Eğitim Sistemi Nasıl İnsan Yetiştirmeli?
Türk Eğitim Sisteminin başka bir adı, “İnsan Yetiştirme Düzeni” olarak bilinir. O nedenle Türk toplumunu oluşturan bütün insanlar, bu sistemin ürünüdür. Yetiştirdiğimiz insanları hepimiz, elbirliği ile ama özellikle de Türk Eğitim Sisteminin marifetiyle yetiştirdik. O halde yetiştirdiğimiz insan tipinden ne kadar memnunuz? Doğduğu zamlan masum bir canlı olan çocuklara nasıl bir eğitim veriyoruz ki, büyüdüklerinde “katil, cani, terörist, vb.” olabiliyorlar?
Sistemin amaçlarına baktığımızda özetle şunları görüyoruz:
Türk Eğitim Sisteminin genel amacı, bütün Türk bireylerini;
“İyi vatandaş”
“İyi insan”
“İyi meslek adamı”
Olarak yetiştirmektir.
1973’te yayımlanan Temel Eğitim Kanunu’ndaki “iyi insan”, “iyi vatandaş” ve “iyi meslek adamı” kavramları, acaba bugünün şartlarına uygun mudur? Yoksa yeniden bu kavramların tanımlanmasına ihtiyaç var mı? Bu konuyu yeniden düşünmek, insan yetiştirme düzenimizin verimliliğini artırabilir.
Şu haliyle sistem, sistemi işletenlere “İyi vatandaş” yetiştirin diyor. İyi vatandaş kimdir? Vatanını, ülkesini seven ve ülkesi için elinden gelenin en iyisini yapan iyi vatandaştır. Yoksa arabasının arkasına “ülkemi çok seviyorum” yazmakla ülkesini sevdiğini sanan kişinin, ülkesini sevdiğini söylemek zordur. Maalesef biz genellikle “tribünlere oynamayı” severiz. Bunu nerden öğrendik? Acaba kültürümüzde böyle bir tarz mı var? İyi vatandaş sistemin “milli” işlevi ile ilgilidir. Dünyanın her yerinde eğitim sistemleri, ilgili olduğu milletin “iyi vatandaşını” yetiştirmek üzere kurgulanır. Bu durum bizim için de geçerlidir. Yani sistemin öncelikli amacı, bu ülkenin “iyi vatandaşını” yetiştirmektir. Bu konuda istediğimiz başarıyı yakalayamamakta en önemli sorumluluk sistemde değil, sistemi yöneten ve işletenlerde olsa gerek. Yani biz akademisyenler, eğitim yöneticileri, öğretmenler ve aileler…
Sistemin ikinci amacı “iyi insan” yetiştirmektir. Bu amaç, sistemin “evrensel-küresel” işlevi ile ilgilidir. Dünyanın her yerinde insanın özgürlüğü önemlidir. Türk Eğitim Sisteminden yetişen bireyler de insanın özgürlüğüne saygı duymayı bir kişilik özelliği haline getirmiş olmalıdır. İyi vatandaş için söylenenler, iyi insan için de geçerlidir. Eğer iyi insan yetiştiremediğimizi kabul ediyorsak, karanlığa küfretmek yerine, bir mum yakmalı, işimize daha bir ciddiyetle eğilmeliyiz.
Sistemin üçüncü amacı da “iyi meslek adamı” yetiştirmekle ilgilidir. “İyi bir öğretmen” hem kendi ülkesinde iyi, hem de uluslararası arenada sözü edilen biri olursa “iyi meslek adamı” olabilir. Sistemin bu konuda başarısız olduğuna inanıyorsak, yine yapılacak tek şey, karanlığa küfretmek yerine, bir mum yakmalı, işimize daha bir ciddiyetle eğilmeliyiz.
Her gün yazılı ve görsel basında gördüğümüz insanlık dışı davranışlar, insan yetiştirme düzenimizi yeniden tartışmamız gerektiğinin işaretlerini vermektedir. İnsan yetiştirme düzenimiz olan eğitim sistemini, günümüz şartlarına göre yeniden tartışmakta yarar var, ama esas iş, sistemi yöneten ve uygulayanların işlerini daha iyi yapmalarını sağlamaktır. Unutulmamalı ki, ülkeyi sevmek, işini en iyi yapmakla kanıtlanabilir.