Tarım ve Orman Bakanlığı, market raflarında sıkça tartışma konusu olan tarihi geçmiş ürünler için kapsamlı bir düzenlemeyi yürürlüğe aldı. Yeni uygulamayla birlikte Son Tüketim Tarihi (STT) geçen et, süt ve benzeri riskli gıdaların satışı tamamen yasaklandı. Tavsiye Edilen Tüketim Tarihi (TETT) bulunan kuru gıdalar için ise kontrollü satış modeli devreye girdi. Bakanlık, 81 il müdürlüğüne gönderdiği resmi talimatla hem tüketici sağlığını korumayı hem de giderek büyüyen gıda israfını azaltmayı hedefliyor. Denetimlerin kısa süre içinde ülke genelinde yoğunlaşması bekleniyor.
STT Geçen Gıdalar İçin Marketlere Ağır Yaptırım
Yeni düzenlemenin en sert bölümü, Son Tüketim Tarihi geçmiş ürünlere yönelik oldu. Özellikle mikrobiyolojik açıdan hızlı bozulabilen gıdalar artık sıfır tolerans kapsamında değerlendirilecek. Et ve et ürünleri, süt, yoğurt, peynir, yumurta ve hazır salata gibi ürünlerin STT’si bir gün dahi geçmiş olsa market raflarında bulunmasına izin verilmeyecek.
Tarım ve Orman Bakanlığı’nın güncellediği denetim kriterlerine göre, bu ürünlerin satışta olduğunun tespit edilmesi halinde işletmelere idari para cezası uygulanacak. Bununla birlikte ürünlere doğrudan el konulacak ve imha süreci başlatılacak. Bakanlık kaynakları, özellikle tüketici sağlığını riske atan uygulamalara karşı daha sıkı saha denetimleri yapılacağını belirtiyor.
Uzmanlar da STT ile TETT kavramlarının yıllardır tüketiciler tarafından karıştırıldığına dikkat çekiyor. STT, ürünün güvenli tüketim sınırını ifade ederken; bu tarihin aşılması doğrudan sağlık riski anlamına geliyor. Yeni düzenleme, bu ayrımı daha görünür hale getirmeyi amaçlıyor.
TETT Ürünleri İçin Özel Reyon Şartı Geliyor
Makarna, pirinç, un, şeker, kahve, çay ve bulgur gibi kuru gıdalarda ise farklı bir uygulama devreye alındı. Tavsiye Edilen Tüketim Tarihi geçen ürünler tamamen yasaklanmadı ancak satış için katı kurallar getirildi.
Buna göre marketler, TETT’si geçmiş ürünleri standart raflarda satamayacak. Bu ürünlerin diğer gıdalardan ayrıştırıldığı özel alanlar oluşturulacak. Bakanlık, tüketicinin yanıltılmasını önlemek amacıyla “özel TETT reyonu” uygulamasını zorunlu hale getirdi.
Ürünlerin satışa sunulabilmesi için işletmelerin öncelikle fiziksel ve biyolojik kontrolleri düzenli şekilde yapması gerekiyor. Ambalajı zarar görmüş, bozulma belirtisi taşıyan veya tüketim açısından risk oluşturan ürünler satışa çıkarılamayacak.
Ayrıca marketlerin, tüketiciye ürünün tavsiye edilen tüketim tarihinin geçtiğini açık ve anlaşılır biçimde bildirmesi gerekecek. Böylece hem gıda israfının azaltılması hem de şeffaf satış anlayışının güçlendirilmesi hedefleniyor.
81 İlde Denetim Ekipleri Sahaya Çıkıyor
Tarım ve Orman Bakanlığı’nın gönderdiği genelgenin ardından il müdürlükleri denetim hazırlıklarını hızlandırdı. Türkiye genelinde görev yapan gıda kontrol ekipleri, marketler, zincir mağazalar ve şarküterilerde kapsamlı incelemeler gerçekleştirecek.
Denetimlerde özellikle üç başlık öne çıkacak:
-
STT geçmiş ürünlerin tamamen raflardan kaldırılması
-
TETT ürünlerinin özel reyonlarda satışa sunulması
-
Tüketicinin açık şekilde bilgilendirilmesi
Yetkililer, ayrıştırma kurallarına uymayan işletmelere yaptırım uygulanacağını vurguluyor. Bakanlık ayrıca tüketicilerin de etiket okuma konusunda daha bilinçli hareket etmesini istiyor.
Gıda sektörü temsilcileri ise düzenlemenin özellikle büyük market zincirlerinde yeni maliyetler doğurabileceğini değerlendiriyor. Çünkü özel reyon kurulumu, ürün takibi ve denetim süreçleri için ek operasyon planlaması gerekecek. Buna karşın uzmanlar, uygulamanın uzun vadede hem güvenilir gıda tüketimini artıracağını hem de milyonlarca tonluk gıda israfının önüne geçebileceğini ifade ediyor.
STT ve TETT Arasındaki Fark Nedir
| Kavram | Anlamı | Süre Geçince Ne Olur |
|---|---|---|
| STT (Son Tüketim Tarihi) | Sağlık açısından güvenli tüketim sınırı | Satış yasaklanır, ürün imha edilir |
| TETT (Tavsiye Edilen Tüketim Tarihi) | Ürünün kalite ve tazelik süresi | Özel reyonda kontrollü satış yapılabilir |