İlginç.
Bologna ve Trabzon Sokağı.
İki ayrı kent.
İki ayrı kültür...
İki ayrı çografya...
Ve bir İtalya kenti olan Bologna'da Trabzon Sokağı...
Tarihi bilenler için hiç de ilginç değil.
Trabzon ve İtalya ticari anlamda yüzyıllar boyunca ilişkisi olan iki ayrı coğrafi konumda bulunan önemli birer lojistik merkezi.
Venedik ve Cenevizliler ta Roma döneminden bu yana Avrupa , Asya ve Uzakdoğu'yu birleştiren Trabzon Limanı aracılığıyla ticaret yapıyorlardı. Istanbul'da Bizans'ın çöküşü ile Trabzon'a gelen Komnenoslar tarafından kurulan Trabzon İmparatorluğu zamanında İtalya deniz ticaretini ellerinde tutan Venedik ve Cenevizlilerdi.
Trabzon, limanının doğuya açılan kapısında imtiyaz sahibi tacirler için önemli bir merkezdi.
Bugünkü Ganita ve Çömlekçi kıyılarındaki kale ve doğal limanlar sayesinde sürdürülen bu ticari faaliyet farklı ülkelerin ürettikleri mal ve ürünlerle yapılıyordu.
Aynı zamanda kültürel etkileşim de ticaretle birlikte kendini gösteriyordu.
19 y.y'da Trabzon'da 14 yabancı ülke konsolosluğunun bulunması bu kentin ticari kültürel ve jeopolitik konumda bulunmasına bağlıydı.
İtalya'da sadece Bologna'da değil Venedik ve Cenova'da da Trabzon ismi taşıyan sokaklar günümüzde bile varlıklarını sürdürüyor.
1461'de Fatih'in Trabzon'u fethi ile ticari imtiyazların büyük bir kısmı kaldırılmasına rağmen İtalyan tüccarlar, Trabzon'la ilişkilerini yaptıkları anlaşmalarla sürdürdüler.
Hatta İtalyan'ların dini hizmetlerini kolaylaştırmak üzere bugün de faaliyette olan İtalyan Katolik Kilisesinin yapımına Osmanlı yönetimince izin verilmistir.
İtalya'da sıkça kullanılan Türkçesi "Trabzon'u kaybetmek" anlamına gelen bir deyim vardır.
Bir deniz feneri gibi denizcilere yol gösteren, sığınılacak liman olan, Akdeniz'i,Ege'yi Marmara'yı geçip öteden beri mitolojide bile hırçın ve her an değişen rüzgalarının dev boyutlu dalgaları ile misafir sevmez diye adlandırılan Karadeniz'de Trabzon'a sığınan gemiler, yollarını kaybettiklerinde ulaşmak istedigini elde edemeyen, işleri ters giden insanın ruh halini yansıtan :
"PERDERE LA TREBİSONDA”
deyimi asırlarca İtalya'da kullanılmaktadır.
Kültürel açıdan çok önemli bir detay.
Bu deyim: Trabzon’un İtalyan zihninde yön, hedef, merkez, istikamet gibi güçlü bir sembol olduğunu gösteriyor.
Yani Trabzon bir referans noktası.
Kaybedilen sadece Trabzon değildi.
Yüzyılları deviren ticari ve kültürel bağlar etkileşimler de kayboluyordu bu arada.
Mesela İtalya'da bugün müze olarak kullanılan ve Trabzon Misafirhanesi olarak bilinen yapıda Trabzon tüccarlarının anıları da silinmiş gitmiş olabilir...
Aynı durum Trabzon hanlarında konaklayan İtalyan tüccarları için d3 geçerlidir...
Onlar Trabzon'u kaybetti... İtalya, Cenova, Venedik'te ise Trabzon hiç unutulmadı.
Bugün bile Trabzon'da da eski bir eşya ya da çok yaşlı bir insan için çok eskilerden kalma anlamında "Cinivizden kalma" deyimi halk arasında kullanılmaktadır.
Ticari kültürel, turistik anlamda yeniden ilişkiler canlandırılabilir.
Trabzonspor Inter'i Trabzon'da yendiğinde "Trabzon'u kaybettik" sözleri yeniden İtalya Gazetelerinde yer alıyordu...
İnter 1983-1984 sezonu uefa kupasında Trabzonspor'a Trabzon'da 1-0 yenilince la gazzetta dello sport "'inter perde la trebisonda" başlığı atıyordu.
Yüzyılların ötesinden gelen ticari ilişkiler o denli güçlü idiki Trabzon adını İtalya'da halen yaşatan sokak ve caddeler bulunmakta.
İtalya'da bulunan Trabzon isimli cadde ve sokaklar...
1. Palermo - Via Trebisonda
2. Bologna - Vicolo Trebisonda
3.Genova - Via Trebisonda
4.Trentino - Via Trebisonda
5. Como - Via Trebisonda
6. Messina - Via Trebisonda
Trabzon böylesi bir tarihi geçmişe sahipken kendini dar kalıplar içine sokup kısır çekişmelerle vakit kaybetmemeli...
Tarih bize çok önemli fırsatlar sunmakta...