Karla Kaplı Yollarda Hedik Yardımıyla Hayat Devam Ediyor
Kış mevsiminin etkisini iyice hissettirdiği günlerde, Trabzon’un Şalpazarı ilçesine bağlı Geyikli Mahallesi’nde ilginç ama bir o kadar da anlamlı bir manzara yaşanıyor. Yoğun kar yağışı sonrası yollar kapanınca, bölge halkı çareyi geçmişin izlerini taşıyan hediklerde buldu. Ayakkabıya bağlanarak kar üzerinde yürümeyi kolaylaştıran bu geleneksel tahta aparat, yeniden hayatın bir parçası haline geldi. Kar kalınlığının diz seviyesini geçtiği bölgede, vatandaşlar evlerinin çevresinde ve mahalle yollarında ulaşımı sağlamak için hediklerini kuşanıp yollara düştü. Sadece bireysel değil, toplumsal bir dayanışma da dikkat çekiyor; komşular birbirine yardım ediyor, yollar birlikte açılıyor.
Hedik: Karla Mücadelede Yüzyıllık Bir Yöntem
Şalpazarı’nda karla mücadele denince akla ilk gelenlerden biri olan “hedik”, bölge kültürünün önemli bir parçası. Geçmişte neredeyse her evde bulunan ve özellikle zorlu kış şartlarında kullanılan bu araç, yıllarca insanların temel ulaşım aracını oluşturdu. Hedik, özellikle çarşı-pazar işlerinde, komşu ziyaretlerinde, hatta doğada yiyecek ya da hayvanlar için ot toplama sırasında adeta vazgeçilmezdi.
Günümüzde ise teknolojinin ilerlemesi ve yolların genişlemesiyle birlikte hedik kullanımı azalsa da, bölgedeki bazı köy ve mahallelerde bu gelenek hâlâ yaşıyor. Genç kuşaklar için nostaljik bir nesne gibi görünse de, Şalpazarı’nın yüksek kesimlerinde hedik, karla mücadelede hâlâ işlevsel bir çözüm olarak öne çıkıyor.
Hedik Nasıl Yapılıyor? Ustası Azalsa da Gelenek Sürüyor
Hedik, genellikle taflan ya da kestane ağacından yapılıyor. Usta ellerde, özenle seçilen dallar önce ortadan ikiye ayrılıyor, sonra inceltilerek şekillendiriliyor. Mengene yardımıyla verilen oval formun ardından, iplerin geçeceği yerler delinip bağlama işlemi gerçekleştiriliyor. Son aşamada ise örme işlemi tamamlanıyor ve hedik kullanıma hazır hale geliyor.
Ancak bu zanaatin ustaları artık yok denecek kadar az. Geleneksel hedik yapımını sürdüren birkaç usta dışında, bu bilgi yavaş yavaş unutulmaya yüz tutmuş durumda. Bu da yöredeki kültürel mirasın korunması açısından dikkat çekici bir durum.
Kültürel Bir Miras Olarak Hedik
Şalpazarı’nda hedik sadece bir ulaşım aracı değil; aynı zamanda kültürel bir hafıza. Mahalle sakinlerinin zorlu doğa koşullarına karşı gösterdiği direnç, dayanışma ve sadelikle harmanlanmış yaşam biçimi, hedik sayesinde bir kez daha gün yüzüne çıktı.
Teknolojiye rağmen doğayla başa çıkmanın yollarını eski yöntemlerle bulabilen insanlar, aynı zamanda geçmişle olan bağlarını da canlı tutuyor. Hedik kullanmak, sadece kar üzerinde yürümek değil; aynı zamanda bir kültürü, bir geleneği yaşatmak anlamına geliyor.
