Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar tarafından açıklanan Şubat ayı verileri, gıda piyasasındaki dengesizliği bir kez daha gözler önüne serdi. Market raflarındaki 41 ürünün 28’inde fiyat artışı gözlemlenirken, özellikle yeşillik grubundaki sert yükselişler dikkat çekti. Üreticiden tüketiciye ulaşan zincirde kâr marjlarının açılması, mutfak enflasyonunu tetiklemeye devam ediyor. Üretim maliyetlerindeki artış ve mevsimsel hasat koşulları, hem pazardaki etiketi hem de üreticinin cebini doğrudan etkiliyor. İşte Şubat ayının zam şampiyonları ve fiyatı düşen ürünlerin tam listesi.
Market Raflarında Şubat Ayı Zam Şampiyonları
Şubat ayında markette fiyatı en çok artan ürün, bir önceki aya göre yüzde 50,3 gibi devasa bir oranla marul oldu. Marulu sırasıyla sivri biber, salatalık ve kabak gibi sera ürünleri takip etti. Limon fiyatları da çift haneli artış gösteren ürünler arasında yerini aldı. TZOB verileri, taze sebze grubunda yaşanan bu artışın temel nedenini üretim sahalarındaki arz daralmasına bağlıyor. Özellikle bazı bölgelerde yaşanan aşırı yağışlar hasadı imkansız hale getirirken, piyasaya giren ürün miktarının azalması etiketlerin yukarı yönlü ivmelenmesine neden oldu.
Üretici ve Market Arasındaki Fiyat Farkı Rekor Kırdı
Tüketicinin en çok şikayet ettiği konuların başında gelen "üretici-market makası" Şubat ayında iyice açıldı. Verilere göre, üretici ile market arasındaki en yüksek fiyat farkı yüzde 229,7 ile karnabaharda görüldü. Üreticide 12,36 lira olan karnabahar, market rafına gelene kadar 40,75 liraya yükseldi. Benzer bir durum marul, kuru soğan ve pırasada da yaşandı. Şemsi Bayraktar, bu durumu değerlendirirken üreticideki düşük fiyatların tüketiciye aynı oranda yansımadığını ve aradaki uçurumun üç kata ulaştığını ifade etti.
Girdi Maliyetleri ve Üretim Tercihlerinin Etkisi
Fiyat dalgalanmalarının arkasında sadece mevsimsel etkiler değil, aynı zamanda üretim planlamasındaki değişimler yatıyor. Güz döneminde salatalık ve patlıcana yönelen çiftçilerin bahar döneminde domatese kayması, domates arzını artırıp fiyatını düşürürken diğer ürünlerde kıtlığa yol açtı. Öte yandan, tarımsal üretimde kullanılan gübre, mazot ve yem fiyatlarındaki artış da üreticiyi zorlamaya devam ediyor. Mazot fiyatlarının yıllık bazda yüzde 26,1 artması, lojistik maliyetlerin doğrudan market fiyatlarına eklenmesine neden oluyor.