Sosyal Güvenlik Kurumu, prim borçlarının emekli, dul ve yetim aylıklarından nasıl tahsil edileceğine ilişkin ayrıntıları yayımladığı genelgeyle belirledi. Buna göre kişinin kendi sigortalılığından kaynaklanan genel sağlık sigortası dahil prim borçları, icra takibi başlatılmadan ve borçlunun onayı aranmadan aylıktan kesilebilecek. Kanun, aylığın yüzde 25’ine kadar kesinti yapılmasına izin verirken SGK kesinti oranını yüzde 10 olarak belirledi. Uygulama her emekliyi kapsamayacak; borcun kime ait olduğu ve aylığın hangi kişi üzerinden bağlandığı belirleyici olacak.
Emekli Maaşından Yüzde 10 Kesinti Yapılacak
Habertürk yazarı Ahmet Kıvanç’ın aktardığı bilgilere göre, 1 Ocak 2026 tarihinde yürürlüğe giren kanun SGK’ye prim borçlarının tahsili için aylıklardan yüzde 25’e kadar kesinti yapma yetkisi verdi. SGK ise yayımladığı genelgede uygulanacak kesinti oranını yüzde 10 olarak belirledi.
Kesintiler, kişinin kendi sigortalılığı nedeniyle oluşan ve ödenmemiş prim borçları için gerçekleştirilecek. Tahsilat sırasında ayrıca icra takibi başlatılması veya aylık sahibinin onayının alınması gerekmeyecek. Borç sona erene kadar aylık ödemelerinden yüzde 10 oranında kesinti yapılacak.
Kimlerin Emekli Aylığından Kesinti Yapılacak?
Sürekli iş göremezlik geliri, malullük, vazife malullüğü, emekli veya yaşlılık aylığı bağlanan kişilerin geçmiş dönemlere ait prim borçları aylıklarından tahsil edilecek. Kesinti, aylık bağlanmadan önceki döneme ait genel sağlık sigortası borçları ile kişinin kendi sigortalılığı nedeniyle ortaya çıkan prim ve prime ilişkin borçları kapsayacak.
Genelgeye göre prim ödeme yükümlülüğü doğrudan kendisine ait olan kişilerin borçları, aldıkları gelir veya aylıklardan yüzde 10 oranında kesilecek. Tahsilat, zamanaşımına uğramamış en eski borçtan başlayarak yapılacak.
Dul ve Yetim Aylığından Hangi Durumda Kesinti Olacak?
Aktif sigortalıyken hayatını kaybeden kişinin ölüm tarihinden önce prim borcu bulunması halinde, bu kişiden dolayı eşine, çocuklarına veya anne ve babasına bağlanan ölüm aylığından kesinti yapılabilecek. Aynı uygulama, emekli aylığı bağlandıktan sonra vefat eden ve prim borcu sonradan tespit edilen kişiler için de geçerli olacak.
Hak sahibi kişinin kendi sigortalılığından kaynaklanan prim borcu varsa aldığı ölüm aylığından da kesinti yapılabilecek. Birden fazla statüden ölüm aylığı alan kişinin kendi prim borcu bulunması halinde borcun, kendisine ödenen aylıklardan kesilerek tahsil edileceği aktarıldı.
Kesinti Yalnızca Borçlu Kişiden Bağlanan Aylığı Kapsayacak
Vefat eden kişinin prim borcu bulunması, hak sahibinin aldığı bütün aylıklardan kesinti yapılacağı anlamına gelmeyecek. Kesinti yalnızca prim borcu bulunan kişi üzerinden bağlanan ölüm aylığına uygulanacak.
Örneğin bir kişiye hem eşinden hem de babasından ölüm aylığı bağlanmışsa ve yalnızca babasının prim borcu bulunuyorsa kesinti babadan bağlanan aylıktan yapılacak. Eşinden bağlanan aylığa dokunulmayacak. Ancak hak sahibinin kendi sigortalılığından kaynaklanan ayrı bir prim borcu bulunması halinde kendi aylığından da yüzde 10 kesinti yapılabilecek.
