Öğrenci affı kimleri kapsayacak? Başvuru için 4 ay süre
TBMM Millî Eğitim, Kültür, Gençlik ve Spor Komisyonu, yükseköğretim sisteminde kapsamlı değişiklikler öngören kanun teklifini kabul etti. Teklif yasalaşırsa üniversitelerle ilişiği kesilen veya bir programa kayıt hakkı kazandığı halde kayıt yaptırmayan öğrencilere yeniden öğrenime dönme imkânı sağlanacak. Belirlenen koşulları taşıyan öğrenciler, düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 4 ay içinde ilgili yükseköğretim kurumuna başvurarak 2026-2027 eğitim öğretim yılında öğrenimlerine başlayabilecek. Teklif ayrıca yatay geçiş, açıköğretime geçiş, son sınıf öğrencilerine ek haklar ve akademik etik ihlallerine yönelik yaptırımlar içeriyor.
Öğrenci affından kimler yararlanabilecek?
Teklife göre yükseköğretim kurumlarında hazırlık sınıfı dahil olmak üzere intibak, önlisans, lisans tamamlama, lisans ve lisansüstü öğrenim gören öğrenciler düzenlemeden yararlanabilecek. Kendi isteğiyle üniversiteden ayrılanlar dahil olmak üzere herhangi bir nedenle ilişiği kesilenlere yeniden kayıt hakkı tanınacak. Bir yükseköğretim programını kazandığı halde kayıt işlemini gerçekleştirmeyen kişiler de öğrenci affı kapsamına alınacak. Ancak öğrencilerin daha önce aynı kapsamda tanınan haklardan yararlanmamış olması gerekecek. Farklı bir öğrenim düzeyinde önceki düzenlemeden yararlanılmış olması ise başka bir öğrenim düzeyinde yeniden hak kullanılmasına engel olmayacak.
Başvurular 4 ay içinde yapılacak
Öğrenci affından yararlanmak isteyenlerin, düzenlemenin yürürlüğe girmesinden itibaren 4 ay içinde başvuru yapması gerekecek. Başvurular, öğrencinin ilişiğinin kesildiği veya kayıt hakkı kazandığı yükseköğretim kurumuna yapılacak. Şartları taşıyan öğrenciler, belirlenen usul ve esaslar doğrultusunda 2026-2027 eğitim öğretim yılında üniversiteye dönebilecek. Teklif henüz TBMM Genel Kurulunda görüşülerek yasalaşmadığı için 4 aylık başvuru süreci başlamadı. Başlangıç tarihi, düzenlemenin yasalaşarak yürürlüğe girmesi halinde belli olacak.
Öğrenci affının dışında tutulacak kişiler
Teklifte bazı suçlardan mahkûm olanların öğrenci affından yararlanamayacağı belirtiliyor. Terör, kasten öldürme, işkence, eziyet, cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı ile yasaklı veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçlarından mahkûm edilenler kapsam dışında kalacak. Sahte belge nedeniyle kaydı iptal edilen veya kayıt sırasında sahte belge sunan kişiler de düzenlemeden yararlanamayacak. Ayrıca fikrî hak ihlalleriyle ilgili belirli suçları işleyenler ile terör örgütleri ve millî güvenliğe karşı faaliyet gösterdiğine karar verilen yapılarla bağlantıları nedeniyle üniversiteden çıkarılanlar affın dışında tutulacak.
Polis Akademisi ve askerî okullar kapsam dışında
Komisyonda kabul edilen önergeyle bazı eğitim kurumları öğrenci affının dışında bırakıldı. Polis Akademisi ve bağlı eğitim kurumları, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi, Millî Savunma Üniversitesine bağlı harp okulları, astsubay meslek yüksekokulları ve enstitüler düzenlemeden yararlanamayacak. Millî Savunma Bakanlığı, Polis Akademisi, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı adına başka üniversitelerde eğitim görürken kendi isteğiyle veya başka bir nedenle ilişiği kesilen öğrenciler hakkında da af hükümleri uygulanmayacak.
Askerlik ertelemesi yapılabilecek
Öğrenci affından yararlanarak yeniden üniversiteye dönenlerin askerlik erteleme işlemleri, Askeralma Kanunu’ndaki esaslara göre gerçekleştirilecek. Düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihte askerlik görevini yapan kişiler için de ayrı bir başvuru imkânı tanınacak. Bu kişiler, terhis tarihlerini takip eden 2 ay içerisinde ilgili yükseköğretim kurumuna müracaat etmeleri halinde öğrenci affıyla sağlanan haklardan yararlanabilecek. Böylece askerlik görevinde olduğu için 4 aylık genel başvuru dönemini kaçırabilecek kişilerin hak kaybı yaşamasının önüne geçilmesi amaçlanıyor.
