Karadeniz’in kırılgan ekosistemi büyük bir tehdit altında
Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Sürmene Deniz Bilimleri Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Coşkun Erüz, Karadeniz’in gezegenin en sıra dışı ve en kırılgan ekosistemlerinden birine sahip olduğuna dikkat çekerek önemli uyarılarda bulundu. Erüz, 6 ülkeyle çevrili Karadeniz’in yüzey tabakasının altında beklenmedik bir gerçek sakladığını, sularının %80’inden fazlasının oksijensiz (anoksik) olduğunu belirtti. 150 metrenin altındaki tabakalarda oksijenin yerini zehirli hidrojen sülfid gazının aldığını söyleyen Erüz, bu nedenle deniz yaşamının yalnızca verimli fakat ince bir yüzey tabakasında sürdüğünü ifade etti.
Hayalet ağlar: Görünmeyen ama ölümcül bir tehlike
Karadeniz’de her geçen yıl artan ama çoğu zaman fark edilmeyen hayalet ağ tehlikesine dikkat çeken Prof. Dr. Erüz, “Terk edilmiş, kayıp ya da atılmış balıkçılık ekipmanları olan hayalet ağlar, deniz yaşamını büyük oranda tehdit ediyor. Dayanıklı plastiklerden yapılan bu ağlar, deniz içerisinde kontrolsüz biçimde dolanarak on yıllarca varlığını sürdürebiliyor. Avlanmaya devam eden bu ağlar; hamsi, mersin balığı, kabuklular, yunuslar ve kuşlar dâhil birçok canlıyı etkiliyor,” ifadelerini kullandı.
Plastik atıklar ve ekosisteme kalıcı zararlar
Erüz, Avrupa Çevre Ajansı (EEA) verilerine göre Karadeniz’deki deniz kirliliğinin %85’inin plastikten oluştuğunu, küresel ölçekte ise hayalet ağların bu kirliliğin yaklaşık %10’unu teşkil ettiğini söyledi. Bazı kritik bölgelerde bu oranın çok daha fazla olduğuna dikkat çekerek şunları ekledi: “Kaybolan tek bir ağ yüzlerce kilo ağırlığında olabilir ve yıllarca biyolojik çeşitliliğe zarar vermeye devam eder. Bu ağlar ortada görünmese de deniz zemininde habitat ve ekosistem bozulmasına yol açar.”
BlackNETS tamamlandı, yeni proje yolda
KTÜ koordinasyonundaki BlackNETS projesinin 2025 Aralık’ta tamamlandığını belirten Erüz, 2026 itibarıyla Horizin ROWER projesinin başlayacağını duyurdu. Tarım ve Orman Bakanlığı iş birliğiyle hayalet ağların geri toplanmasına yönelik çalışmalar yapılacağını, ayrıca toplumsal farkındalığın artırılması, deniz ekosisteminin rehabilite edilmesi ve korunması için yeni uygulamaların devreye gireceğini ifade etti.