Sosyal Güvenlik Kurumu’na borcu bulunan emeklileri ilgilendiren yeni tahsilat uygulamasının ayrıntıları netleşmeye başladı. Düzenlemeye göre prim, Bağ-Kur, Genel Sağlık Sigortası, tarım sigortası ve bazı Emekli Sandığı borçları, belirli koşullarda emekli aylıklarından kesinti yoluyla tahsil edilebilecek. Ancak uygulamanın bütün emeklilerin maaşından otomatik kesinti yapılacağı anlamına gelmediği özellikle vurgulanıyor. SGK Uzmanı Melis Elmen’in aktardığı bilgilere göre kesinti yalnızca ilgili borcu bulunan kişiler açısından uygulanacak. Banka kredisi, elektrik, su ve benzeri özel borçlar ise bu düzenlemenin kapsamında yer almıyor.
Emekli maaşından kesinti yapılabilecek borçlar tek tek açıklandı
Yasal mevzuattaki düzenlemelerle birlikte SGK alacaklarının emekli aylıklarından tahsil edilmesine ilişkin usul ve esasların daha belirgin hale geldiği ifade edildi.
Buna göre kurumun belirli alacakları, hak sahibine bağlanan aylık veya gelir üzerinden kesinti yapılarak tahsil edilebilecek.
Ancak bu durumun tüm emeklileri kapsayan genel bir maaş kesintisi olarak değerlendirilmemesi gerekiyor. Uygulamanın temel şartı, kişinin SGK’ya belirlenen türlerden bir borcunun bulunması olacak.
SGK borcu bulunmayan emeklilerin maaşlarından bu gerekçeyle otomatik kesinti yapılacağı yönünde bir uygulama olmadığı belirtildi.
SGK borcunda yeni dönem: Emekli aylığından otomatik tahsilat
Aktarılan bilgilere göre emekli aylığından tahsil edilebilecek borçlar SGK kaynaklı belirli alacaklardan oluşuyor.
| Borç türü | Kapsam |
|---|---|
| Prim borçları | Kesinti kapsamına girebilir |
| Bağ-Kur borçları | Kesinti kapsamına girebilir |
| GSS prim borçları | Öncelikli tahsil kalemleri arasında |
| Tarım sigortası borçları | Kapsama dahil |
| Bazı Emekli Sandığı borçları | Kapsama dahil |
| Banka kredileri | Kapsam dışında |
| Elektrik ve su borçları | Kapsam dışında |
| Diğer özel borçlar | Kapsam dışında |
Düzenlemenin SGK’nın kendi alacaklarının tahsil edilmesine yönelik olduğu, özel şirketlere veya bankalara olan borçları kapsamadığı ifade edildi.
Her emekliyi kapsamıyor: SGK borcunda kesinti şartları belli oldu
SGK Uzmanı Melis Elmen, düzenlemenin kamuoyunda “bütün emeklilerin maaşından para kesilecek” şeklinde yorumlanmaması gerektiğini belirtti.
Kesintinin yalnızca SGK’ya borcu bulunan kişiler açısından gündeme geleceğini ifade eden Elmen, borcun niteliği ve kişinin aldığı aylık türünün uygulamada önem taşıdığını söyledi.
Bu nedenle SGK’ya herhangi bir borcu bulunmayan bir emeklinin maaşından, söz konusu düzenleme gerekçe gösterilerek otomatik bir tahsilat yapılacağı anlamı çıkarılmaması gerektiği vurgulandı.
Yaşlılık ve malullük aylığı alanlar kapsamda olabilir
Uygulamanın yalnızca yaşlılık aylığı alanlarla sınırlı olmadığı belirtiliyor.
Aktarılan bilgilere göre malullük aylığı alanlar ile iş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle sürekli iş göremezlik geliri alan bazı hak sahipleri de düzenleme kapsamında değerlendirilebilecek.
Tahsilatta kişinin aldığı gelir veya aylığın niteliği ile SGK’ya olan borcun türü dikkate alınacak.
Kesinti sıralamasında ise öncelikle kişinin kendi Genel Sağlık Sigortası prim borcunun dikkate alınmasının beklendiği ifade edildi.
Emekli maaşından kesinti oranı ne kadar olacak?
Mevzuatta emekli aylıklarından yapılabilecek kesintiler açısından azami yüzde 25 sınırının bulunduğu belirtiliyor.
Bununla birlikte emekli aylıklarının mevcut seviyesi dikkate alınarak uygulamada yaklaşık yüzde 10 seviyesinde bir kesintinin esas alınmasının beklendiği aktarılıyor.
Bu oran kesin ve bütün borçlular için aynı şekilde uygulanacak bir rakam olarak değil, uygulamaya ilişkin beklenti olarak ifade ediliyor.
Kesintinin kişinin borcu, aylığı ve ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda değerlendirilmesi bekleniyor.
SGK borçlarının tahsilinde öncelik sırası nasıl olacak?
Paylaşılan bilgilere göre maaştan yapılacak tahsilatlarda belirli bir öncelik sırasının uygulanması öngörülüyor.
İlk sırada kişinin kendi GSS prim borçlarının yer alması beklenirken, daha sonra geçmiş sigortalılık dönemlerinden kalan yükümlülükler gündeme gelecek.
Tahsilatta öne çıkan sıralama şu şekilde:
- Genel Sağlık Sigortası prim borçları
- Geçmiş dönem sigortalılık borçları
- Bazı iş yeri kaynaklı SGK borçları
- Tarım sigortası borçları
- Bağ-Kur borçları
- Emekli Sandığı kapsamındaki bazı borçlar
Borç türüne göre uygulanacak işlemlerin farklılık gösterebileceği belirtiliyor.
Banka kredisi ve fatura borçları bu kapsamda değil
Düzenlemeye ilişkin en çok merak edilen konulardan biri de banka veya özel şirket borçlarının emekli maaşından bu yöntemle kesilip kesilemeyeceği oldu.
Aktarılan bilgilere göre söz konusu uygulama SGK alacaklarıyla sınırlı.
Bu nedenle banka kredileri, kredi kartı borçları, elektrik, su, doğal gaz veya benzeri özel borçların bu düzenleme kapsamında emekli aylığından otomatik olarak tahsil edilmesi söz konusu değil.
Uygulamanın odağında Sosyal Güvenlik Kurumu’na ait prim ve benzeri kamu alacakları bulunuyor.
Emekliler SGK borç durumunu kontrol etmeli
Yeni tahsilat uygulamasının ardından özellikle geçmiş dönemden prim veya GSS borcu bulunan emeklilerin kendi borç durumlarını takip etmeleri önem taşıyor.
SGK’ya borcu bulunmayan kişiler açısından genel bir maaş kesintisi öngörülmediği belirtilirken, borcu bulunan hak sahipleri için aylıktan tahsilat yapılmasının önü açılmış durumda.
Bu nedenle emeklilerin hangi borç kaleminin kendilerine ait olduğunu, kesinti uygulanıp uygulanmayacağını ve varsa tahsilat tutarını kurum kayıtları üzerinden takip etmeleri gerekiyor