Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu’nda yükseköğretim sistemine yönelik kapsamlı değişiklikler içeren kanun teklifinin ilk 13 maddesi kabul edildi. Düzenlemeler kapsamında azami öğrenim süresini dolduran son sınıf öğrencilerine ek sınav ve ders tekrarı hakkı tanınırken akademik kadrolar, disiplin soruşturmaları ve vakıf üniversitelerine ilişkin yeni hükümler de kabul edildi. Başkasına ücretli veya ücretsiz şekilde tez, makale ya da proje hazırlatanlar ile bu çalışmaları üretenlere ağır yaptırımlar getirildi. Kanun teklifinin kalan maddelerine ilişkin görüşmeler ise TBMM Genel Kurulu’nda devam edecek.
Son Sınıf Öğrencilerine İki Ek Hak Verilecek
Kabul edilen maddelere göre azami öğrenim süresini dolduran ve mezuniyet aşamasında bulunan son sınıf öğrencilerine yeni haklar tanınacak. İntörnlük eğitimi dışında son sınıfta olan öğrenciler, başarısız oldukları veya daha önce alamadıkları dersler için iki ek sınav ya da tekrar hakkından yararlanabilecek.
Teorik ve uygulamalı derslerini başarıyla tamamladığı halde intörnlük veya uygulamalı eğitim sürecini bitiremeyen öğrencilere de bu eğitimlerini tamamlama imkânı sağlanacak. Düzenlemede ara sınıfta bulunan öğrenciler için ise ek sınav hakkı yer almayacak.
Öğretim Üyeleri 75 Yaşına Kadar Çalışabilecek
Yeni düzenlemeyle yaş haddini dolduran öğretim üyelerinin görev sürelerine ilişkin değişiklik de kabul edildi. Görevde kalmasında fayda görülen öğretim üyeleri, yükseköğretim kurumunun görüşü ve Yükseköğretim Kurulunun kararıyla sözleşmeli olarak çalışmaya devam edebilecek.
Bu öğretim üyeleri, 75 yaşını geçmemek üzere ikişer yıllık dönemlerle görevlendirilebilecek. Sözleşmeli olarak görev yapacak akademisyenlerin özlük hakları ile ödeme eşitlikleri korunacak. Böylece yükseköğretim kurumlarının ihtiyaç duyduğu akademik tecrübenin belirli şartlarla sistem içerisinde tutulması sağlanacak.
Yurt Dışında Görevlendirmeye Yeni Süreler Geldi
Türk Cumhuriyetleri ve akraba topluluklardaki üniversitelerden davet alan öğretim elemanlarının yurt dışında görevlendirilmesine ilişkin yeni hükümler de kabul edildi. Akademik personel, özlük hakları korunarak üç yıla kadar aylıklı izinli sayılabilecek.
İkili anlaşma bulunan yükseköğretim kurumlarında ise görevlendirme süresi beş yıla kadar çıkabilecek. Düzenleme, öğretim elemanlarının yurt dışındaki üniversitelerde akademik görev üstlenebilmesine ve eğitim iş birliklerine katkı sağlamasına imkân tanıyacak. Görevlendirmeler ilgili kurumların değerlendirmesi doğrultusunda gerçekleştirilecek.
Başkasına Yazdırılan Tez ve Projeler Unvan Kaybettirecek
Akademik dürüstlüğü ihlal eden uygulamalara yönelik yaptırımlar ağırlaştırıldı. Kendi emeğine dayanmayan, ücretli veya ücretsiz şekilde başkasına hazırlatılan tez, makale veya projelerle diploma ya da akademik unvan alan kişilerin unvanları geri alınacak.
Bu kişiler üniversite öğretim mesleğinden de çıkarılacak. Düzenleme yalnızca akademik çalışmayı kullanan kişiyi değil, söz konusu tez, makale veya projeyi hazırlayan ya da hazırlanmasına aracılık edenleri de kapsayacak. Böylece sahte ve ısmarlama akademik çalışmaların önüne geçilmesi hedeflenecek.
Parayla Tez Hazırlayanlara Ağır Adli Para Cezası
Başka bir kişi adına tez, makale veya akademik proje hazırlayan, üreten ya da bu sürece aracılık edenlere 5 bin günden 10 bin güne kadar adli para cezası verilecek. Aynı yaptırım, bu çalışmalar üzerinden diploma veya akademik unvan alan kişiler için de uygulanacak.
Bu tür faaliyetleri meslek haline getirdiği belirlenen kişilere uygulanacak ceza ise daha ağır olacak. Fiili meslek edinenler hakkında 10 bin günden 20 bin güne kadar adli para cezasına hükmedilebilecek. Kabul edilen maddelerle akademik çalışmalar üzerinden kazanç sağlayan yapılara karşı kapsamlı yaptırımlar getirildi.
