Yapay zeka alanında küresel rekabet her geçen gün hız kazanırken, Körfez ülkeleri de bu yarışta önemli bir pozisyon almaya hazırlanıyor. Petrol ve doğal gaz gelirlerinden elde ettikleri dev sermayeyi teknoloji yatırımlarına yönlendiren Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Suudi Arabistan ve Katar, dünyanın yeni yapay zeka merkezleri arasında yer almak istiyor. Ancak uzmanlara göre bu ülkelerin stratejisi, ABD ve Çin gibi kendi büyük dil modellerini geliştirmekten ziyade, yapay zekanın çalışmasını sağlayan altyapıyı kurmak üzerine kurulu.
Middle East Institute tarafından yayımlanan analizlere göre Körfez ülkeleri önümüzdeki dönemde toplam 8 ila 10 gigavat seviyesinde yapay zeka işlem kapasitesi oluşturmayı planlıyor. Bu da bölgenin küresel ölçekte veri merkezi ve hesaplama gücü üssü olma hedefini ortaya koyuyor.
Körfez Ülkeleri Yapay Zeka Altyapısına Milyarlarca Dolar Akıtıyor
International Data Corporation (IDC) verilerine göre küresel yapay zeka altyapı harcamaları 2025 yılında 318 milyar dolara ulaştı. Orta Doğu ve Afrika bölgesindeki harcamalar ise son çeyrekte yıllık bazda yüzde 500'ün üzerinde artış göstererek 1,8 milyar dolara yükseldi.
Bu yükselişin arkasında özellikle Körfez ülkelerinin veri merkezleri, bulut sistemleri ve yüksek işlem gücü yatırımları bulunuyor. Uzmanlar, bölgenin enerji avantajı ve finansal kaynakları sayesinde dünyanın en büyük yapay zeka altyapı merkezlerinden biri haline gelebileceğini değerlendiriyor.
BAE'nin Stargate UAE Projesi Küresel Dikkat Çekiyor
Birleşik Arap Emirlikleri'nin en iddialı girişimlerinden biri olan Stargate UAE projesi, 5 gigavatlık kapasitesiyle öne çıkıyor. Projenin ilk aşamasında Abu Dabi'de kurulacak 1 gigavatlık yapay zeka işlem kümesinin 200 megavatlık bölümünün bu yıl devreye alınması bekleniyor.
Projede OpenAI, G42, Oracle, Nvidia, Cisco ve SoftBank gibi teknoloji devleri yer alıyor. Ayrıca Microsoft'un ülkedeki yapay zeka ve bulut altyapı yatırımlarını 2029 yılına kadar 15,2 milyar dolara çıkarması öngörülüyor.
BAE'nin dikkat çeken bir diğer adımı ise yapay zeka eğitimini 2025-2026 eğitim öğretim döneminden itibaren tüm sınıf seviyelerinde zorunlu hale getirmesi oldu.
Suudi Arabistan Humain İle Yeni Bir Dönem Başlatıyor
Suudi Arabistan da Vision 2030 programı kapsamında yapay zekayı ekonomik dönüşümün temel unsurlarından biri olarak görüyor. Kamu Yatırım Fonu tarafından kurulan Humain şirketi, veri merkezlerinden yapay zeka modellerine kadar tüm ekosistemde faaliyet göstermeyi hedefliyor.
En dikkat çekici gelişmelerden biri ise Nvidia ile yapılan iş birliği oldu.
| Yatırım Kalemi | Detay |
|---|---|
| Yapay zeka fabrikaları | 500 MW kapasite hedefi |
| Nvidia çipleri | 18 bin adet gelişmiş çip |
| Süre | 5 yıllık yatırım planı |
| Hedef | Bölgesel AI altyapı merkezi olmak |
Bu hamleler, Suudi Arabistan'ın petrol gelirlerine bağımlılığı azaltma stratejisinin önemli bir parçası olarak görülüyor.
Katar 20 Milyar Dolarlık Yapay Zeka Ortaklığıyla Öne Çıkıyor
Katar ise daha seçici ancak stratejik yatırımlarla dikkat çekiyor. Ülke, yapay zeka ve teknoloji projeleri için 9 milyar Katar riyali teşvik bütçesi ayırdı.
Scale AI ile kamu hizmetlerinde 50'den fazla yapay zeka uygulaması geliştirilmesine yönelik anlaşmalar yapılırken, en büyük hamle Brookfield ve ulusal yapay zeka şirketi Qai ortaklığıyla geldi.
İki şirket, Katar ve uluslararası pazarlarda yapay zeka altyapısı geliştirmek amacıyla 20 milyar dolarlık yatırım ortaklığı kurdu.
Veri Merkezleri Yeni Stratejik Güç Unsuru Haline Geliyor
Son dönemde yaşanan bölgesel çatışmalar, yapay zeka altyapısının stratejik önemini daha da artırdı. Özellikle veri merkezlerinin kritik hedefler arasında yer alması, yapay zekanın artık yalnızca teknolojik değil aynı zamanda jeopolitik bir unsur haline geldiğini gösteriyor.
BAE, Suudi Arabistan ve Katar'ın attığı adımlar değerlendirildiğinde, Körfez ülkelerinin küresel yapay zeka yarışında model geliştiricisi olmaktan çok, dünyanın en büyük işlem gücü ve veri merkezi sağlayıcıları arasında yer almayı hedeflediği görülüyor.