Küresel iklim sisteminde dikkat çeken gelişmeler yaşanıyor. Boğaziçi Üniversitesi İklim Değişikliği ve Politikaları Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Levent Kurnaz, güçlenmekte olan El Nino nedeniyle dünya genelinde ortalama sıcaklıkların yukarı yönlü sıçrayabileceğini söyledi. Tropikal Pasifik’teki Nino 3.4 bölgesinde sıcaklık anomalisi son ölçümlerde 2,1 dereceye ulaşırken, ağustos-ekim döneminde daha da yüksek değerlerin görülmesi halinde geçmişteki güçlü El Nino dönemlerinden daha sert bir tablo ortaya çıkabileceği belirtildi. El Nino’ya Pozitif Hint Okyanusu Dipolü’nün de eşlik etmesi durumunda bazı bölgelerde kuraklık, aşırı yağış ve sıcaklık risklerinin daha belirgin hale gelebileceği ifade edildi.
El Nino nedir?
El Nino, Tropikal Pasifik Okyanusu’ndaki deniz yüzeyi sıcaklıklarının belirli dönemlerde normalin üzerine çıkmasıyla ortaya çıkan bir iklim olayı olarak biliniyor. Prof. Dr. Levent Kurnaz, özellikle Nino 3.4 bölgesinin El Nino’nun gücünü anlamak açısından önemli olduğunu belirtti. Bu bölgede sıcaklıkların uzun dönem ortalamasının 0,5 derece üzerine çıkması zayıf, 1,5 derece üzerine çıkması güçlü, 2 derece ve daha yüksek seviyelere ulaşması ise çok güçlü El Nino olarak değerlendiriliyor. Son ölçümlerde sıcaklık farkının 2,1 dereceye ulaşması, sistemin oldukça güçlü bir seviyeye geldiğine işaret ediyor.
El Nino ne kadar güçlendi?
Columbia Üniversitesi’ne bağlı Uluslararası İklim ve Toplum Araştırma Enstitüsü’nün verilerine göre Nino 3.4 bölgesindeki sıcaklık anomalisi hızlı şekilde yükseldi. Nisan-mayıs döneminde uzun dönem ortalamasının 0,98 derece üzerinde ölçülen değer, haziran ayında 1,55 dereceye çıktı. Son ölçümlerde ise sıcaklık farkının 2,1 dereceye ulaştığı bildirildi. Prof. Dr. Kurnaz, ağustos-ekim döneminde 2,9 dereceyi aşan bir tahminin gerçekleşmesi halinde 1997-1998 ve 2015-2016 dönemlerindeki güçlü El Nino olaylarından daha sert bir senaryonun gündeme gelebileceğini belirtti.
El Nino sıcaklıkları artıracak mı?
Prof. Dr. Levent Kurnaz’a göre El Nino’nun güçlenmesiyle birlikte dünya genelinde ortalama sıcaklıklarda yukarı yönlü bir sıçrama yaşanabilir. Kurnaz, mevcut iklim değişikliği koşullarının da El Nino’nun etkilerini daha güçlü hale getirebildiğini ifade etti. Aynı büyüklükteki bir El Nino’nun geçmişe kıyasla bugün daha yüksek mutlak sıcaklıklara yol açabileceğini belirten Kurnaz, artan sıcaklıkların buharlaşmayı güçlendirebileceğini söyledi. Bunun sonucunda bazı bölgelerde kuraklık daha sert yaşanırken, bazı bölgelerde ise yoğun yağışların etkisi artabilir.
Çifte iklim etkisi ne anlama geliyor?
El Nino’ya ek olarak Pozitif Hint Okyanusu Dipolü’nün de aynı dönemde oluşması bekleniyor. Prof. Dr. Kurnaz, iki sistemin aynı döneme denk gelmesinin bölgesel risklerin daha keskin hissedilmesine zemin hazırlayabileceğini ifade etti. Geçmişte El Nino ile Pozitif Hint Okyanusu Dipolü’nün birlikte görüldüğü 1997-1998 döneminde özellikle Avustralya’nın doğusu ve Endonezya’da kuraklığın daha belirgin olduğu kaydedildi. İki sistemin birlikte etkili olması halinde küresel iklim dengelerindeki değişimlerin daha geniş bir alanda hissedilebileceği değerlendiriliyor.
El Nino dünyayı nasıl etkileyecek?
El Nino’nun etkilerinin dünyanın her bölgesinde aynı şekilde görülmesi beklenmiyor. Prof. Dr. Kurnaz’ın verdiği bilgilere göre Endonezya, Avustralya’nın doğusu ve Güney Afrika’da kuraklık riski artabilir. Ekvatoral Doğu Pasifik kıyıları ile Güney Amerika’nın batısında ise aşırı yağış ve sel riski öne çıkıyor. Atlantik Okyanusu’nda kasırga faaliyetlerinin baskılanması da beklenen etkiler arasında yer alıyor. El Nino ile diğer iklim sistemlerinin etkileşimi, bölgesel hava olaylarının şiddetini artırabilecek unsurlardan biri olarak değerlendiriliyor.
El Nino Türkiye’yi nasıl etkileyecek?
Türkiye, El Nino’nun doğrudan ve en güçlü etkisinin görüldüğü bölgeler arasında bulunmuyor. Ancak Akdeniz havzasında daha sıcak ve kurak bir sonbahar-kış eğiliminin ortaya çıkabileceği belirtiliyor. Prof. Dr. Kurnaz, Türkiye’de gelecek aylarda sıcaklık anomalilerinin devam edebileceğini ve orman yangını riskinin normalden daha uzun bir dönem boyunca yüksek kalabileceğini ifade etti. Artan sıcaklıkların buharlaşmayı da güçlendirmesi, özellikle su kaynakları ve kuraklık açısından dikkatle takip edilmesi gereken bir sürece işaret ediyor.
Rekor sıcaklıklar ne zaman görülebilir?
Kaynakta aktarılan tahminlere göre kritik dönemlerden biri Ağustos-Ekim 2026 aralığı olacak. Nino 3.4 bölgesindeki sıcaklık anomalisi için öngörülen 2,9 dereceyi aşan tahmin gerçekleşirse El Nino’nun geçmişteki en güçlü örneklerden birini geride bırakabileceği belirtiliyor. Prof. Dr. Kurnaz, bunun küresel ortalama sıcaklıklar üzerinde yukarı yönlü önemli bir etki oluşturabileceğine dikkat çekiyor. Bununla birlikte sıcaklıkların hangi gün veya ayda kesin rekor kıracağına ilişkin kaynakta net bir tarih verilmiyor; değerlendirme daha çok ağustos-ekim dönemindeki güçlenme ihtimaline dayanıyor.