İran’da Ayetullah Ali Hamaney sonrası yeni dönem başladı. Deutsche Welle’nin aktardığı habere göre, ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta düzenlediği saldırılarda hayatını kaybeden İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney’in Meşhed’de toprağa verilmesinin ardından, ikinci oğlu Mücteba Hamaney dini liderlik görevine seçildi. Haberde, 8 Mart’ta göreve getirilen 56 yaşındaki Mücteba Hamaney’in, 1979 İslam Devrimi’nden bu yana İran İslam Cumhuriyeti’nin üçüncü dini lideri olduğu belirtildi. Yeni dönemle birlikte İran’daki güç dengeleri, Devrim Muhafızları’nın etkisi ve ABD ile yürütülen kırılgan müzakere süreci yeniden gündeme geldi.
Mücteba Hamaney Dini Liderliğe Seçildi
Deutsche Welle’nin haberine göre, Ayetullah Ali Hamaney’in ölümünün ardından İran’da dini liderlik görevi Mücteba Hamaney’e geçti. Hamaney’in ikinci oğlu olan Mücteba Hamaney’in 8 Mart’ta dini liderliğe seçildiği aktarıldı. Böylece 56 yaşındaki Mücteba Hamaney, Ayetullah Ruhullah Humeyni ve Ayetullah Ali Hamaney’in ardından İran İslam Cumhuriyeti’nin üçüncü dini lideri oldu.
Resmi Törenlere Katılmadığı Belirtildi
Haberde, Mücteba Hamaney’in şimdiye kadar kamuoyu önüne çıkmadığı ve babası Ali Hamaney için düzenlenen resmi törenlerde de yer almadığı ifade edildi. Bu durum, yeni dini liderin nasıl bir siyasi çizgi izleyeceği ve kamuoyu karşısına ne zaman çıkacağına ilişkin tartışmaları beraberinde getirdi. İran’da yeni dönemin kapalı bir siyasi süreçle başlaması dikkat çekti.
“Ali Hamaney Sistemi Dönüştürdü”
DW’ye değerlendirmelerde bulunan İran uzmanı ve siyaset analisti Rıza Talebi, Ali Hamaney döneminde İran’daki güç yapısının önemli ölçüde değiştiğini söyledi. Talebi, Ayetullah Ruhullah Humeyni’nin devrimden ve kişisel otoritesinden güç alan bir sistem kurduğunu, Ali Hamaney’in ise bu yapıyı zamanla temelden dönüştürdüğünü ifade etti. Haberde, son 37 yılda dini otoritelerin ve Şii ilahiyat merkezlerinin siyasi karar alma süreçlerindeki etkisinin azaldığı belirtildi.
Güvenlik Kurumlarının Etkisi Arttı
Haberde, Ali Hamaney döneminde güvenlik kurumları, dini liderlik makamı ve bu yapıyla bağlantılı siyasi ve askeri ağların güç kazandığı aktarıldı. Özellikle Devrim Muhafızları’nın İran siyasetindeki ağırlığının arttığına dikkat çekildi. Bu süreçte seçilmiş kurumların etkisinin sınırlanırken, stratejik karar alma mekanizmalarının daha çok dini liderlik ve güvenlik yapıları çevresinde toplandığı belirtildi.
Devrim Muhafızları Ön Plana Çıktı
DW’nin haberine göre, İran’da dış politika, nükleer program ve bölgesel güvenlik gibi kritik başlıklarda karar alma yetkisi giderek dini liderlik makamı ve güvenlik kurumlarında yoğunlaştı. Haberde, Ali Hamaney için düzenlenen cenaze törenlerinde de siyasetçilerden çok Devrim Muhafızları komutanlarının ön planda yer aldığına dikkat çekildi. Bu tablo, yeni dönemde Devrim Muhafızları’nın rolünün daha fazla tartışılacağını gösterdi.
ABD ile Müzakere Süreci Kırılgan
Haberde, ABD ve İran arasında 14 Haziran’da daha kapsamlı bir anlaşmaya zemin hazırlaması beklenen mutabakat zaptı üzerinde uzlaşı sağlandığı, ancak sürecin Hürmüz Boğazı’nda yaşanan gerilim nedeniyle kırılganlığını koruduğu ifade edildi. İran dış ve güvenlik politikası uzmanı Hamidrıza Aziz’in değerlendirmesine göre, Tahran yönetimi Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünü en önemli stratejik pazarlık unsurlarından biri olarak görüyor.
“İktidarın Sert Çekirdeği Güç Kazandı”
Fransa’da yaşayan araştırmacı Mücteba Necefi ise DW’ye yaptığı değerlendirmede, ABD, İsrail ve İran arasında yaşanan savaşın Devrim Muhafızları’nın siyasi ve toplumsal etkisini artırdığını savundu. Necefi, ülkedeki ılımlı siyasi grupların güç kazanmadığını belirterek, önümüzdeki dönemde Devrim Muhafızları içindeki dengelerin ve Mücteba Hamaney’in bu yapı içindeki konumunun İran siyasetinin yönünü belirleyeceğini ifade etti.
İran’da Yeni Dönemin Şifreleri
Mücteba Hamaney’in dini liderliğe seçilmesiyle İran’da yeni bir siyasi dönem başladı. Haberde aktarılan değerlendirmelere göre, bu süreçte güvenlik kurumlarının etkisi, Devrim Muhafızları’nın konumu, ABD ile müzakere süreci ve Hürmüz Boğazı üzerinden yürütülen stratejik pazarlıklar belirleyici başlıklar olacak. İran’da yeni liderliğin nasıl bir siyasi hat izleyeceği ise bölgesel dengeler açısından yakından takip edilecek.
İran’da Ayetullah Ali Hamaney sonrası dini liderlik görevine Mücteba Hamaney’in seçildiği bildirildi. DW’nin haberine göre yeni dönemde Devrim Muhafızları’nın etkisi, güvenlik kurumlarının rolü ve ABD ile yürütülen kırılgan müzakere süreci İran siyasetinin ana gündemlerinden biri olacak.