Üniversite eğitimini çeşitli nedenlerle yarıda bırakmak zorunda kalan binlerce kişiyi ilgilendiren öğrenci affı düzenlemesi Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunda kabul edilerek yasalaştı. Düzenlemeye göre hazırlık, ön lisans, lisans tamamlama, lisans ve lisansüstü programlardan ilişiği kesilen kişiler, belirlenen şartları taşımaları halinde eğitimlerine yeniden dönebilecek. Bir programa yerleşmesine rağmen kayıt yaptırmayanlara da başvuru hakkı tanınacak. Başvurular, kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren 4 ay içinde ilgili üniversiteye yapılacak ve hak kazananlar 2026-2027 eğitim öğretim yılında öğrenimlerine başlayabilecek.
Öğrenci Affı Düzenlemesi TBMM Genel Kurulunda Yasalaştı
Öğrenci affı ile yükseköğretim sistemine ilişkin çok sayıda değişikliği içeren Yükseköğretim Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, TBMM Genel Kurulunda kabul edildi.
Düzenleme yalnızca öğrenci affıyla sınırlı kalmadı. Vakıf üniversitelerine uygulanacak yaptırımlardan akademik çalışmalardaki usulsüzlüklere, üniversitelerin yurt dışında yerleşke açmasından öğretim üyelerinin çalışma sürelerine kadar yükseköğretim sistemini ilgilendiren birçok başlıkta değişikliğe gidildi.
Kamuoyunun en fazla merak ettiği bölüm ise üniversiteyle ilişiği kesilen kişilere yeniden eğitim hakkı tanıyan öğrenci affı maddesi oldu. Düzenlemenin yürürlüğe girmesi için Resmî Gazete’de yayımlanması gerekiyor.
Öğrenci Affından Kimler Yararlanabilecek?
Kanuna göre yükseköğretim kurumlarının hazırlık sınıfları dâhil bütün sınıflarında eğitim görürken ilişiği kesilen kişiler öğrenci affına başvurabilecek.
Düzenleme şu öğrenim düzeylerini kapsıyor:
-
Hazırlık sınıfları
-
İntibak programları
-
Ön lisans programları
-
Lisans tamamlama programları
-
Lisans programları
-
Yüksek lisans ve doktora programları
Kendi isteğiyle üniversiteden kaydını sildirenler de belirlenen şartları taşımaları halinde düzenlemeden yararlanabilecek. Ayrıca bir üniversite programını kazanarak kayıt hakkı elde ettiği halde süresi içinde kayıt yaptırmayan kişilere de yeniden başvuru imkânı verilecek.
Hak sahipleri, ilişiklerinin kesildiği veya kayıt hakkı kazandıkları yükseköğretim kurumuna müracaat edecek.
Başvurular İçin 4 Aylık Süre Tanınacak
Öğrenci affından yararlanmak isteyenlerin, düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 4 ay içinde ilgili üniversiteye başvurması gerekecek.
Bu nedenle başvuru süresi, kanunun TBMM’de kabul edildiği tarihten değil, Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği tarihten itibaren hesaplanacak. Başvurusu kabul edilen öğrenciler, üniversitelerin belirleyeceği akademik ve idari işlemlerin tamamlanmasının ardından 2026-2027 eğitim öğretim yılında öğrenimlerine başlayabilecek.
Ders muafiyetleri, intibak işlemleri, öğrencinin hangi sınıftan başlayacağı ve daha önce aldığı derslerin nasıl değerlendirileceği üniversitelerin ilgili kurulları tarafından belirlenecek. Uygulamanın ayrıntılarına ilişkin esasları belirleme yetkisi ise Yükseköğretim Kurulunda olacak.
Daha Önce Öğrenci Affından Yararlananlar Tekrar Başvurabilecek mi?
Düzenlemedeki en fazla dikkat edilmesi gereken noktalardan biri, daha önce öğrenci affından yararlananların durumuyla ilgili.
Kanun, aynı öğrenim düzeyinde daha önce bu kapsamda tanınan haklardan yararlanmamış olma şartı getiriyor. Ancak bir kişinin geçmişte farklı bir öğrenim düzeyinde öğrenci affından yararlanmış olması, başka bir öğrenim düzeyi için yeni düzenlemeye başvurmasına engel olmayacak.
Örneğin ön lisans eğitimi için daha önce aftan yararlanan bir kişi, şartları taşıması durumunda daha sonra ilişiğinin kesildiği lisans veya lisansüstü programı için başvurabilecek. Bu nedenle düzenlemeyi bütün öğrencilerin koşulsuz olarak ikinci kez aftan yararlanabileceği şeklinde değerlendirmek doğru olmayacak.
Öğrenci Affından Kimler Yararlanamayacak?
Kanun kapsamında bazı suçlar veya işlemler nedeniyle üniversiteyle ilişiği kesilen kişiler öğrenci affının dışında bırakıldı.
Terör suçları, kasten öldürme, işkence, eziyet, cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı ile uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçlarından mahkûm olanlar düzenlemeden yararlanamayacak.
Kayıt sırasında sahte belge verenler veya sahte belge kullanılması nedeniyle üniversite kaydı iptal edilenler de öğrenci affının kapsamına alınmayacak. Terör örgütleriyle üyelik, mensubiyet, iltisak veya irtibat nedeniyle yükseköğretim kurumuyla ilişiği kesilen kişilere de dönüş hakkı verilmeyecek.
