Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi ile Çayeli Kaymakamlığı iş birliğinde yürütülen kültürel miras projesi kapsamında, bölgenin asırlık gelenekleri kayıt altına alınıyor. Çayeli ilçesinde yaşayan Cavit Kızılkaya'nın anlattıkları ise atmacacılığın yalnızca bir avcılık yöntemi olmadığını gözler önüne serdi. Kuşların karakterini anlamaktan günler süren eğitimlerine kadar pek çok ayrıntıyı paylaşan Kızılkaya, tam 17 yıl birlikte yaşadığı atmacasıyla kurduğu bağı anlattı. Bu uzun dostluğun ardındaki emek ve fedakârlık ise dikkat çekti.
Rize'de Atmacacılık Geleneği
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi (RTEÜ) ve Çayeli Kaymakamlığı tarafından yürütülen "Çayeli Kültürel Miras Atlası: Tarih, Kültür ve Yaşayan Miras" projesinde saha çalışmaları devam ediyor.
Rize'nin geçmişten günümüze taşınan geleneklerini kayıt altına almayı amaçlayan proje kapsamında atmacacılık kültürü de ele alındı.
Çayeli'nde bu geleneği sürdüren Cavit Kızılkaya, atmacacılığın sabır, sevgi ve güçlü bir gözlem yeteneği gerektirdiğini belirtti.
Kızılkaya'ya göre atmacayla kurulan bağ, kuşun doğada ilk görüldüğü andan itibaren başlıyor. Kuşun davranışları, bakışları ve karakteri, bu ilişkinin nasıl ilerleyeceğinde belirleyici oluyor.
Atmacanın Karakterini Böyle Anlıyor
Atmacaların yüksek rakımlı dağlarda yakalandığını anlatan Cavit Kızılkaya, kuşun karakterini anlamadan eğitim sürecine başlamadığını söyledi.
Kızılkaya, "Daha ayağına bağı takmadan önce karakteriyle ilgili bir çalışma yapıyorum. Tüylerinin düzenine, bana karşı olan bakışına ve davranışına bakarak onu hissediyorum" ifadelerini kullandı.
Aradığı özellikleri taşımayan kuşları doğaya geri bıraktığını belirten Kızılkaya, uygun bulduğu atmacalara ise öncelikle yemek ve su verdiğini anlattı.
Kuşa yaklaşırken oldukça hassas davranılması gerektiğini vurgulayan Kızılkaya, atmacanın elde tutulmasından beslenmesine kadar her aşamada nazik olunması gerektiğini dile getirdi.
Atmacalara 10 Günlük Eğitim
Atmacacılık geleneğinin önemli aşamalarından biri de kuşların ava hazırlanması için uygulanan tarla eğitimi.
Cavit Kızılkaya, bu süreçte atmacaların 5 ila 10 gün boyunca tarlada elde gezdirildiğini belirtti.
Kuşun çevredeki seslere ve hareketlere alışmasının önemine dikkat çeken Kızılkaya, eğitim sırasında diğer kuşlara verdiği tepkileri gözlemlediklerini söyledi.
Atmacanın ayak seslerinden bile ürkmemesi gerektiğini ifade eden Kızılkaya, kuşun hazır olduğuna kanaat getirdikten sonra belirlenen avlanma günlerinde yasal kota çerçevesinde av sahasına çıktıklarını anlattı.
17 Yıl Boyunca Ayrılmadılar
Rize'deki atmacacılık geleneğini yaşatan Cavit Kızılkaya'nın en dikkat çekici anısı ise 17 yıl birlikte yaşadığı atmacası oldu.
Atmacaların doğadaki ortalama yaşam süresinin 12 yıl olduğunu belirten Kızılkaya, kendi beslediği kuşlardan birinin 17 yıl yaşadığını söyledi.
Bu süre boyunca kuşun yaklaşık 400 kilogram inek eti tükettiğini anlatan Kızılkaya, aralarındaki bağı şu sözlerle dile getirdi:
"İnsanlar evlenip 3 ay sonra ayrılabiliyor; biz bu kuşla 17 yıl birlikte yaşadık. Sevgi olmasa bunu parayla kimse yaptıramaz."
Kızılkaya, atmacacılığın yalnızca zaman ve emek değil, güçlü bir sevgi bağı da gerektirdiğini vurguladı.
Atmacacılık Onu Hayata Bağlıyor
Atmacalarla vakit geçirmenin kendisine fiziksel ve zihinsel açıdan iyi geldiğini anlatan Cavit Kızılkaya, bu geleneği sürdürmenin hayatında önemli bir yere sahip olduğunu söyledi.
Tarla eğitimleri sırasında yürüyüş yaptığını ve hareketli kaldığını belirten Kızılkaya, atmacacılığın kendisi için aynı zamanda bir spor olduğunu ifade etti.
Kızılkaya, "Bu uğraş beni yaşama bağlıyor" diyerek geleneğin kendisi açısından taşıdığı anlamı özetledi.
Rize'de kuşaktan kuşağa aktarılan atmacacılık kültürü, Çayeli Kültürel Miras Atlası projesiyle belgelenirken, insanla doğa arasında kurulan ilişkinin de önemli örneklerinden biri olarak öne çıkıyor.
