Trabzon'un Kayıp Sokakları Gün Yüzüne Çıktı! Çevik Anlattı
Trabzon'un tarihi sokakları, unutulmaya yüz tutmuş mahalle kültürü ve geçmişten bugüne uzanan yaşam biçimleri, Büyükşehir Belediyesi tarafından düzenlenen özel bir söyleşide yeniden gündeme geldi. Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Mimarlık Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Sonay Çevik, Trabzon'un sokaklarını yalnızca ulaşım alanları olarak değil, kentin hafızasını ve sosyal yaşamını şekillendiren önemli mekânlar olarak değerlendirdi. “Trabzon Sokakları-Kayıp Sokaklar ve Yaşayanları” adlı kitabından hareketle açıklamalarda bulunan Çevik, sokakların mimari özelliklerinden komşuluk ilişkilerine kadar birçok ayrıntıyı anlattı. Trabzon'un kendine özgü şehir karakterine dikkat çeken Çevik'in açıklamaları, kentin tarihi dokusunun korunmasının önemini bir kez daha gündeme taşıdı.
Trabzon'un Kayıp Sokakları Anlatıldı! Kentin Hafızasına Yolculuk
Trabzon Büyükşehir Belediyesi Kültür, Sanat ve Sosyal İşler Daire Başkanlığı tarafından eylül ayı kültür ve sanat etkinlikleri kapsamında “Trabzon Sokakları-Kayıp Sokaklar ve Yaşayanları” başlıklı söyleşi düzenlendi.
Hamamizade İhsan Bey Kültür Merkezi'nde gerçekleştirilen programa akademisyenler, öğrenciler ve sivil toplum kuruluşlarının temsilcileri yoğun ilgi gösterdi.
Söyleşinin konuğu, aynı adı taşıyan ve daha önce Trabzon Büyükşehir Belediyesi Kültür Yayınları tarafından yayımlanan kitabın yazarı Prof. Dr. Sonay Çevik oldu.
Programın sunuculuğunu ise KTÜ Mimarlık Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Nilhan Vural üstlendi.
Çalışmasının ortaya çıkış sürecini anlatan Çevik, araştırmasının başlangıçta yüksek lisans tezi olarak şekillendiğini, danışman hocasının yönlendirmeleriyle doktora tezi kapsamında genişletilerek ayrıntılandırıldığını ifade etti.
Kitabını hazırlarken mahalle sakinleriyle yüz yüze görüşmeler gerçekleştirdiğini belirten Çevik, bu görüşmelerde aktarılan hatıralardan ve bilgilerden yararlandığını söyledi.
Prof. Dr. Sonay Çevik'ten Dikkat Çeken Sözler! “Sokak Bizim Evimizdir”
Trabzon sokaklarını diğer şehirlerden ayıran özelliklere değinen Prof. Dr. Sonay Çevik, sokakların yalnızca bir yerden başka bir yere ulaşmayı sağlayan yollar olmadığını vurguladı.
Çevik, Trabzon'daki sokak kültürünün mahalle yaşamı ve komşuluk ilişkileriyle doğrudan bağlantılı olduğunu belirterek şu ifadeleri kullandı:
“Bizdeki sokaklar farklıdır, sokak bizim evimizdir. Konuştuğumuz insanlar sokakları evlerinin bahçelerinin bir uzantısı olarak görüyor.”
Kentsel dönüşüm ve tasarım süreçlerinde yalnızca fiziksel değişimlerin değil, yerin ruhunun korunmasının da önemli olduğunu ifade eden Çevik, sokakların sosyal yaşamın ayrılmaz bir parçası olduğunu söyledi.
Çevik, sokakların insanları yalnızca bir noktaya ulaştırmadığını, aynı zamanda komşularıyla, arkadaşlarıyla ve çevreleriyle ilişki kurmalarına imkân tanıdığını anlattı.
Araştırmasında Trabzon sokaklarını sürekli sokaklar ve çıkmaz sokaklar olarak ikiye ayırdığını belirten Çevik, bu sokakları da düz, eğri ve merdivenli olmak üzere üç grupta incelediğini ifade etti.
Trabzon'da ayrıca başka yerlerde karşılaşmadığını belirttiği “L” tipi sokakların bulunduğuna dikkat çekti.
Trabzon'un Sokaklarını Farklı Kılan Ayrıntılar! Deniz, Yokuş ve Komşuluk
Trabzon'un kendine özgü tarihi ve mimari karakteri bulunduğunu belirten Prof. Dr. Sonay Çevik, kentin topoğrafik yapısının sokakların oluşumunda önemli rol oynadığını söyledi.
Çarşı Mahallesi'ndeki yatay sokaklar ile kentin farklı noktalarındaki dikey sokakların arazi yapısına göre şekillendiğini ifade eden Çevik, Trabzon'un denizle olan ilişkisine de dikkat çekti.
“Trabzon'da hiç kaybolmazsınız” diyen Çevik, kentte denizin yön bulmada önemli bir unsur olduğunu şu sözlerle anlattı:
“Bir de tabiki deniz… Ne denir, ‘Bayır aşağı git, denizi bulursun’. Trabzon'da hiç kaybolmazsınız.”
Çevik, Trabzon sokaklarında kullanılan yeşil alanların, çeşmelerin, kapı önlerinin ve mahalle içindeki küçük meydanların sosyal yaşam açısından önemli olduğunu belirtti.
Evlerin çıkmaları ve cumbaları, kullanılan yapı malzemeleri, renkler ve sokak dokusunun Trabzon'a özgü karakteri oluşturduğunu ifade etti.
Özellikle sokaklarda yeşil ağırlıklı renklerin hâkim olduğuna dikkat çeken Çevik, kentin mimari özelliklerinin komşuluk ilişkileriyle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
Trabzon'un Geçmişi Kitapta Yaşatılıyor! Sokak Sakinlerinin Anıları Kaydedildi
Prof. Dr. Sonay Çevik, kitabını hazırlarken Trabzon'un farklı ilçelerinde yaşayan sokak sakinleriyle birebir görüştüğünü anlattı.
Mahalle sakinlerinin evleri, sokakları ve geçmişteki yaşam biçimleri hakkında aktardıkları bilgileri çalışmasına dâhil ettiğini belirten Çevik, bu anlatımlardan yararlanarak çizimler ve krokiler hazırladığını söyledi.
Çevik, Trabzon'un tarihi karakterinin yalnızca yapılardan oluşmadığını, sokaklarda yaşanan sosyal ilişkilerin de kentin kimliğinin önemli bir parçası olduğunu ifade etti.
“Trabzon'un kendine has bir karakteri var. Tarihi karakteri, öyküsü var” sözleriyle şehrin kültürel birikimine dikkat çekti.
Söyleşinin son bölümünde katılımcıların sorularını yanıtlayan Çevik, programın ardından “Trabzon Sokakları-Kayıp Sokaklar ve Yaşayanları” adlı kitabını imzalayarak katılımcılara hediye etti.
