KİTLE PSİKOLOJİSİ

Spencer, öğretimin insanı daha ahlâklı ve daha mutlu kılmadığını; insanın içgüdülerini, kalıtımsal ihtiraslarını değiştiremediğini göstermiş, kötü bir yön verilmesi halinde eğitimin yararlı olmaktan çok tehlikeli olduğunu belirtir. Dolayısıyla kitle halindeki insanların sorumluluk duymamalarını normal karşılamak gerekir. Benim öğrenim gördüğüm ilkokulun koridorunda, “Bir okul açmak, bin hapishane kapatmak demektir” diye yazardı. Oysa eğitimin genelleşmesi oranında cinayetlerin arttığını, okulların cezaevlerini kapatmaya katkı yapmadığını, toplumun en azılı teröristlerin, anarşistlerin çoğunun okullarını birincilikle bitiren kişiler arasından çıkmış olduğunu biliyoruz. Yani örgün eğitimin kötü bir yönlendirme içinde olduğu söylenebilir. Önemli olan eğitime iyi bir yön verebilmektir. Eğitime iyi bir yön verilebildiği zaman bireylerin kitle psikolojisi içine girmeyeceklerini söylemek mümkündür.
M. Akif kitle psikolojisini şöyle şiirleştirmiştir:

Bir de İstanbul’a geldim ki: Bütün çarşı Pazar
Naradan çalkanıyor! Öyle ya… Hürriyet var
Galeyan geldi mi, mantık savuşurmuş… Doğru;
Vardı aklından o gün her kimi gördümse zoru,
Kimse farkında değil, anlaşılan yaptığının
Kafalar tütsülü hülya ile gözler kızgın…     (Safahat Süleymaniye Kürsüsünde).

Kitle psikolojisi içindeki bireyler, sorumluluklarının farkında olmayan ve almış oldukları eğitimin de bilincinde olmayan bireyler olarak hareket ederler. Kitle psikolojisi en çok sokakta kendini gösterir. Sokaktaki insan davranışlarının ilgililere sorumluluk yüklemediğini de biliyoruz.