Yaşlı ve Engelli Bakımevi Dönemi Başlıyor
Türkiye’de yaşlı ve engelli bakım hizmetlerine yönelik artan ihtiyaç, yeni bir yasal düzenlemeyi gündeme taşıdı. Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunulan yasa teklifiyle, Orman Kanunu’nda değişiklik yapılarak ormanlık alanlarda yaşlı ve engelli bireylere yönelik bakım ve rehabilitasyon merkezleri kurulmasına imkan sağlanması hedefleniyor. Kurban Bayramı sonrasında Meclis Plan ve Bütçe Komisyonu’nda görüşülmesi beklenen düzenleme, hem bakım kapasitesini artırmayı hem de doğayla iç içe sosyal hizmet modelini güçlendirmeyi amaçlıyor. Ekoterapi, orman terapisi ve doğa temelli rehabilitasyon gibi uygulamaların yaşlı ve engelli bireylerin yaşam kalitesine katkı sunabileceği belirtiliyor.
Orman Kanunu’nda bakım merkezi düzenlemesi
TBMM’ye sunulan yasa teklifiyle 6831 sayılı Orman Kanunu’nun 17’nci maddesine yeni bir ibare eklenmesi planlanıyor. Düzenlemeyle birlikte ormanlık alanlarda “engelli ve yaşlı bireylere yönelik bakım ve rehabilitasyon merkezleri” kurulmasının önü açılacak. Bu adım, özellikle bakım hizmetlerine yönelik artan talebin karşılanması açısından önemli görülüyor. Düzenlemenin Meclis Plan ve Bütçe Komisyonu’nda Kurban Bayramı sonrasında ele alınması bekleniyor. Yasa teklifinin kabul edilmesi halinde sosyal hizmet yatırımlarında yeni bir dönem başlayacak ve bakım merkezleri için doğa temelli alanların kullanımı mümkün hale gelecek.
Artan bakım ihtiyacı yeni modelleri gündeme getirdi
Türkiye’de yaşlı nüfusun artması, bakım hizmetlerine olan ihtiyacı her geçen yıl daha görünür hale getiriyor. 65 yaş ve üzeri nüfusun 10 milyonu aşmasıyla birlikte huzurevi, bakım merkezi ve rehabilitasyon hizmetlerine yönelik talep de büyüyor. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı verilerine göre devlet bünyesindeki 176 huzurevinde yaklaşık 18 bin kişilik kapasite bulunurken, 25 binden fazla yaşlı bakım hizmeti alıyor. Engelli yatılı bakım kuruluşlarında ise 8 bin 427 kişilik kapasiteye karşılık yaklaşık 5 bin kişinin bekleme listesinde olduğu belirtiliyor. Bu tablo, yeni kapasite ihtiyacını daha da öne çıkarıyor.
Doğa temelli rehabilitasyon öne çıkıyor
Yeni düzenlemenin dikkat çeken yönlerinden biri, yaşlı ve engelli bireylerin doğayla iç içe bakım hizmeti alabilmesine imkan tanıması olacak. Hükümetin hazırlığında ekoterapi, orman terapisi, yeşil egzersiz ve tarımsal rehabilitasyon gibi doğa temelli uygulamalar önemli gerekçeler arasında gösteriliyor. Bu yöntemlerin stres, depresyon ve kaygıyı azaltabileceği; bilişsel işlevleri, fiziksel hareketliliği ve sosyal etkileşimi destekleyebileceği ifade ediliyor. Özellikle yaşlı bireylerde doğayla temasın ruhsal dengeyi güçlendirmesi ve bakım sürecini daha kaliteli hale getirmesi hedefleniyor.
İskandinav modeli örnek gösteriliyor
Yetkililer, doğa temelli bakım ve rehabilitasyon modellerinin bazı ülkelerde kamu hizmetlerinin parçası haline geldiğine dikkat çekiyor. Özellikle İskandinav ülkelerinde doğayla iç içe bakım anlayışının yaygınlaştığı belirtiliyor. Türkiye’de hazırlanacak yeni modelle, yaşlı ve engelli bireylerin yalnızca barınma ve temel bakım hizmeti alması değil, aynı zamanda doğa içinde sosyal, fiziksel ve psikolojik açıdan desteklenmesi amaçlanıyor. Ormanlık alanlarda kurulacak merkezlerin, doğru planlama ve denetimle hem sosyal hizmet kapasitesini artırması hem de bakım kalitesine yeni bir yaklaşım getirmesi bekleniyor.
Yaşlı bakım sigortası hazırlığı sürüyor
Bakım hizmetlerinde yalnızca fiziki kapasite değil, finansman modeli de gündemde. Hükümetin yıl sonuna kadar “yaşlı bakım sigortası” sistemini devreye almayı planladığı belirtiliyor. Gönüllülük esasına dayalı olması beklenen sistemde bireyler hem kendileri hem de aile üyeleri için sigorta yaptırabilecek. Modelin Türkiye’deki Bireysel Emeklilik Sistemi’ne benzer şekilde işlemesi öngörülüyor. Bu sistemin hayata geçmesiyle yaşlı bireylerin evde ya da bakım merkezlerinde profesyonel bakım hizmetlerine daha kolay erişebilmesi hedefleniyor. Böylece bakım ihtiyacının hem kurumsal hem de ekonomik boyutuna çözüm aranacak.
Özel bakım ücretleri aileleri zorluyor
Türkiye’de özel yaşlı bakım merkezlerinin ücretleri şehir, hizmet kalitesi ve bakım türüne göre büyük farklılık gösteriyor. Ankara’da aylık bakım ücretlerinin 14 bin ila 86 bin lira arasında değiştiği, İstanbul’da ise bazı özel ve VIP hizmetlerde rakamların 150 bin liraya kadar çıktığı belirtiliyor. Bu tablo, bakım hizmetlerinin birçok aile için ciddi bir ekonomik yük haline geldiğini gösteriyor. Ormanlık alanlarda kurulması planlanan yeni bakım ve rehabilitasyon merkezleri ile yaşlı bakım sigortası hazırlığı, artan maliyetler karşısında yeni alternatifler oluşturabilir.
Yaşlı ve engelli bireyler için ormanlık alanlarda bakım merkezi kurulmasına yönelik düzenleme, Türkiye’de sosyal hizmet kapasitesini artırmayı ve doğa temelli bakım anlayışını güçlendirmeyi hedefleyen önemli bir adım olarak öne çıkıyor.