Trabzon Sosyal Güvenlik İl Müdürü Erdem Akbay; sosyal güvenlik hak ve yükümlülükleri, kayıtlı istihdamın önemi, istihdam teşvikleri, işverenlerin sorumlulukları, yabancı çalışanların çalışma izinleri ve kayıt dışı istihdamın tespiti halinde uygulanabilecek yaptırımlar hakkında açıklamalarda bulundu.
Sosyal güvenliğin bireyleri yaşlılık, hastalık, işsizlik ve iş kazası gibi çeşitli risklere karşı koruyan önemli bir sistem olduğunu belirten Akbay, çalışanların sigortalı olarak istihdam edilmesinin hem çalışan açısından bir hak hem de işveren açısından yerine getirilmesi gereken bir yükümlülük olduğunu ifade etti.
“Kayıtlı istihdam çalışanlarımızın haklarını koruyor”
Kayıt dışı istihdamın farklı şekillerde ortaya çıkabildiğini belirten Akbay, çalışanların Sosyal Güvenlik Kurumuna hiç bildirilmemesi kadar çalışma günlerinin veya prime esas kazançlarının eksik bildirilmesinin de kayıt dışılık kapsamında değerlendirilebildiğini söyledi.
Akbay, kayıt dışı çalışmanın çalışanlar açısından önemli hak kayıplarına yol açabileceğini belirterek, “Kayıt dışı çalışanlar, iş kazası veya meslek hastalığı halinde sağlanan haklardan mahrum kalabildiği gibi kıdem ve ihbar tazminatı, yıllık izin, haftalık izin ve doğum izni gibi haklardan da yararlanamamaktadır” dedi.
Kayıtlı çalışmanın yalnızca bugünkü hakların değil, çalışanların gelecekteki sosyal güvenlik haklarının korunması açısından da önemli olduğunu vurguladı.
İşverenlere doğru bildirim uyarısı
İşverenlerin çalışanlarını kayıtlı şekilde istihdam etmesi gerektiğini belirten İl Müdürü Akbay, çalışma günleri ile prime esas kazançların doğru şekilde bildirilmesinin de önem taşıdığını söyledi.
Akbay, kayıt dışı işçi çalıştırılmasının yalnızca çalışan açısından değil, işveren açısından da çeşitli riskler oluşturduğunu ifade etti.
İş kazası ve meslek hastalığı gibi durumlarda idari ve adli sorumlulukların gündeme gelebileceğini belirten Akbay, kayıt dışı istihdamın aynı zamanda haksız rekabete ve piyasa dengesinin bozulmasına neden olabileceğini söyledi.
“Teşviklerden yararlanmak için kayıtlı çalışma şart”
İstihdam teşviklerinin kayıtlı çalışmanın artırılması açısından önemli araçlardan biri olduğunu belirten Akbay, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından çeşitli prim indirimi ve teşvik uygulamalarının hayata geçirildiğini kaydetti.
İşverenlerin bu desteklerden faydalanabilmeleri için kayıt dışı işçi çalıştırmamaları gerektiğini ifade eden Akbay, mevzuata uygun istihdamın hem işverenin hem de çalışanın haklarının korunması açısından önemli olduğunu belirtti.
Yabancı çalışanlar için çalışma izni uyarısı
Akbay, yabancı uyruklu çalışanların istihdamında da yasal yükümlülüklere uyulması gerektiğine dikkat çekti.
Yabancı çalışanların işe başlamadan önce çalışma izinlerinin alınmasının ve sigortalı olarak bildirilmesinin zorunlu olduğunu belirten Akbay, işverenlerin bu konuda da mevzuata uygun hareket etmesi gerektiğini söyledi.
Kayıt dışı istihdamda yaptırımlar devreye giriyor
Kayıt dışı istihdamın tespit edilmesi halinde işverenlerin yalnızca idari para cezasıyla karşı karşıya kalmadığını belirten Akbay, başka mali sonuçların da ortaya çıkabileceğini ifade etti.
Akbay, “Kayıt dışılık durumunda kayıt dışı çalıştırılan dönemlere ait primler gecikme cezası ve faiziyle birlikte tahsil edilebiliyor. Kayıt dışı işçi çalıştırdığı tespit edilen işyerlerinin sigorta prim teşvikleri durdurulabiliyor ve bazı teşvik, hibe ve kredi avantajlarından yararlanma imkânları da ortadan kalkabiliyor” dedi.
İş kazası ve meslek hastalığı durumlarında işverenler açısından ayrıca idari ve adli yükümlülüklerin doğabileceğini de sözlerine ekledi.
Çalışanlara e-Devlet üzerinden kontrol çağrısı
Çalışanların kendi sigortalılık bilgilerini düzenli olarak kontrol etmelerinin önemli olduğunu belirten Akbay, vatandaşların e-Devlet üzerinden çalışma günlerini ve bildirilen kazançlarını görebileceklerini hatırlattı.
Akbay, “Çalışanlarımızın kendi sigortalılık durumlarını, çalışma günlerini ve kazançlarının doğru bildirilip bildirilmediğini düzenli olarak kontrol etmelerini istiyoruz” ifadelerini kullandı.
Herhangi bir eksiklik veya kayıt dışı çalışma şüphesi bulunan vatandaşların ALO 170 Çalışma ve Sosyal Güvenlik İletişim Merkezi’ne, Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne veya Sosyal Güvenlik Merkezlerine başvurabileceklerini belirten Akbay, CİMER üzerinden de ihbar ve şikâyette bulunulabileceğini söyledi.
Risk odaklı denetim ve çapraz kontroller sürüyor
Akbay, kayıt dışı istihdamla mücadelenin yalnızca denetim ve yaptırım faaliyetlerinden oluşmadığını belirtti.
SGK tarafından rehberlik, bilgilendirme ve bilinçlendirme çalışmalarının da devam ettiğini ifade eden Akbay, kurumlar arası bilgi ve veri paylaşımı, çapraz kontroller ve risk odaklı denetim modeliyle kayıt dışı istihdamın tespitine yönelik çalışmalar yürütüldüğünü söyledi.
Akbay, “Amacımız yalnızca yaptırım uygulamak değil, çalışanlarımızın haklarını bilmelerini, işverenlerimizin yükümlülüklerini doğru şekilde yerine getirmelerini ve kayıtlı istihdamın yaygınlaşmasını sağlamaktır. Sosyal güvenlik sisteminin sürdürülebilirliği hepimizin ortak sorumluluğudur” dedi.
İl Müdürü Erdem Akbay açıklamasını, “Sigorta ile iş güvende, işçi güvende, gelecek güvende” mesajıyla tamamladı.