Ölüm Aylığı Bağlanmamışsa Başka Maaşa Dokunulmayacak
SGK’ye prim borcu bulunan kişinin hak sahiplerine ölüm aylığı bağlanmamışsa, bu borç nedeniyle hak sahibinin kendi emekli aylığından veya başka bir kişiden aldığı ölüm aylığından kesinti yapılamayacak.
Örneğin yalnızca eşinden dul aylığı alan bir kişinin babasının SGK’ye prim borcu bulunması durumunda, babasından ölüm aylığı alınmadığı için eşten bağlanan aylıktan kesinti yapılmayacak. Bu düzenlemede borcun sahibi ile aylığın hangi sigortalı üzerinden bağlandığı birlikte değerlendirilecek.
Hangi Prim Borçları İçin Kesinti Yapılacak?
Emekli, dul ve yetim aylıklarından kesinti yapılarak tahsil edilebilecek borçlar şöyle sıralandı:
-
Genel sağlık sigortası prim borçları
-
Eski SSK Kanunu kapsamındaki isteğe bağlı sigorta ve topluluk sigortası primleri
-
2925 Sayılı Kanun kapsamındaki tarım sigortası primleri
-
BAĞ-KUR prim borçları
-
Kamu görevlilerinin borçlanma ve intibak işlemlerinden kaynaklanan prim veya kesenek borçları
-
Ek 5 kapsamındaki tarım ve orman işçilerinin prim borçları
-
Ek 6 kapsamındaki şehir içi toplu taşıma çalışanları ile ayda 10 günden az çalışan sanatçıların prim borçları
Kesintiler, borcun türüne ve kişinin sigortalılık durumuna göre ilgili aylıktan tahsil edilecek.
Bazı Aylıklardan Kesinti Yapılmayacak
5774 Sayılı Başarılı Sporculara Aylık Bağlanması ile Devlet Sporcusu Unvanı Verilmesi Hakkında Kanun kapsamında ödenen aylıklar, prim borcu kesintisinin dışında tutulacak.
5233 Sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanun kapsamında bağlanan aylıklardan da prim borcu nedeniyle kesinti yapılmayacak. Bu aylıklar, SGK genelgesinde belirtilen yüzde 10’luk tahsilat uygulamasının istisnaları arasında yer alacak.
Mevcut Kesinti Bitmeden Yeni Kesinti Başlamayacak
SGK tarafından geçmişte fazla veya yersiz ödeme yapıldığı için aylığından kesinti yapılan kişilere yönelik ayrı bir uygulama da belirlendi. Kişinin kasıtlı veya kusurlu davranışlarından kaynaklanan yersiz ödemeler geriye dönük 10 yıllık, SGK’nin hatalı işleminden kaynaklanan ödemeler ise geriye dönük 5 yıllık süre dikkate alınarak tahsil ediliyor.
Aylığından bu nedenle kesinti yapılan kişinin daha sonra prim borcu ortaya çıkarsa yeni kesinti hemen başlamayacak. Prim borcuna ilişkin yüzde 10’luk kesinti, daha önce başlayan yersiz ödeme tahsilatı tamamlandıktan sonra uygulanacak.
Prim Borcu Kesintisine İtiraz Edilebilecek
Vatandaşlar, sonradan tespit edilen prim borçları ve bu borçlar nedeniyle yapılan kesintiler için itiraz başvurusunda bulunabilecek. Genel sağlık sigortası borçları için kişinin son ikametgâhının bulunduğu sosyal güvenlik il müdürlüğüne başvurulacak.
SSK, tarım sigortası, ek 5, ek 6 ve BAĞ-KUR kapsamındaki prim borçları için dosyanın bulunduğu sosyal güvenlik il müdürlüğüne veya sosyal güvenlik merkezine itiraz edilebilecek. Kamu görevlilerine ait prim borçlarında ise başvurular Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü Primler Dairesi Başkanlığına yapılabilecek.
SGK’nin belirlediği yeni uygulamada emekli, dul ve yetim aylıklarından yapılacak kesinti yüzde 10 olacak. Ancak kesintinin uygulanabilmesi için prim borcunun sahibi ile aylığın bağlandığı kişi arasındaki bağlantı dikkate alınacak. Siz de emekli aylıklarındaki prim borcu kesintisine ilişkin düşüncelerinizi paylaşabilirsiniz.
