Yeni öğrenci affı komisyondan geçti: Kimler dönebilecek?
TBMM Millî Eğitim, Kültür, Gençlik ve Spor Komisyonu, yükseköğretim sisteminde kapsamlı değişiklikler öngören “Yükseköğretim Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi”ni kabul etti. Teklif, 2026-2027 eğitim-öğretim yılında binlerce öğrenciye üniversiteye geri dönüş imkânı sağlanmasını öngörüyor. Düzenlemede öğrenci affından yararlanabilecek kişiler ile kapsam dışında bırakılacak gruplar ayrıntılı şekilde belirlendi. Azami öğrenim süresini dolduran son sınıf öğrencilerine ek sınav hakkı verilirken, sahte tez hazırlayanlar, hazırlatanlar ve aracılık edenler için ağır cezalar getiriliyor.
Öğrenci affına başvuru süresi 4 ay olacak
Teklife göre daha önce benzer bir öğrenci affından yararlanmamış olmak şartıyla, yükseköğretim kurumlarıyla ilişiği kesilen öğrenciler yeniden eğitimlerine dönebilecek. Üniversite sınavını kazanarak kayıt hakkı elde ettiği halde süresi içerisinde kayıt yaptıramayanlara da öğrenime başlama imkânı sağlanacak. Öğrencilerin düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 4 ay içerisinde ilgili üniversitelere başvurması gerekecek. Yasanın yürürlüğe girdiği tarihte askerlik görevini yapan kişiler ise terhislerinden itibaren 2 ay içerisinde başvuruda bulunmaları halinde aftan yararlanabilecek.
Kimler üniversiteye geri dönebilecek?
Yeni öğrenci affı; hazırlık, önlisans, lisans, lisans tamamlama ve lisansüstü eğitim düzeylerini kapsıyor. Kendi isteğiyle üniversiteden ayrılan öğrenciler de gerekli şartları taşımaları halinde düzenlemeden faydalanabilecek. Kayıt hakkı kazanmasına rağmen üniversiteye kayıt yaptıramayan kişiler de af kapsamında öğrenimlerine başlayabilecek. Üniversiteye dönen öğrencilerin, giriş yaptıkları yıldaki ÖSYS veya YKS taban puanı şartını sağlamaları halinde eşdeğer programlara yatay geçiş yapabilmeleri öngörülüyor. Öğrenciler ayrıca Anadolu, Ankara, Atatürk ve İstanbul üniversitelerinin açık öğretim programlarına geçiş yapabilecek.
Ağır suçlardan hüküm giyenler kapsam dışında kalacak
Teklifte öğrenci affından yararlanamayacak kişiler de açıklandı. Terör, kasten öldürme, işkence, eziyet, cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı ile uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçlarından hüküm giyenler düzenleme kapsamına alınmayacak. Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında manevi, mali veya bağlantılı haklara tecavüz suçlarından ceza alanlar da aftan yararlanamayacak. Kayıt sırasında sahte belge sunduğu belirlenen veya sahte belge nedeniyle üniversite kaydı iptal edilen öğrencilerin de geri dönüş başvuruları kabul edilmeyecek.
Bazı akademilerde öğrenci affı uygulanmayacak
Terör örgütlerine veya Millî Güvenlik Kurulunca devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapılara üyeliği, mensubiyeti, iltisakı veya irtibatı nedeniyle ilişiği kesilen öğrenciler düzenleme kapsamı dışında tutulacak. Polis Akademisi, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi ile Millî Savunma Üniversitesi bünyesindeki harp okulları, astsubay meslek yüksekokulları ve enstitüler için de öğrenci affı uygulanmayacak. Bu kurumlardan kendi isteğiyle ayrılanlar ile farklı nedenlerle ilişiği kesilen öğrenciler, teklifin öğrenci affına ilişkin hükümlerinden yararlanamayacak.
Son sınıf öğrencilerine iki ek sınav hakkı
Azami öğrenim süresini doldurduğu için mezun olamayan son sınıf öğrencilerine yeni haklar tanınması öngörülüyor. İntörnlük dönemi dışında kalan son sınıf öğrencilerine başarısız oldukları veya daha önce hiç almadıkları teorik ve uygulamalı dersler için iki ek sınav ya da tekrar hakkı verilecek. Teorik derslerini başarıyla tamamlamasına rağmen uygulamalı eğitimini veya intörnlük dönemini bitiremeyen öğrenciler de eksiklerini tamamlama imkânı bulacak. Ancak azami süre düzenlemesi yalnızca son sınıf öğrencilerini kapsayacak. Ara sınıflarda bulunan öğrenciler bu ek sınav ve uygulama haklarından yararlanamayacak.
