İran’da 28 Aralık’tan bu yana devam eden protesto gösterileri, ülke genelinde yayılırken tansiyon giderek yükseliyor. HRA tarafından paylaşılan son verilere göre, protestolarda en az 2 bin 615 kişi hayatını kaybetti, 18 bin 470 kişi ise tutuklandı. Gösteriler sadece hükümete yönelik değil, aynı zamanda kültürel ve dini değerlere de yöneldi. Sosyal medyada yayılan bazı görüntülerde, protestocuların türbelere girdikleri, ayakkabılarıyla içeri girip tekmeledikleri ve sonrasında ateşe verdikleri görülüyor.
Bu görüntüler İran kamuoyunda büyük tepkiye neden olurken, olayların dini boyut kazanması gerilimi daha da artırdı. Özellikle Şii inancı için sembolik öneme sahip türbelerin hedef alınması, protestoların toplumsal barış üzerindeki etkilerini de gündeme taşıdı. Öte yandan hükümetin güvenlik önlemlerini artırdığı, gözaltı ve müdahalelerin sertleştiği bildiriliyor.
Protestolarda bilanço ağırlaşıyor
HRA’nın verilerine göre, yaşamını yitirenlerin 2 bin 435’i protestocu, 13’ü 18 yaş altı çocuk ve 14’ü tarafsız sivil. Ayrıca 153 güvenlik gücü personeli ile hükümet yanlısı sivilin öldüğü belirtildi. 882 ölüm vakası ise hâlâ araştırılıyor. En az 2 bin 54 kişi de ciddi şekilde yaralanmış durumda. İran genelindeki 187 şehirde toplam 617 ayrı protesto gösterisi düzenlendiği, bu kapsamda tutuklanan kişi sayısının ise 18 bin 470’e ulaştığı ifade ediliyor.
Tepkiler büyüyor, kutuplaşma artıyor
Dini mekanlara yönelik bu tür saldırılar, yalnızca hükümet çevrelerinde değil, muhalif gruplar arasında da tartışmalara neden oldu. Bazı muhalif isimler, protestolarda kutsal değerlere zarar verilmesinin toplumsal desteği zayıflatabileceği görüşünde. İran yönetimi ise bu eylemleri “kutsal değerlere hakaret” olarak niteleyerek protestoculara karşı daha sert adımlar atılabileceğinin sinyallerini veriyor.
Uluslararası tepkiler ve gözlemci çağrısı
Uluslararası insan hakları kuruluşları, İran'daki protestoların bastırılma şekline ve özellikle sivil kayıplara dikkat çekerek, Birleşmiş Milletler ve diğer uluslararası gözlemcileri bölgeye davet etti. İran hükümeti ise dış müdahaleye kapalı olduğunu ve olayların “ülkenin iç meselesi” olduğunu vurgulamaya devam ediyor.
