaklı maşolem/Hade endi dendi/Canım gülüm dendi/ Bağlar gazeli/Bizim köyün kızları dünya güzeli"
Çok zengin bir mâziye (arşive) sahip olan Türk halk müziğinde bu kadar çok türküye konu olan Ayşeler ne kadar gurur duysa azdır. Ayşelere selâm olsun. Bahtları güzel olsun.