Türkiye genelinde uygulanan Depozitosu Olan Ambalajlar sistemi, kısa sürede dikkat çekici bir geri dönüşüm hacmine ulaştı. Türkiye Çevre Ajansı verilerine göre 1 Temmuz’da başlayan ulusal entegrasyon sürecinden bu yana 130 milyon içecek ambalajı sisteme dahil edildi. Vatandaşların iade ettikleri her uygun ambalaj için 1 TL teşvik bedeli kazandığı uygulamada PET, cam ve alüminyum ambalajlar ayrı şekilde toplanarak yeniden üretime kazandırılıyor. Sistem sayesinde yalnızca atık miktarı azaltılmadı; karbon emisyonu, enerji tüketimi ve petrol kullanımı açısından da önemli kazanımlar elde edildi.
DOA sistemiyle kaç ambalaj geri dönüşüme kazandırıldı?
Türkiye Çevre Ajansı’ndan edinilen bilgilere göre Depozitosu Olan Ambalajlar sisteminin 1 Temmuz’da başlayan ulusal entegrasyon süreci devam ediyor.
Bugüne kadar sistem kapsamında toplam 130 milyon içecek ambalajı geri dönüşüm sürecine dahil edildi.
Vatandaşlar, DOA sistemine uygun her ambalajı iade ettiklerinde 1 TL teşvik bedeli kazanıyor.
İade noktalarının yaygınlaşması ve vatandaşların sisteme ilgisinin artmasıyla birlikte günlük toplanan ambalaj miktarının da yükseldiği belirtiliyor.
Önümüzdeki dönemde depozito iade makineleri ve manuel iade noktalarının daha fazla bölgede devreye alınmasıyla geri dönüşüm hacminin daha da artması bekleniyor.
130 milyon ambalajın ne kadarı PET, cam ve alüminyum?
Toplanan ambalajların büyük bölümünü PET şişeler oluşturdu.
Mevcut dağılıma göre geri dönüşüme kazandırılan ambalajların yaklaşık yüzde 67’si PET, yüzde 17’si alüminyum ve yüzde 16’sı cam ambalajlardan oluşuyor.
Bu oranlara göre 130 milyon ambalajın yaklaşık dağılımı şöyle hesaplanıyor:
| Ambalaj türü | Pay | Yaklaşık adet |
|---|---|---|
| PET | %67 | 87,1 milyon |
| Alüminyum | %17 | 22,1 milyon |
| Cam | %16 | 20,8 milyon |
| Toplam | %100 | 130 milyon |
Ambalajların diğer atıklara karışmadan ayrı ve temiz şekilde toplanması, geri dönüşüm sonrasında daha kaliteli ikincil ham madde elde edilmesini sağlıyor.
DOA sistemiyle 246 ton karbon emisyonunun önüne geçildi
Depozito iade sisteminin çevresel etkisi yalnızca toplanan ambalaj sayısıyla sınırlı kalmadı.
Bugüne kadar geri dönüşüme kazandırılan 130 milyon ambalaj sayesinde yaklaşık 246 ton karbondioksit emisyonunun önüne geçildi.
Ayrıca 47 bin varil petrol kullanımının engellendiği ve 11,4 gigavatsaat enerji tasarrufu sağlandığı bildirildi.
Bu kazanımlar, PET, cam ve alüminyumun yeniden ham maddeye dönüştürülmesi sayesinde yeni ham madde ihtiyacının azaltılmasından kaynaklanıyor.
Ambalajların doğaya veya depolama sahalarına gitmesinin engellenmesi de çevresel yükün azaltılmasına katkı sağlıyor.
DOA sisteminde vatandaşlara 1 TL nasıl veriliyor?
Sistemin en dikkat çeken uygulamalarından biri her uygun ambalaj için verilen teşvik bedeli.
Vatandaşlar DOA logolu uygun içecek ambalajlarını depozito iade makinelerine veya belirlenen iade noktalarına teslim edebiliyor.
İade edilen her uygun ambalaj için 1 TL teşvik bedeli kazanılıyor.
Depozito İade Makinelerine bırakılan ürünler barkod ve sistem bilgileri üzerinden otomatik şekilde doğrulanıyor.
Ambalajın sisteme uygun olduğu tespit edildiğinde işlem dijital olarak kayıt altına alınıyor ve ambalaj geri dönüşüm zincirine dahil ediliyor.
Depozito İade Makineleri nasıl çalışıyor?
DOA logolu ambalajlar Depozito İade Makinelerine teslim edildiğinde sistem öncelikle ambalajın barkodunu ve diğer tanımlama bilgilerini kontrol ediyor.
Doğrulanan ambalajlar makine içerisinde sayılıyor ve sıkıştırılıyor.
Ardından yetkili saha operatörleri tarafından düzenli olarak toplanan ambalajlar geri dönüşüm tesislerine gönderiliyor.
Makine tarafından önceden sayılıp doğrulanmış ambalajların ayrıca sayma ve doğrulama merkezlerine gönderilmesine gerek kalmıyor.
Bu ürünler doğrudan geri dönüşüm sürecine yönlendirilebiliyor.
Market, otel, restoran ve kafelerden toplanan ambalajlara ne oluyor?
Sistem yalnızca depozito iade makinelerinden oluşmuyor.
Manuel İade Noktaları ile otel, restoran ve kafelerden toplanan ambalajlar da geri dönüşüm sürecine dahil ediliyor.
Bu noktalardan gelen ürünler sayma ve doğrulama merkezlerinde kontrol ediliyor.
Ambalajlar burada PET, cam ve alüminyum olmak üzere ayrıştırılıyor. DOA sistemine uygun olmayan ürünler ise süreçten çıkarılıyor.
Kontrollerin ardından uygun ambalajlar lisanslı geri dönüşüm tesislerine gönderiliyor.
İade edilen şişe ve kutular yeniden neye dönüşüyor?
Geri dönüşüm tesislerine ulaştırılan ambalajlar malzeme türüne göre yeniden işleniyor.
PET şişeler yeniden kullanılabilecek plastik ham maddesine dönüştürülürken cam ambalajlardan cam kırığı elde ediliyor.
Alüminyum içecek kutuları ise tekrar üretim süreçlerinde kullanılabilecek alüminyum ham maddesine çevriliyor.
Böylece kullanılmış içecek ambalajları atık olmaktan çıkarılarak yeni ürünlerin üretiminde değerlendirilebiliyor.
Sürecin tamamı ambalajın piyasaya sürülmesinden geri dönüşüm tesisine ulaşmasına kadar dijital sistem üzerinden izleniyor.
DOA sistemi büyüdükçe geri dönüşüm miktarı da artacak
İade noktalarının yaygınlaştırılması sistemin önümüzdeki dönemdeki performansı açısından belirleyici olacak.
Vatandaşların sisteme ilgisinin artmasıyla birlikte toplanan ambalaj miktarında düzenli yükseliş görüldüğü belirtiliyor.
Daha fazla depozito iade makinesinin devreye alınması ve manuel iade ağının genişlemesiyle 130 milyonluk mevcut rakamın önümüzdeki dönemde hızla artması bekleniyor.
Sistem hem vatandaşlara ekonomik teşvik sağlaması hem de içecek ambalajlarının daha kontrollü biçimde geri dönüşüme kazandırılması açısından Türkiye’nin atık yönetiminde önemli uygulamalardan biri haline geliyor.
