Dünya genelinde jeopolitik gerilimlerin tırmanması, devletlerin bütçe önceliklerini kökten değiştirdi. Stockholm Uluslararası Barış Araştırma Enstitüsü (SIPRI) tarafından yayınlanan 2025 yılı küresel askeri harcama raporu, insanlık tarihinin en yüksek savunma faturasına işaret ediyor. Üst üste 11. yılında da artışını sürdüren askeri harcamalar, tam 2,9 trilyon dolara ulaşarak rekor tazeledi. Modern savaş uçaklarından insansız hava araçlarına, füze savunma sistemlerinden mühimmat stoklarına kadar her alanda devasa bir tedarik zinciri hareketliliği gözleniyor. Türkiye ise bu küresel tabloda, yerli savunma sanayii atılımları ve stratejik askeri operasyonlarının etkisiyle dünya devleri arasındaki yerini daha da sağlamlaştırdı.
Türkiye'nin Savunma Vizyonunda 30 Milyar Dolarlık Eşik
Türkiye, 2025 yılı askeri harcama verileriyle dünya genelinde en çok dikkat çeken aktörlerden biri haline geldi. SIPRI raporuna göre Türkiye, yıllık 30 milyar dolarlık savunma bütçesiyle küresel sıralamada 18. basamağa yerleşti. Bu rakam, sadece bir harcama artışı değil, aynı zamanda yerli üretim stratejisinin bir yansıması olarak görülüyor. Raporda, Türkiye'nin harcamalarındaki yükselişin 2024 yılına göre %7,2, 2016 yılına kıyasla ise tam %94 oranında bir artış sergilediği vurgulandı. Özellikle sınır ötesinde yürütülen terörle mücadele operasyonları ve Somali gibi stratejik bölgelerdeki askeri varlık, bütçenin lojistik ve operasyonel kanadını büyüten temel unsurlar olarak kayıtlara geçti.
Asya-Pasifik'te Barut Fıçısı: 2009'dan Bu Yana En Hızlı Yükseliş
Küresel askeri harcamaların en sıcak merkez üssü bu yıl Orta Doğu değil, Asya-Pasifik bölgesi oldu. Çin'in durdurulamaz yükselişi ve bölgedeki egemenlik tartışmaları, harcamaları 681 milyar dolar seviyesine taşıdı. Bu rakam, dünya genelindeki toplam askeri harcamanın %24'ünü oluşturuyor. SIPRI analistleri, bölgedeki %8,1'lik büyümenin 2009'dan bu yana görülen en keskin ivme olduğunu ifade ediyor. Çin, 31 yıldır kesintisiz artan bütçesini 336 milyar dolara taşırken; Tayvan, Japonya ve Güney Kore gibi ülkeler, "caydırıcılık" politikası gereği bütçelerinde tarihi artışlara gitti. Japonya’nın harcamaları 1958’den bu yana GSYH’ye oranla en yüksek seviyeye ulaştı.
ABD'de Ukrayna Düğümü ve Çin'in Kesintisiz Yükselişi
Rapordaki en şaşırtıcı verilerden biri, dünyanın bir numaralı askeri gücü olan ABD’nin harcamalarındaki %7,5'lik gerileme oldu. 954 milyar dolarla hala zirvede olan ABD'deki bu düşüşün temel sebebi olarak "Ukrayna Yardımları" gösteriliyor. SIPRI uzmanları, "ABD Kongresi'nin 2025 yılında Ukrayna'ya yönelik yeni askeri yardım paketini onaylamaması, bütçede teknik bir küçülmeye yol açtı" değerlendirmesinde bulundu. Öte yandan Çin, 31 yıldır aralıksız sürdürdüğü bütçe artışıyla 336 milyar dolara ulaşarak son 10 yılda bütçesini %62 oranında büyütmüş oldu. Bu durum, küresel güç dengesindeki ağırlık merkezinin doğuya kaydığını bir kez daha kanıtlıyor.