Üniversite Mezunlarının İstihdamı Düştü, İş Bulma Süresi Uzadı
Türkiye İstatistik Kurumunun 2025 yılı Yükseköğretim İstihdam Göstergeleri, üniversite mezunlarının iş gücü piyasasındaki durumunu ortaya koydu. Lisans mezunlarının kayıtlı istihdam oranı yüzde 73,9’a, ön lisans mezunlarında ise yaklaşık yüzde 65,7’ye gerileyerek son yılların en düşük seviyesine indi. Üniversite diplomasının hızlı iş bulma garantisi sunmadığını gösteren araştırmada, eğitim alanları arasındaki farklılıklar dikkat çekti. Sağlık ve refah alanındaki lisans mezunları ortalama 9 ayda işe girerken bazı bölümlerde bu süre 18 ayı geçti.
Lisans Mezunlarında İstihdam Oranı Geriledi
TÜİK verilerine göre lisans mezunlarının kayıtlı istihdam oranında 2023 yılından itibaren düzenli bir gerileme yaşandı. Oran 2022 yılında yüzde 75,1 seviyesindeyken 2023’te yüzde 75,6’ya yükseldi. Ancak bu yükseliş kalıcı olmadı.
Kayıtlı istihdam oranındaki düşüş 2024 ve 2025 yıllarında devam etti. Lisans mezunlarının istihdam oranı 2025 yılının tamamında yüzde 73,9’a kadar geriledi. Veriler, üniversite mezunlarının iş gücü piyasasına katılımında son iki yılda belirgin bir zayıflama yaşandığını ortaya koydu.
Ön Lisans Mezunlarında da Benzer Tablo Oluştu
Ön lisans mezunlarının kayıtlı istihdam oranlarında da lisans mezunlarına benzer bir düşüş görüldü. Ön lisans mezunlarının istihdam oranı 2022 yılında yüzde 67,2 olarak hesaplandı. Bu oran 2023 yılında yüzde 67,7’ye kadar yükseldi.
Sonraki iki yılda yaşanan gerilemeyle oran 2025’te yaklaşık yüzde 65,7’ye indi. Böylece ön lisans mezunlarının kayıtlı istihdam oranı da son yılların en düşük seviyesine geriledi. Sonuçlar, iki yıllık ya da dört yıllık üniversite diplomasının tek başına istihdam güvencesi sağlamadığını gösterdi.
Sağlık Mezunları Ortalama 9 Ayda İş Buldu
Lisans mezunlarının ilk işe giriş sürelerinde eğitim alanlarına göre önemli farklılıklar ortaya çıktı. En hızlı iş bulan lisans mezunları sağlık ve refah alanında yer aldı. Bu alandaki mezunların ilk kayıtlı işlerine girme süresi ortalama 9 ay olarak hesaplandı.
Bilişim ve iletişim teknolojileri mezunları ortalama 11,4 ayda işe girerken mühendislik, imalat ve inşaat mezunlarında bu süre 11,6 ay oldu. Sosyal bilimler, sanat ve beşeri bilimlerde ise işe giriş sürelerinin ortalamanın üzerine çıktığı görüldü.
Bazı Bölümlerde İş Bulmak 18 Ayı Aştı
Lisans mezunları arasında ilk işe giriş süresinin en uzun olduğu alan, ortalama 18,3 ay ile iş, yönetim ve hukuk oldu. Bu sonuç, iş dünyasında geniş bir alana hitap eden bölümlerde bile mezunların iş gücü piyasasına katılımının uzun sürebildiğini gösterdi.
Ön lisans mezunlarında en hızlı işe giriş ortalama 13,7 ay ile hizmetler alanında gerçekleşti. Doğa bilimleri, matematik ve istatistik mezunları 13,8 ayda, mühendislik, imalat ve inşaat mezunları ise 14,3 ayda ilk işlerine girdi. Sanat ve beşeri bilimlerde bu süre 18,9 aya ulaştı.
Tıp, Havacılık ve Mühendislik Yüksek Kazanç Grubunda
TÜİK’in kazanç gruplarına ilişkin verileri, eğitim alanlarının yalnızca işe giriş süresi bakımından değil gelir düzeyi açısından da ayrıştığını gösterdi. Tıp, havacılık ve ileri mühendislik alanları, lisans ve ön lisans düzeyinde “çok yüksek” kazanç grubunda yer aldı.