Yetkisiz Program Açanlara Hapis Cezası
Mevzuata aykırı şekilde Türkiye’de yükseköğretim kurumu veya eğitim programı açan ve işletenler hakkında da hapis cezası uygulanacak. Kabul edilen hükümlere göre bu kişilere iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası verilebilecek.
Sahte diploma veya sertifika hazırlayan kişiler ise Türk Ceza Kanunu’nun resmî belgede sahtecilik hükümleri kapsamında yargılanacak. Yeni hükümlerle yetkisiz yükseköğretim faaliyetlerinin ve sahte akademik belge düzenlenmesinin önüne geçilmesi amaçlanıyor.
Disiplin Soruşturmalarında Savunma Hakkı Yeniden Düzenlendi
Anayasa Mahkemesinin iptal kararı doğrultusunda yükseköğretim kurumlarında yürütülen disiplin soruşturmalarındaki savunma hakkı yeniden yapılandırıldı. Hakkında soruşturma yürütülen kişiye yöneltilen iddialar açık ve anlaşılır şekilde bildirilecek.
Savunma yapması için ilgili kişiye en az yedi günlük süre tanınacak. Soruşturulan kişi, savunmasını hazırlamadan önce dosyadaki soruşturma evrakını da inceleyebilecek. Böylece disiplin süreçlerinde iddiaların öğrenilmesi ve savunma hakkının kullanılması için yeni güvenceler oluşturulacak.
Vakıf Üniversitelerine Kademeli Yaptırım Getirildi
Vakıf üniversitelerine uygulanacak idari yaptırımlar kademeli hale getirildi. Mali yapısı eğitim faaliyetlerini sürdüremeyecek ölçüde bozulan vakıf üniversitelerinin faaliyet izni kaldırılabilecek.
Bu üniversiteler kamu kaynağı kullanılmadan garantör üniversiteye veya uygun görülecek bir devlet üniversitesine devredilebilecek. Kendisine ait hastanesi bulunmayan vakıf tıp fakültelerine ise hastane devri ya da yeni hastane inşaatı işlemlerini tamamlamaları için 30 aylık ek süre tanınacak.
Ortak Teknoloji Transfer Ofisleri Kurulabilecek
Yeni düzenlemeye göre yükseköğretim kurumları ortak Teknoloji Transfer Ofisi kurabilecek. Bu ofisler, üniversitelerde geliştirilen buluşların ve bilimsel çalışmaların ticarileştirilmesi amacıyla faaliyet gösterecek.
Teknoloji Transfer Ofisleri şirket kurabilecek veya mevcut şirketlere sermaye ortaklığı yapabilecek. Böylece üniversitelerde yürütülen araştırmaların ekonomik değere dönüştürülmesine yönelik yeni bir yapı oluşturulacak. Birden fazla yükseköğretim kurumunun ortak ofis kurabilmesi de kabul edilen maddeler arasında yer aldı.
Devlet Üniversiteleri Yurt Dışında Kampüs Açabilecek
Devlet yükseköğretim kurumlarına yurt dışında yerleşke, akademik birim ve program açabilme imkânı tanındı. Yurt dışı kampüslerin açılması Cumhurbaşkanı kararıyla gerçekleştirilebilecek.
Bu birimlerde görevlendirilecek personelin çalışma usulleri ve esasları da ayrıca belirlenecek. Düzenlemeyle devlet üniversitelerinin uluslararası alandaki akademik faaliyetlerini ve eğitim programlarını genişletmesine imkân sağlanacak.
Tekliften Bir Madde Çıkarıldı
Genel Kurul görüşmeleri sırasında verilen önergenin kabul edilmesiyle kanun teklifindeki bir madde metinden çıkarıldı. Çıkarılan düzenleme, araştırma ve uygulama hastanelerinde yabancı uyruklu kontenjanından uzmanlık eğitimi alanlara döner sermaye gelirlerinden pay verilmemesini öngörüyordu.
Önergenin kabul edilmesiyle söz konusu hüküm teklifin kapsamından çıkarıldı. İlk 13 maddenin kabul edilmesinin ardından TBMM Başkanvekili Celal Adan, birleşimi ertesi gün yeniden toplanmak üzere kapattı.
TBMM’de kabul edilen ilk 13 maddeyle son sınıf öğrencilerine ek haklardan sahte akademik çalışmalara yönelik ağır cezalara kadar birçok düzenlemede önemli adımlar atıldı. Siz de öğrencilere tanınan ek sınav hakları ve akademik yaptırımlar hakkındaki görüşlerinizi paylaşabilirsiniz.
