Özel bir bankada kıdemli analist olarak çalışan kadın, ikiz gebelik döneminde baskı gördüğünü, görevlerinin elinden alındığını ve izin dönüşünde uzmanlığı dışındaki bir pozisyona geçirildiğini ileri sürmüştü. Yüksek Mahkeme, güçlü bir ayrımcılık ihtimali ortaya konulduğunda farklı işlemin nesnel gerekçesini açıklama yükünün işverene geçtiğini vurguladı. Karar, izin dönüşündeki pozisyon değişikliklerinde belge, tanık anlatımı ve iş tanımının birlikte incelenmesi gerektiğini gösteren önemli bir hukuki ölçüt oluşturdu.
Dava Nasıl Başladı?
Çalışan; gebelik döneminde psikolojik baskı gördüğünü, bazı görevlerinin kaldırıldığını, primlerinin ödenmediğini ve ücret artışının düşük tutulduğunu belirterek iş sözleşmesini haklı nedenle feshetti. Yerel mahkeme kıdem tazminatını kabul etti ancak ayrımcılık ve psikolojik taciz taleplerini reddetti. İstinaf başvurusu da sonuç vermeyince dosya Yargıtay’a taşındı.
Yargıtay’ın Vurgusu Ne Oldu?
9. Hukuk Dairesi, dosyadaki tanık anlatımları ve diğer delillerin doğum izni sonrasında iş tanımının değiştiğini, çalışanın uzmanlığı dışında bir alana yönlendirildiğini gösterdiğini belirtti. İş Kanunu’nun 5. maddesi uyarınca çalışan ayrımcılığa ilişkin güçlü bir olasılık ortaya koyduğunda, işverenin farklı işlemin somut ve meşru nedenlerini kanıtlaması gerekiyor.
İşveren Somut Gerekçe Sunmalı
Kararda bankanın görev değişikliğini haklı gösterecek yeterli ve somut açıklama sunamadığı değerlendirilerek ayrımcılık tazminatı talebinin reddedilmesi hukuka uygun bulunmadı. Böylece önceki karar bozuldu. Hüküm, doğum izni dönüşünde yapılan görev ve pozisyon değişikliklerinin yalnızca yönetim hakkı ifadesiyle açıklanamayacağını; nesnel gerekçenin dosyada gösterilmesi gerektiğini ortaya koyuyor.
Çalışan Anneler İçin Önemi
Karar her uyuşmazlığın kendi delilleriyle değerlendirileceği gerçeğini değiştirmiyor. Bununla birlikte izin öncesi ve sonrası görev tanımları, ücret ve prim kayıtları, yazışmalar ile tanık anlatımları ayrımcılık iddiasında önem taşıyor. İşverenler açısından da görev değişikliklerinin gerekçesini, kapsamını ve eşitlik ilkesine uygunluğunu yazılı şekilde ortaya koymak kritik hale geliyor.