Yatay geçiş ve açıköğretim hakkı tanınacak
Düzenlemeden yararlanarak eski üniversitesine kayıt yaptıran öğrenciler, belirlenen puan şartlarını karşılamaları halinde yatay geçiş talebinde bulunabilecek. Öğrencinin üniversiteye giriş yaptığı yıldaki ÖSYS veya YKS puanının, geçmek istediği aynı ya da farklı diploma programının taban puanına uygun olması gerekecek. Kontenjanlar, programdaki öğrenci sayısı ve üniversitenin fiziki imkânları dikkate alınarak belirlenecek. Öğrenciler ayrıca Anadolu, Ankara, Atatürk ve İstanbul üniversitelerindeki eşdeğer açıköğretim programlarına geçiş başvurusu yapabilecek.
Son sınıf öğrencilerine iki ek hak verilecek
Azami öğrenim süresini tamamlayan son sınıf öğrencilerine, başarısız oldukları veya daha önce alamadıkları teorik ve uygulamalı dersler için iki ek sınav ya da tekrar hakkı tanınacak. İntörnlük eğitimi bu uygulamanın dışında tutulacak. Teorik ve uygulamalı derslerini tamamladığı halde uygulamalı eğitimine veya intörnlüğüne başlamayan, tamamlayamayan ya da başarısız olan öğrencilere bu eğitimleri bitirme imkânı verilecek. Ancak azami öğrenim süresini dolduran ara sınıf öğrencileri ek sınav hakkından yararlanamayacak. Uygulamanın ayrıntılarını Yükseköğretim Kurulu belirleyecek.
Tez ve makale yazdıranlara ağır yaptırımlar
Kanun teklifinde akademik etik ihlallerine yönelik ağır cezalar da bulunuyor. Tez, makale, kitap veya projelerini ücretli ya da ücretsiz olarak başkalarına yazdırarak diploma, akademik derece veya unvan kazananların bu hakları geri alınacak. Üniversitelerde görev yapan kişiler hakkında öğretim mesleğinden çıkarma cezası uygulanabilecek. Başkaları adına akademik çalışma hazırlayan veya bu işlemlere aracılık eden kişiler için de adli para cezaları öngörülüyor. Akademik çalışmaları meslek haline getirerek başkaları adına hazırlayan kişiler hakkında uygulanacak cezalar daha yüksek olacak.
Sahte diploma ve kaçak eğitime ceza geliyor
Türkiye’de mevzuata aykırı biçimde yabancı bir eğitim kurumu adına önlisans, lisans veya lisansüstü program açanlar hakkında hapis ve adli para cezası uygulanması öngörülüyor. Mevzuata aykırı yükseköğretim kurumu açan veya işleten kişiler de 2 yıldan 4 yıla kadar hapis cezasıyla karşılaşabilecek. Bu kurumların tanıtımını yapanlar için de hapis ve para cezaları getirilecek. Türk veya yabancı yükseköğretim kurumlarına ait sahte diploma, mezuniyet belgesi ya da sertifika hazırlayan ve hazırlatanlar, resmî belgede sahtecilik hükümleri kapsamında cezalandırılacak.
Emekli öğretim üyeleri 75 yaşına kadar çalışabilecek
Teklif, üniversitelerdeki öğretim üyelerinin çalışma sürelerine ilişkin yeni bir düzenleme de içeriyor. Yaş haddini doldurmadan önce başvuru yapan ve görevine devam etmesinde fayda görülen öğretim üyeleri, YÖK kararıyla sözleşmeli olarak çalıştırılabilecek. Bu öğretim üyeleri, 75 yaşını geçmemek şartıyla ikişer yıllık sözleşmelerle görevlerine devam edebilecek. Düzenlemede ayrıca tıpta yan dal uzmanlığı bulunan öğretim üyeleri ve araştırma görevlilerinin ek ödeme tavanlarının Sağlık Bakanlığındaki emsalleriyle uyumlu hale getirilmesi öngörülüyor.
Vakıf üniversitelerine yeni yaptırımlar uygulanacak
Vakıf yükseköğretim kurumlarına yönelik yaptırımlar da kanuni çerçeveye bağlanacak. İhlalin ağırlığına göre uyarı, düzeltme isteme, yeni program açma taleplerinin askıya alınması, kontenjanların azaltılması, öğrenci alımının durdurulması ve faaliyet izninin kaldırılması gibi yaptırımlar uygulanabilecek. Mali yapısı eğitim faaliyetlerini sürdüremeyecek kadar bozulan vakıf üniversitelerinin faaliyet izinleri kaldırılarak öğrencileri garantör üniversiteye veya YÖK’ün uygun göreceği aynı ildeki bir devlet üniversitesine devredilebilecek.
Komisyonda kabul edilen düzenlemenin yürürlüğe girebilmesi için TBMM Genel Kurulunda görüşülerek kabul edilmesi ve yasalaşması gerekiyor. Öğrenci affından yararlanmak isteyenlerin başvuru süreleri ve uygulama ayrıntıları, teklifin yasalaşmasının ardından YÖK ve ilgili yükseköğretim kurumlarının duyurularıyla netleşecek.