Kariyer platformlarından elde edilen veriler, sorunun boyutunu gözler önüne serdi. Özellikle üst düzey yöneticilik pozisyonları dışında yayımlanan ilanların büyük bölümünde “18-35 yaş aralığı” kriterinin yer aldığı belirtiliyor. Bu durum, 40 yaş üstü adayların daha başvuru aşamasında elenmesine neden oluyor.
Kariyer sitesi yöneticisi Ozan Talatoğlu, şirketlerin kullandığı yapay zekâ destekli insan kaynakları sistemlerinin, birçok deneyimli adayın özgeçmişini incelemeden devre dışı bıraktığını belirterek şu değerlendirmeyi yaptı:
“Platformumuzdaki milyonlarca ilanı ve başvuru trendlerini incelediğimizde acı bir gerçekle karşılaşıyoruz. Üst düzey yönetici pozisyonları hariç tutulduğunda, iş ilanlarının büyük kısmında 18-35 yaş kriteri bulunuyor. Yapay zekâ destekli insan kaynakları yazılımları, 40 yaş ve üzerindeki adayların CV’lerini tecrübesine bakmadan doğrudan eliyor. İşveren çoğu zaman o başvuruyu hiç görmüyor bile. Bu insanlar ne sisteme dahil olabiliyor ne de emekli olabiliyor.”
“Maaşı Beğenmez” Endişesi
Uzmanlara göre sorunun temelinde yalnızca yaş faktörü bulunmuyor. Şirketlerin deneyimli çalışanları “yüksek maliyet” ve “yönetilmesi zor profil” olarak görmesi de önemli etkenlerden biri olarak öne çıkıyor.
İnsan kaynakları uzmanı Merve Yorulmaz, birçok işverenin 40 yaş üzerindeki adaylara önyargıyla yaklaştığını ifade ederek şu sözleri kullandı:
“Yöneticilerin ilk tepkisi genellikle ‘Bu maaşı kabul etmez’ ya da ‘Kendinden küçük yöneticilerle sorun yaşar’ şeklinde oluyor. Oysa birçok aday yalnızca düzenli gelir elde etmek ve hayatını sürdürebilmek için daha düşük maaşlara bile razı durumda. Ne yazık ki tecrübe artık avantaj değil, risk olarak görülüyor.”
Yorulmaz ayrıca, “fazla nitelikli” damgası yiyen birçok adayın iş bulabilmek için özgeçmişlerinden üniversite bilgilerini veya yöneticilik geçmişlerini çıkarmaya başladığını da söyledi.
Deneyimli Çalışanlar Vasıfsız İşlere Yöneliyor
Uzmanlık alanlarında iş bulamayan çok sayıda deneyimli çalışan ise geçimini sağlayabilmek adına farklı sektörlere yönelmek zorunda kalıyor. Günümüzde eski bankacıların, mühendislerin ya da satış yöneticilerinin moto-kuryelik, araçlı taşımacılık veya emlak danışmanlığı gibi alanlarda çalıştığı belirtiliyor.
Bazı profesyoneller ise dijital platformlarda kendilerini “serbest danışman” olarak tanımlayarak proje bazlı ve çoğu zaman güvencesiz işlerde ayakta kalmaya çalışıyor. Uzmanlara göre bu durum, ekonomide sessiz ama büyük bir “vasıfsızlaştırma dalgası” oluşturuyor.
İş dünyasında giderek büyüyen bu sorun, deneyimli çalışanların sistem dışında kalmasına ve yıllarca edinilen bilgi birikiminin atıl hale gelmesine neden oluyor.
