Altın sertifikası (Darphane Altın Sertifikası) nedir?
Altın sertifikası; Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü tarafından ihraç edilen, altına endeksli bir sermaye piyasası aracıdır. Borsa İstanbul’da ALTIN.S1 koduyla alınıp satılır. Sertifikanın amacı, yatırımcılara fiziki altın taşımadan, borsa üzerinden altına dayalı yatırım yapma imkânı sunmaktır. Sertifika yapısı gereği “hisse” değildir; ancak borsada pay gibi işlem gördüğü için yatırımcılar çoğu zaman hisse mantığıyla takip eder.
ALTIN.S1 kaç gram altına karşılık gelir?
Sertifikalarda temel mantık, her bir birimin belirli bir altın miktarını temsil etmesidir. Ürün yapısında bu karşılığın 0,01 gram (yüksek saflık standardı) olacak şekilde tasarlandığı belirtilir. Bu nedenle fiyat hareketleri teorik olarak altın fiyatlarıyla ilişkilidir. Ancak borsa fiyatı her zaman gram altınla bire bir aynı gitmeyebilir.
ALTIN.S1 nasıl alınır, nereden işlem yapılır?
ALTIN.S1, aracı kurum veya bankadaki yatırım hesabı üzerinden Borsa İstanbul’da işlem gören ürünler gibi alınır. Emir vererek alım-satım yapılır. Bu yönüyle fiziki altın alımına göre saklama/taşıma gibi süreçlerden ayrılır; işlemler ekran üzerinden yürür.
Altın sertifikası ile gram altın aynı şey mi?
Hayır. Gram altın, kuyumcu piyasasında fiziki altına doğrudan bağlı fiyatlanır. Altın sertifikası ise borsada işlem gördüğü için arz-talep, likidite, yatırımcı davranışı gibi faktörlerin etkisine açıktır. Bu yüzden kısa vadede gram altının üzerine çıkabildiği gibi altına göre daha düşük seviyede de fiyatlanabilir.
Fiyat neden gram altından ayrışır?
Altın sertifikasında fiyatın gram altından ayrışmasının birkaç temel nedeni vardır:
-
Borsada anlık arz-talep dengesinin değişmesi
-
Likidite koşullarına göre alıcı-satıcı yoğunluğunun farklılaşması
-
Sertifikanın dönem dönem “primli” (teorik altın değerinin üstünde) ya da “iskontolu” (teorik altın değerinin altında) işlem görmesi
-
Piyasa psikolojisi: hızlı yükseliş veya hızlı düşüş dönemlerinde sert fiyat hareketleri oluşabilmesi
Özellikle sertifikanın kısa sürede aşırı primlenmesi durumunda, yatırımcıların kâr realizasyonu yapmasıyla hızlı geri çekilmeler görülebilir. Ters senaryoda ise panik satışları fiyatı teorik değerin altına itebilir.
Prim ve makas ne anlama gelir?
Prim, sertifikanın teorik altın karşılığına göre daha pahalı işlem görmesi anlamına gelir. Makas ise alış-satış fiyatı arasındaki farkı ifade eder. Makasın açıldığı dönemlerde, yatırımcının alım-satım maliyeti yükselir ve sertifika fiyatı gram altına kıyasla daha oynak görünebilir.
Fiziki altına dönüşüm mümkün mü?
Altın sertifikası sisteminde fiziki altına dönüşüm konusu dönemsel koşullara ve belirlenen usullere göre değişebilir. Bu başlık, yatırımcıların ürünü değerlendirirken resmi şartları ve güncel uygulamaları kontrol etmesini gerektirir. Dönüşüm imkânı, varsa hangi miktarlarda ve hangi prosedürle yapılabildiği gibi detaylar uygulama esaslarına göre şekillenir.
Kimler için avantajlı, kimler için riskli olabilir?
Borsada işlem kolaylığı ve fiziki taşıma gerektirmemesi, altın sertifikasını pratik bulan yatırımcılar için avantaj oluşturur. Ancak kısa vadede gram altından ayrışma, prim/iskonto ve makas riskleri nedeniyle; sert hareketlerde zarar olasılığı artabilir. Bu nedenle yatırımcılar işlem yapmadan önce sertifikanın gram altına göre hangi seviyede işlem gördüğünü ve piyasadaki likidite koşullarını takip etmelidir.