Sahte tez yazan ve yazdıranlara ağır yaptırım
Teklif, kişisel emeğe dayanmayan tez, makale, kitap ve projelerle diploma veya akademik unvan alınmasına yönelik ağır yaptırımlar içeriyor. Başkasına hazırlattığı akademik çalışmayı yükselme, atama veya derece elde etmek amacıyla kullanan öğretim elemanlarının meslekten çıkarılması öngörülüyor. Elde edilen unvan ve diplomalar da geri alınacak. Başkaları adına ücretli veya ücretsiz akademik çalışma hazırlayan ya da bu işlemlere aracılık eden kişilere 5 bin günden 10 bin güne kadar adli para cezası verilecek. Bu işi meslek haline getirenlere uygulanacak ceza 10 bin günden başlayarak 20 bin güne kadar çıkabilecek.
Sahte diploma ve izinsiz programlara ceza geliyor
Yasalara aykırı biçimde Türkiye’de yabancı kurumlar adına önlisans, lisans veya lisansüstü program açan ya da işleten kişilere 2 yıldan 4 yıla kadar hapis ve adli para cezası verilmesi öngörülüyor. Bu kurum ve programların tanıtımını yapan kişiler ise 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezasıyla karşılaşabilecek. Sahte diploma, mezuniyet belgesi veya sertifika düzenleyen ya da düzenletenler hakkında Türk Ceza Kanunu’nun resmî belgede sahtecilik hükümleri uygulanacak. Düzenlemeyle akademik dürüstlüğün korunması ve yasa dışı eğitim faaliyetlerinin önlenmesi amaçlanıyor.
Öğretim elemanlarına güvenlik soruşturması şartı
Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu’nda yapılması öngörülen değişiklikle, yükseköğretim kurumlarında görev alacak bütün öğretim elemanları güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması kapsamına alınacak. Emeklilik yaş haddini dolduran öğretim üyeleri için de yeni bir çalışma modeli getirilecek. Bölüm ve programların ihtiyacı doğrultusunda YÖK tarafından uygun görülen öğretim üyeleri, 75 yaşını geçmemek şartıyla ikişer yıllık sözleşmelerle görevlerine devam edebilecek. Türk Cumhuriyetleri ve Akraba Topluluklarındaki üniversitelerden davet alan akademisyenlere ise gerekli onaylarla 3 yıla kadar aylıklı izin verilebilecek.
Vakıf üniversitelerinin denetimi artırılacak
Eğitim, öğretim ve mali yapısı sürdürülemeyecek ölçüde bozulan vakıf üniversitelerinin faaliyet izinleri geçici olarak durdurulabilecek. Şartların devam etmesi halinde faaliyet izni tamamen kaldırılarak üniversite, aynı ildeki garantör devlet üniversitesine devredilebilecek. Kendisine ait hastanesi bulunmayan vakıf tıp fakültelerine hastane inşaatı veya devir işlemlerini tamamlamaları için 30 ay ek süre tanınacak. Belirlenen şartları süre sonunda yerine getiremeyen fakültelerin öğrencileri devlet üniversitelerine veya garantör üniversitelere nakledilecek. Böylece öğrencilerin eğitim haklarının korunması amaçlanıyor.
Disiplin soruşturmalarında savunma süresi 7 gün
Teklif kapsamında üniversitelerde yürütülen disiplin soruşturmalarının usulleri de yeniden düzenleniyor. Soruşturulan kişiye gönderilecek davet yazısında hakkındaki iddiaların açık şekilde belirtilmesi gerekecek. İfade veya savunma hazırlaması için kişiye en az 7 gün süre tanınacak. Bu süre içerisinde savunma yapılmaması halinde kişinin savunma hakkından vazgeçmiş sayılacağı ve mevcut deliller üzerinden karar verileceği bildirilecek. Hakkında soruşturma yürütülen kişi, savunmasını hazırlamadan önce soruşturma dosyası ve belgelerini inceleme hakkına sahip olacak.
İstiklal Üniversitesinin adı ve yapısı değişiyor
Komisyonda kabul edilen teklifle Kahramanmaraş İstiklal Üniversitesinin adının “İstiklal Bilim ve Teknoloji Üniversitesi” olarak değiştirilmesi öngörüldü. Üniversite bünyesindeki bazı birimler, mükerrerliği önlemek amacıyla Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesine bağlanacak. Yeni yapı; havacılık, bilgisayar ve mühendislik alanlarına odaklanacak. Mevcut öğrencilerin eğitim hakları korunarak geçiş işlemlerinin 2025-2026 eğitim-öğretim yılı sonu itibarıyla tamamlanması planlanıyor. Düzenlemenin yürürlüğe girebilmesi için kanun teklifinin Meclis’teki yasama sürecinin tamamlanması gerekiyor.