Dünya genelinde tırmanan jeopolitik gerilimler, mutfaktaki yangını körüklemeye devam ediyor. ABD ve İsrail’in İran hamlesiyle başlayan süreç, Hürmüz Boğazı’nın lojistik akışını zora sokarken akaryakıt fiyatlarını da zirveye taşıdı. Halihazırda Rusya-Ukrayna savaşıyla sarsılan tedarik zinciri, şimdi de enerji ve nakliye maliyetlerinin altında eziliyor. Bu küresel krizin yerel yansıması ise vatandaşın en büyük sosyal aktivitesi olan dışarıda yemek yeme alışkanlığını doğrudan tehdit ediyor. Sektör temsilcileri, artan "kazan enflasyonu" karşısında fiyat güncellemesinin kaçınılmaz olduğunu vurgularken, önümüzdeki günlerde restoran menülerinde %20’lik bir artışın kapıda olduğunu belirtiyor.
Tarladan Markete Fiyat Uçurumu: 8 Liralık Ürün 50 Lira!
Gıda arzındaki sıkıntılar, özellikle nakliye ve aracı maliyetleriyle birleşince tüketicinin cebini yakıyor. Yemek Sanayicileri Federasyonu (YESİDEF) Başkanı Hüseyin Bozdağ, nakliye maliyetlerindeki yükselişin tarladan markete uzanan tedarik zincirini nasıl felç ettiğini çarpıcı bir örnekle gözler önüne serdi. Bozdağ, üretim noktasından çıkan ürünün son tüketiciye ulaşana kadar geçirdiği evrimi şu sözlerle özetledi:
"Nakliye maliyetlerindeki yükseliş, tarladan markete uzanan tedarik zincirini ciddi şekilde zorluyor. Tarlada 8 liraya satılan bir ürün; artan maliyetler ve aracıların devreye girmesiyle önce 26 liraya, ardından market raflarında 50 liraya kadar çıkabiliyor. Savaşın başlamasından bu yana özellikle meyve ve sebze fiyatlarında %15-20 arasında artış görüldü."
Restoran ve Catering Sektöründe "Kazan Enflasyonu" Alarmı
Toplu yemek (catering) sektörü, maliyet artışlarını şu ana kadar kendi bünyesinde sübvanse etmeye çalışsa da yolun sonuna gelindi. Tabldot ücretlerinin genellikle üç aylık periyotlarla belirlenmesi nedeniyle zamların henüz tam anlamıyla tabağa yansımadığını ifade eden Bozdağ, sektörün terimi olan "kazan enflasyonu" konusunda uyardı. Girdi maliyetlerindeki bu kontrolsüz yükselişin sürdürülebilir olmadığını belirten Bozdağ, piyasayı bir süre daha izledikten sonra büyük bir fiyat düzenlemesi yapılacağının sinyalini verdi. Sektör temsilcileri, enerji ve ambalaj giderlerindeki artışın toplu yemek fiyatlarını yukarı yönlü iteceğini öngörüyor.
Akaryakıt ve Lojistik Krizi Menüleri Nasıl Etkiliyor?
Küresel savaş atmosferi sadece gıda fiyatlarını değil, ambalajdan lojistiğe kadar her kalemi etkiliyor. Hürmüz Boğazı'nın kapanma riskiyle şişen akaryakıt fiyatları, restoranların tedarik operasyonlarını doğrudan vurdu. Restoran işletmecileri, sadece ham maddeye değil, aynı zamanda bu ürünlerin soğuk zincirle taşınmasına ve işletmede kullanılan enerjiye de devasa bütçeler ayırmak zorunda kalıyor. YESİDEF Başkanı Hüseyin Bozdağ, önümüzdeki dönem için beklenen artış oranını net bir şekilde telaffuz etti:
"Gıda maliyetlerindeki hızlı yükseliş nedeniyle piyasayı bir süre daha izlemeyi planlıyoruz. Ancak önümüzdeki dönemde sektörün maliyetlerini ifade eden 'kazan enflasyonunda' yaklaşık %20’lik bir artış bekliyoruz."