Fikir ve sanat eserlerine ilişkin belirli suçlar nedeniyle ilişiği kesilen öğrenciler de düzenlemenin dışında tutulacak.
Askerde Olan Öğrencilere Ek Başvuru İmkânı
Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte askerlik görevini yapmakta olan kişiler için özel bir başvuru süresi uygulanacak.
Askerde bulunan ve öğrenci affının diğer şartlarını taşıyan kişiler, terhis tarihlerini takip eden 2 ay içinde ilgili yükseköğretim kurumuna başvurarak düzenlemeden yararlanabilecek.
Yeniden üniversiteye kayıt yaptıran öğrencilerin askerlik erteleme işlemleri ise Askeralma Kanunu’nda yer alan usul ve esaslar doğrultusunda gerçekleştirilecek. Öğrencilik hakkının yeniden kazanılması tek başına sınırsız bir askerlik ertelemesi sağlamayacak; yaş, eğitim düzeyi ve mevcut yasal süreler dikkate alınacak.
Yatay Geçiş ve Açık Öğretim Hakkı Tanınacak
Öğrenci affıyla eski üniversitesine dönen kişilere belirli şartlarda yatay geçiş imkânı da verilecek.
Öğrencinin üniversiteye girdiği yıldaki ÖSYS veya YKS puanı, geçmek istediği aynı ya da farklı programın o yılki taban puanını karşılıyorsa yatay geçiş talebinde bulunabilecek. Kabul edilecek öğrenci sayısı, programdaki mevcut öğrenci sayısı ile üniversitenin fiziki ve akademik kapasitesine göre belirlenecek.
Düzenlemeden yararlanarak yeniden öğrenci statüsü kazananlar; Anadolu Üniversitesi, Ankara Üniversitesi, Atatürk Üniversitesi ve İstanbul Üniversitesi bünyesinde bulunan eşdeğer açık öğretim programlarına geçiş için de başvuru yapabilecek.
Başvuruların kabul edilmesi otomatik olmayacak. Yatay geçiş işlemleri, üniversite senatolarının ve YÖK’ün belirleyeceği esaslara göre yürütülecek.
Polis Akademisi ve Milli Savunma Üniversitesi Kapsam Dışında
Öğrenci affı bütün yükseköğretim kurumlarında uygulanmayacak. Özel kanun hükümlerine tabi bazı eğitim kurumları düzenlemenin kapsamı dışında tutuldu.
Polis Akademisi ve bağlı eğitim kurumları, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi, Milli Savunma Üniversitesine bağlı harp okulları, astsubay meslek yüksekokulları ve enstitüler öğrenci affından yararlanamayacak kurumlar arasında yer aldı.
Milli Savunma Bakanlığı, Polis Akademisi, Jandarma Genel Komutanlığı veya Sahil Güvenlik Komutanlığı adına başka üniversitelerde eğitim görürken ilişiği kesilenler hakkında da öğrenci affı hükümleri uygulanmayacak.
Son Sınıf Öğrencilerine Ek Sınav Hakkı
Kanunla azami öğrenim süresini dolduran son sınıf öğrencilerini ilgilendiren önemli bir değişiklik de yapıldı.
İntörnlük dönemi dışında, mezun olabilmek için başarısız olduğu veya daha önce alamadığı teorik ve uygulamalı dersleri bulunan son sınıf öğrencilerine iki ek sınav veya tekrar hakkı tanınacak.
Teorik derslerini tamamladığı halde uygulamalı eğitimine ya da intörnlük dönemine başlamayan, bu eğitimleri yarıda bırakan veya başarısız olan öğrencilere de eğitimlerini tamamlama imkânı verilecek. Ancak azami öğrenim süresini dolduran ara sınıf öğrencileri bu ek sınav hakkından yararlanamayacak.
Üniversitelerde Sahte Tez ve Akademik Çalışmalara Ağır Ceza
Düzenlemeyle ücretli veya ücretsiz olarak tezini, makalesini, kitabını ya da projesini başkasına hazırlatan kişiler hakkında da ağır yaptırımlar getirildi.
Başkalarının hazırladığı çalışmalarla diploma derecesi veya akademik unvan alanların kazandıkları derece ve unvanları geri alınacak. Üniversite öğretim mesleğinde bulunan kişiler hakkında meslekten çıkarma işlemi uygulanabilecek.
Bu çalışmaları başkaları adına hazırlayan veya sürece aracılık edenlere adli para cezası verilecek. Eylemi meslek haline getirenler için daha yüksek ceza uygulanacak. Sahte diploma, mezuniyet belgesi veya sertifika hazırlayanlar ise resmî belgede sahtecilik hükümleri kapsamında cezalandırılacak.
Öğrenci affından yararlanmak isteyenlerin Resmî Gazete’de yayımlanacak kanunu, YÖK açıklamalarını ve ayrıldıkları üniversitenin başvuru takvimini yakından takip etmesi gerekiyor. Başvuru koşulları kişiden kişiye değişebileceği için öğrencilerin doğrudan üniversitelerinin öğrenci işleri birimlerinden bilgi alması önem taşıyor.