Türkiye’de En Çok Meyve, Sebze ve Ekmek İsraf Ediliyor
Türkiye İstatistik Kurumu, hane halklarının gıda israfına ilişkin dikkat çeken verilerini paylaştı. Açıklanan sonuçlara göre Türkiye’de geçen yıl en fazla israf edilen gıda grubu yüzde 39,7 ile taze meyve ve sebze oldu. Bu grubu yüzde 32,5 ile ekmek takip etti. Süt ve süt ürünleri, kuru bakliyat, makarna, et ve et ürünleri de israf edilen gıda grupları arasında yer aldı. Araştırma, tüketicilerin büyük bölümünün gıda israfına karşı hassasiyet gösterdiğini ancak özellikle bozulma, son kullanma tarihinin geçmesi ve fazla satın alma gibi nedenlerle bazı ürünlerin çöpe gittiğini ortaya koydu.
En Fazla İsraf Taze Meyve ve Sebzede Yaşandı
TÜİK verilerine göre Türkiye’de hane halkı tarafından en fazla israf edilen gıda grubu taze meyve ve sebze oldu. Bu ürünlerin israf oranı yüzde 39,7 olarak kayıtlara geçti.
Taze meyve ve sebzeler, kısa sürede bozulabilen yapıları nedeniyle israf listesinde ilk sırada yer aldı. Alışveriş sırasında ihtiyaçtan fazla ürün alınması veya ürünlerin uygun şartlarda saklanmaması da bu israfı artıran nedenler arasında gösteriliyor.
Ekmek İsrafı İkinci Sırada Yer Aldı
Taze meyve ve sebzenin ardından en fazla israf edilen ürün yüzde 32,5 ile ekmek oldu. Türkiye’de sofraların vazgeçilmez ürünü olan ekmeğin yüksek oranda israf edilmesi dikkat çekti.
Diğer israf edilen ürün grupları arasında yüzde 15,1 ile süt ve süt ürünleri, yüzde 5,9 ile kuru bakliyat yer aldı. Makarna ile et ve et ürünlerinin israf oranı ise yüzde 2,7’şer seviyesinde kaldı.
İsrafın Ana Nedeni Gıdaların Bozulması
Araştırmaya göre gıdaların çöpe atılma nedenlerinde ilk sırayı yüzde 74,4 ile bozulma aldı. Bu oran, gıda israfında saklama koşullarının ve tüketim planlamasının ne kadar önemli olduğunu gösterdi.
Tüketicilerin yüzde 12,1’i son kullanma tarihinin geçmesi, yüzde 6,3’ü ise fazla satın alma veya fazla pişirme nedeniyle gıda israfı yaptığını belirtti. Bu veriler, alışveriş ve mutfak planlamasının israfı azaltmada önemli rol oynadığını ortaya koydu.
Alışverişte Liste Yapma Alışkanlığı Öne Çıktı
TÜİK verilerine göre tüketicilerin yüzde 54,4’ü alışverişe liste yaparak çıkıyor. Ürün fiyatını takip ederek alışveriş yapanların oranı yüzde 14,9 olurken, plansız alışveriş yapanların oranı yüzde 14,4 olarak belirlendi.
Gelir gruplarına göre bakıldığında, en düşük gelir grubundaki hanelerde alışveriş listesi yapma oranı yüzde 57,3 oldu. En yüksek gelir grubunda ise bu oran yüzde 49,9 olarak açıklandı. Bu tablo, düşük gelirli hanelerin alışveriş planlamasına daha fazla önem verdiğini gösterdi.
Tüketilemeyen Gıdalar Hayvanlara Veriliyor
Gıda israfını önlemek için en sık başvurulan yöntemlerden biri, tüketilemeyen gıdaların hayvanlara verilmesi oldu. Bu oran 2024 yılında yüzde 27,3 iken 2025 yılında yüzde 28,7’ye yükseldi.
Gelir düzeyi en düşük grupta tüketilemeyen gıdaları hayvanlara verme oranı yüzde 35,9 olarak kaydedildi. En yüksek gelir grubunda ise bu oran yüzde 27,8 oldu. Tüketicilerin yüzde 83,6’sı ise gıda israfını engellemek için bireysel olarak elinden geleni yaptığını ifade etti.
Gıda İsrafında Öne Çıkan Veriler
Gıda Grubu İsraf Oranı
Taze meyve ve sebze yüzde 39,7
Ekmek yüzde 32,5
Süt ve süt ürünleri yüzde 15,1
Kuru bakliyat yüzde 5,9
Makarna yüzde 2,7
Et ve et ürünleri yüzde 2,7
Türkiye’de gıda israfının azaltılması için alışverişin planlı yapılması, ihtiyaç kadar ürün alınması, saklama koşullarına dikkat edilmesi ve tüketilemeyen gıdaların doğru şekilde değerlendirilmesi büyük önem taşıyor.