Hasan Melek, yazı dizimizde bahsedeceğimiz şimdilik son belediye başkanımızdır. Geçen haftadan hatırlayacak olursak 1973 senesi seçimlerin CHP adayı Sefer Özgür kazanmış, Aynı zamanda Kore gazisi olan Özgür 1978 senesinde oylarını artırtarak ikinci kez Trabzon Belediye başkanı olmuştur. Ancak 1980 askeri darbesi ile birlikte süresini tamamlayamadan görevden alınmıştır.
Trabzon Büyükşehir Belediyesi Meclis arşivine konunun yansıması şöyle olmuştur; 14.10.1980 tarihli Meclis tutanağında Belediye Başkanı ve Meclis Başkanı olarak Vali Ali Rıza Yaradanakulgörünmektedir; Meclis üyeleri ise artık seçilmiş üyeler yerine belediye memurlarından oluşmaktadır; Yazı İşleri Müdürü, Hesap İşleri Müdürü, Fen İşleri Müdürü, Belediye Avukatı, Zabıta Müdürü ve Belediye Veterineriartık belediyenin yeni meclis üyeleridir.[1]
Kimsede çıt yok. Herkes sanki seçilerek o göreve gelmiş gibi belediye işlerini aynen yürütüyorlar. Bu arada vatandaş da durmuyor. Yine Belediye (atanmış) Meclisi’nin en önemli ve yoğunluklu işi; imar tadilatları olduğunu belirtelim.
HASAN MELEK NASIL BELEDİYE BAŞKANI OLDU?
Ancak çok değil iki gün sonra 16.10.1980 tarihli tutanağa geldiğimizde Trabzon Belediye Başkanı artık Hasan Melek’tir. Melek, o dönem Kara Kuvvetleri Güçlendirme Vakfı Başkanıdır. Dolayısı ile askeri erkânla diyalogları iyidir. Bir gün Trabzon Tugay Komutanı, Hasan Melek’ten kendisine belediye başkanlığı için üç isim önermesini ister. Hasan Melek’in aklında bu iş için biçilmiş kaftan olduğunu düşündüğü birisi vardır. Onu direk söyler. Ancak Tugay Komutanı o isme rezervli midir ne, başka isim söylemesini ister. O isim daha sonra Trabzon Belediye başkanlığını alnının teriyle kazanan Orhan Karakullukçu’dur. Hasan Melek bu konuda başka bir isim önermez, zira önerdiği isim başarısız olursa kendisinin mesul olacağına inanmaktadır.
Hasan Melek’in bu titizliği belediye başkanlığı konusunda okların kendisine dönmesine neden olmuş, Tugay Komutanının “Bu iş için kendini de düşün” sözünü duyduğunda ilk tepkisi “kesinlikle olmaz” olmuştur. Melek, bu görevi neden istememektedir? Çünkü çocuklarının biri asker, diğeri Ankara da üniversitede okuyor. Dolayısı ile mağazada kendinden başka kimse yok, ticari işleri de iyi gidiyor.Üstelik öyle yüksek makamlarda da gözü yok. Ancak kendi ifadesi ile “baktım ki fatura bana kesilecek” bir yolunu bulup kaçmalıyım diye düşünmüş ve bir plan yapmıştır.
O dönemde İstanbul’da aldığı daireyi de bahane ederek üç arkadaşı ile İstanbul’a doğru yola çıkmıştır. Ancak yolculuk Samsun’a kadar sürmüş, Samsun’da trafik polisinin yaptığı kimlik kontrolü ile Emniyet Müdürlüğüne götürülmüşlerdir.
Askeri darbe döneminde polisin sizi durdurup Emniyet Müdürlüğüne götürmesi hiç de hayra alamet olmadığından diğer iki arkadaşı tedirgin olmuşlarsa da Hasan Melek durumu tahmin etmiş, arkadaşlarını teskin ederek “merak etmeyin önemli bir şey yok. Gidelim bakalım” demiştir.
Nitekim Samsun Emniyet Müdürlüğünde Trabzon Tugay Komutanı ile görüştürülen Melek. “Trabzon Belediye Başkanlığına atandın, derhal Trabzon’a dön ve göreve başla” sözünü duyunca “eyvah” der, der ama artık iş işten geçmiştir. Zira emir demiri keser. Diğer iki arkadaşı yola devam eder, o ise Trabzon’a döner. Böylece Hasan Melek’in Trabzon Belediye Başkanlığı dönemi başlamış olur.
HASAN MELEK KİMDİR?
Şehrin çok önemli bir değeri olan Hasan Melek’i anlatmak o kadar kolay değil diye düşünsek de gazeteci Osman Çavuşoğlu’nun bu işi başardığını söylemek zorundayım. Zira Çavuşoğlu’nun hazırladığı “Trabzon Sevdalısı, Hizmet Ve Gönül Adamı; Hasan Melek” adlı kitabın, bu Trabzon beyefendisinin kendisi hayattayken yazılanve gelecek nesillere aktarılan bir eser olduğunu en başta söylemeliyim.Ancak Hasan Melek’i bana sorsalar, “Neredeyse bir asırdır Trabzon için çarpan koca bir yürek” derdim.