Tıp ve havacılık alanlarının 2022 yılından bu yana yüksek kazanç grubundaki konumunu koruduğu belirtildi. İş gücü piyasasındaki teknik uzmanlık ihtiyacı, mühendislik ve havacılık mezunlarının gelir düzeylerine de yansıdı. Buna karşılık bazı lisans ve ön lisans programları düşük kazanç grubunda kaldı.
Bazı Lisans Bölümleri Düşük Kazanç Grubunda Kaldı
Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi, Bankacılık ve Sigortacılık, Şehir ve Bölge Planlama, Orman Mühendisliği, Su Ürünleri Mühendisliği, Reklamcılık ve İngilizce Öğretmenliği bölümleri düşük veya çok düşük kazanç grubunda yer aldı.
Ön lisans programlarında ise Muhasebe ve Vergi Uygulamaları, İnşaat Teknolojisi, Turizm ve Seyahat Hizmetleri, Çağrı Merkezi Hizmetleri ile Ağız ve Diş Sağlığı bölümlerinin aylık kazançları düşük seviyelerde kaldı. Veriler, yalnızca ön lisans değil bazı lisans mezunlarının da düşük gelir sorunuyla karşı karşıya olduğunu ortaya koydu.
Diploma Kadın-Erkek İstihdam Farkını Kapatmadı
TÜİK verileri, üniversite mezuniyetinin kadınlarla erkekler arasındaki istihdam farkını ortadan kaldırmadığını gösterdi. Kadın mezunların istihdama katılım oranı birçok eğitim alanında erkek mezunların gerisinde kaldı.
Lisans düzeyinde en büyük fark yüzde 23,1 ile sanat ve beşeri bilimlerde görüldü. Bu alanda erkeklerin istihdam oranı yüzde 75,7 olurken kadınlarda oran yüzde 52,6 seviyesinde kaldı. Sağlık ve refah alanındaki fark ise yüzde 8,7 olarak kaydedildi. Ön lisans düzeyindeki farkların daha belirgin olduğu görüldü.
Sanat Mezunu Kadınlarda İstihdam Yüzde 39,6’da Kaldı
Ön lisans düzeyinde sanat ve beşeri bilimlerden mezun olan erkeklerin istihdam oranı yüzde 79’un üzerine çıktı. Aynı alandaki kadın mezunların istihdam oranı ise yüzde 39,6 seviyesinde kaldı.
Bilişim ve mühendislik gibi geleceğin meslekleri olarak gösterilen alanlarda da kadınların istihdam oranı erkeklerden 10 ila 25 puan daha düşük gerçekleşti. Bu tablo, yükseköğretim diplomasının kadınların iş gücü piyasasına katılımında tek başına eşitlik sağlamadığını ortaya koydu.
Havacılık Bölümlerinde İstihdam Hızla Arttı
2022-2025 döneminde istihdam oranını en fazla artıran lisans programı Uçak Bakım ve Onarım oldu. Bölümün istihdam oranı dört yılda 5,5 puan yükselerek yüzde 83,5’ten yüzde 89’a çıktı.
Havacılık Elektrik ve Elektroniği bölümü de 5,1 puanlık artışla öne çıktı. Havacılık programlarındaki yükselişte savunma sanayisi ve havacılık sektöründeki yatırımların etkisi dikkat çekti. Veriler, teknik eğitim alanlarının iş gücü piyasasındaki öneminin arttığını gösterdi.
Ön Lisansta En Büyük Artış Güvenlik Hizmetlerinde
Ön lisans programlarında istihdam oranını en fazla artıran bölüm Ceza İnfaz ve Güvenlik Hizmetleri oldu. Bölümün istihdam oranı dört yılda 7,9 puan artarak yüzde 65,1’e yükseldi. Bu artışta kamu atamalarının etkili olduğu değerlendirildi.
Tıbbi Dokümantasyon bölümünde 7,4 puan, Uçak Teknolojisi bölümünde ise 6,6 puanlık artış yaşandı. İş Sağlığı ve Güvenliği ile Raylı Sistemler programlarında da sanayinin artan ihtiyaçları doğrultusunda istihdam ivmesi kaydedildi.
TÜİK’in 2025 verileri, üniversite mezunlarının kayıtlı istihdam oranlarının gerilediğini ve birçok alanda ilk işe giriş süresinin uzadığını gösterdi. Sağlık, havacılık ve mühendislik alanları istihdam süresi ve kazanç düzeyi bakımından öne çıkarken bazı sosyal ve idari alanlarda mezunların iş bulmak için daha uzun süre beklediği görüldü.