İş dünyasında sıkça rastlanan ancak mağduriyetle sonuçlanan "yeni iş teklifi" krizlerinde artık kartlar yeniden dağıtılıyor. Birçok çalışan, daha iyi şartlar sunan bir şirketten aldığı söze veya ön protokole güvenerek mevcut işinden istifa ediyor. Ancak işe alım sürecinin son anda iptal edilmesi, kişiyi hem eski işindeki kıdem tazminatından mahrum bırakıyor hem de gelir kaybına uğratıyor. SGK Başuzmanı İsa Karakaş’ın dikkat çektiği Yargıtay’ın son kararı, bu belirsizliği ortadan kaldırarak "sözleşme öncesi sorumluluk" ilkesini devreye soktu. Artık sadece imzalar değil, verilen sözler de hukuki birer bağlayıcılık taşıyor.
Dürüstlük Kuralı ve Sözleşme Öncesi Sorumluluk
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi ve ardından 3. Hukuk Dairesi tarafından onanan karar, iş hukukunda "Culpa in Contrahendo" yani sözleşme görüşmelerindeki kusur ilkesine dayanıyor. Olayda, bir dış ticaret uzmanı yeni bir şirketle ön protokol imzalayarak mevcut görevinden ayrılmış, ancak yeni işveren yabancı personel çalışma izni harçlarını yatırmayarak süreci sabote etmişti. Yerel mahkemenin "sözleşme kurulmadı, fesih yapılamaz" şeklindeki reddine karşın Yargıtay, işverenin oluşturduğu güvenin hukuken korunması gerektiğine hükmetti. Kararda, "İşverenin çalışanı işe alacağı yönünde güçlü bir irade ortaya koyduğu, çalışanın da bu güvenle mevcut işinden ayrıldığı" vurgulanarak dürüstlük kuralının ihlal edildiği belirtildi.
Kıdem Tazminatı ve Gelir Kaybı Faiziyle Ödenecek
Bu emsal karar, çalışanın uğradığı maddi zararın sadece işe girişle sınırlı olmadığını, kaybedilen hakların da iadesi gerektiğini gösterdi. Yargıtay, işverenin kusurlu davranışı nedeniyle çalışanın eski işyerindeki kıdem tazminatını ve işsiz kaldığı süre boyunca yaşadığı gelir kaybını tazmin etmesine karar verdi. SGK Başuzmanı İsa Karakaş konuya ilişkin değerlendirmesinde, "İş ilişkilerinde yalnızca ıslak imzaların değil, tarafların birbirine telkin ettiği güvenin de hukuki sorumluluk doğurduğu tescillendi," ifadelerini kullandı. Bu durum, işverenlerin adaylara "kesin işe alınacaksınız" dedikten sonra keyfi olarak vazgeçmelerinin önüne geçecek bir set oluşturuyor.
İş Dünyasında Yeni Dönem: Söz Veren Bedelini Öder
Kararın iş dünyasındaki yansımaları oldukça derin olacak gibi görünüyor. Artık şirketler, adaylara teklif mektubu gönderirken veya sözlü vaatlerde bulunurken çok daha temkinli davranmak zorunda. Çünkü yargı, bir kişinin mevcut düzenini bozmasına neden olan her türlü "güven telkinini" tazminat konusu yapabiliyor. Karar metninde yer alan, "Gerekli harçların yatırılmaması suretiyle sürecin tamamlanmasının engellenmesi, işverenin sözleşme öncesi sorumluluğunu doğurur," tespiti, teknik prosedürlerin arkasına sığınarak işe alımdan vazgeçen patronlar için ağır bir maliyet anlamına geliyor.