Hasan Melek 13 Haziran 1926 senesinde Çömlekçi Mahallesi TellitabyaSokakta dünyaya geldi. Çocukluğu geçmişte küçük bir balıkçı kasabasını andıran daha çok yoksul insanların yaşadığı Çömlekçi kumsalında geçti. 1937 senesinde Gazi Mustafa Kemal’in Trabzon’u son ziyaretlerinde Gaziyi karşılayanlar arasında o da vardı. Okul yılları çok uzun sürmeyen Hasan Melek ortaokuldan sonra erkenden hayata atıldı. Kendi kurduğu ticari müessesesinin başına geçti. Türk Kara Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı ve Çocuk Esirgeme Kurumu Başkanlıklarını yürüttü. Türk Eğitim Vakfı (TEV)’in uzun yıllar başkanlığını yaptı.
Yaklaşık 3,5 yıl belediye başkanlığı görevini yürüten Hasan Melek, yasalardan asla taviz vermezken vatandaşı da mağdur etmemeye özen gösterdi.
NEZARETTEN ÇIKARILDI BELEDİYE BAŞKANI OLDU
Hasan Melek Samsun yolundan çevrilip Trabzon Belediye Başkanı olarak atanınca, aklımıza değerli dostumuz Hasan Cömert’in 1980 yılının aynı günlerinde Çağlayan Belediye Başkanı olarak atanma hikâyesi geldi. Bu günlerde 70’ine merdiven dayamış olan Cömert, o yıllar 28 yaşındacıva gibi bir mühendis, üstelik de İnşaat Mühendisleri Odası Trabzon Şube Başkanıdır. 12 Eylül 1980 de askeri darbe olmuş, ardından Trabzon’da tutuklamalar başlamıştır. O dönemde kimin kapısına askeri bir cip yanaşsa mahallede bir tedirginlik başlardı. Zira askeri yönetimce anarşist kabul edilenler gözaltına alınmaktadır.
Günün birinde askeri ciplerden biri Hasan Cömert’in kapısı önünde durur. Araçtan inen bir astsubay ve iki er, Cömert’i Alay Komutanlığına götürüler. Alaya varınca astsubay erlere,”atın bunu nezarete” der. Böylece Cömert’in nezaret saatleri başlar. Nezarethane doludur. Ara sıra nezaretin gıcırdayan kapısı açılmakta içeri yaka paça birisi atılmaktadır. Hasan Cömert’i vıyvıylar almıştır. İn yürek, çık yürek. Neden gözaltına alındığını düşünmektedir. Hatta yedek subay iken tartıştığı bir yarbaydan bile şüphe etmektedir. Kim bilir, belki de o şikâyet etmiştir. Ancak kendisinden hiç şüphesi yoktur. Zira devletinin aleyhine olacak hiçbir iş yapmamış, hiçbir bildiriye imza koymamıştır.
Nezarethane de üç saat kalır. Bir ara o bet sesli kapı aralanır. Dışarıdantanıdığı Ethem Sadıklar bir subayla konuşmaktadır. Kapı arasından Cömert’i görünce “senin ne işin var burada der.” Beş dakika sonra Hasan Cömert nezarethaneden çıkarılır. İki yüzbaşı mahcup bir edayla “kusura bakmayın bir yanlışlık oldu” der. Aslında Hasan Cömert’in Alaya çağrılmasında bir yanlışlık yoktur. Zira Alay komutanı emir subayına Hasan Cömert’i alın gelin demiş, astsubay da Cömert’i almış ve mutat olduğu üzere nezarete atmıştır. Hâlbuki komutan Hasan Cömert’i Çağlayan Belediye başkanı olarak atamak için çağırmış, konuyu yanlış anlayan astsubay da onu nezarete tıkmıştır.
Nezaretten çıkarılan Hasan Cömert artık Çağlayan Belediye Başkanıdır. Ancak Cömert, atama ile yapıldığı belediye başkanlığında fazla durmaz. Trabzonlu tümgeneral Mahmut Boğuşlupaşayı aracı yaparak bir yıl sonra başkanlıktan ayrılır. Seneler sonra Hasan Cömert siyasete atılır ve ANAP iktidarında Trabzon Belediyesi meclis üyesi olur. Başkan Orhan Karakullukçu izne ayrıldığında yerinebelediye başkanvekili olur.
Hasan Cömert’in başkan vekili olmasının da ilginç bir hikâyesi vardır. Bir zamanlar Trabzon Belediyesi denilince akla gelen ilk isimlerden Osman Abanoz olayı şöyle anlatır;O yıllarda başkan vekillerini belediye meclisleri belirlemektedir. O günkü Trabzon belediye meclisi de Sabri Şentürk’ü başkan vekili olarak belirler. Ancak Orhan Karakullukçu’nun gönlü Hasan Cömert’ten yanadır. Karakullukçu dönemin başbakanı Turgut Özal’a ulaşır ve bir günde kanun değişir. Artık o günden sonra belediye başkanlarıvekillerini kendi tayin etmektedir.
Bu satırların yazarınınAsım Aykan’ın belediye başkanlığı döneminde Çevre Müdürü iken tanıdığı Hasan Cömert,o günkü belediye müdürlerinin en fazla çekindiği isimdir. Faaliyet raporu görüşmelerinde onun bir eleştirisi yoksa rapor geçmiş demektir.