Bayburt’ta yaşayan 6 yaşındaki Aysima Dursun’un günlük bir konuşma sırasında “navigasyon” kelimesi yerine kullandığı “yol gösterici” ifadesi, Türk Dil Kurumuna kadar uzandı. Babası Cafer Dursun ile Kur’an kursuna giderken yaşanan diyalogda ortaya çıkan öneri, aile tarafından TDK’ya iletildi. İlk başvuruda “yolbul” karşılığının bulunduğuna yönelik yanıt alan baba Dursun, kızının kullandığı ifadenin Türkçenin doğal yapısına daha uygun olduğunu düşünerek ikinci kez başvuru yaptı. Kurumdan gelen yanıtta “yol gösterici” önerisinin uzmanlar tarafından değerlendirildiği ve kullanımının takip edileceği bildirildi.
Aysima “navigasyon” yerine “yol gösterici” dedi
Aysima Dursun’un önerisi, babasıyla birlikte Kur’an kursuna giderken yaşanan kısa bir konuşma sırasında ortaya çıktı.
Babası Cafer Dursun’un kursun yolunu hatırlayamaması üzerine 6 yaşındaki Aysima, “Yol göstericiyi aç” dedi.
Babasının bunun adının “navigasyon” olduğunu söylemesi üzerine Aysima, yabancı kökenli kelimeyi beğenmediğini ve yerine Türkçe bir karşılık kullanılmasını istediğini ifade etti.
Bu konuşma, daha sonra Türk Dil Kurumuna yapılan başvurunun başlangıcı oldu.
“Navigasyonun adının yol gösterici olmasını isterdim”
Aysima, yabancı kelimeler yerine Türkçe ifadelerin kullanılmasını istediğini kendi sözleriyle anlattı.
“Babamla Kur’an kursuna gidiyorduk. Babam dedi ki, ‘Kursun yolunu biliyor musun?’ Bilmiyorum, yol göstericiyi aç dedim” ifadelerini kullanan Aysima, babasının kendisine bu ifadenin “navigasyon” olduğunu söylediğini aktardı.
Aysima, “Güzel kelimeler varken niye kötü kelime kullanıyorlar diye sordum. Navigasyonu beğenmedim. Navigasyonun adının yol gösterici olmasını isterdim” dedi.
İlk başvuruda “yolbul” karşılığı iletildi
Baba Cafer Dursun, kızının önerisinin ardından konuyu Türk Dil Kurumuna taşıdı.
İlk başvurunun ardından kurumdan “navigasyon” kelimesi için “yolbul” karşılığının bulunduğuna yönelik yanıt aldıklarını belirten Dursun, bunun üzerine ikinci bir başvuru yaptığını söyledi.
Dursun, kızının kullandığı “yol gösterici” ifadesinin doğal bir biçimde ortaya çıktığını ve Türkçenin anlam yapısıyla uyumlu olduğunu düşündüğünü ifade etti.
İkinci başvurunun ardından öneri incelemeye alındı
Cafer Dursun, ilk yanıttan sonra Türk Dil Kurumuna ikinci kez e-posta gönderdi.
Bu başvuruda “yol gösterici” ifadesinin masa başında oluşturulmuş yapay bir karşılık olmadığını, çocuğun doğal dil sezgisiyle ortaya çıktığını savundu.
Dursun, başvurusunda “Kızımın yol gösterici kelimesi masa başında oluşturulmuş bir ifade değil, Türkçenin tabii sezgisine binaen oluşturulmuş bir kelimedir” ifadelerine yer verdi.
İkinci e-postanın ardından konunun uzmanlar tarafından değerlendirildiği bildirildi.
TDK kullanım sürecini takip edecek
Türk Dil Kurumu tarafından verilen yanıtta, yabancı kelimelere karşılık belirlenirken dil kullanıcılarının tercihleri ile kelimelerin toplumdaki kullanım seyrinin takip edildiği belirtildi.
Kurum, Aysima’nın önerdiği “yol gösterici” ifadesinin de göz önünde bulundurulacağını ve kullanımının izleneceğini bildirdi.
Böylece 6 yaşındaki Aysima’nın günlük konuşma sırasında ortaya çıkan önerisi, resmi olarak değerlendirme aşamasına taşındı.
Kaynakta ifadenin kabul edildiği veya sözlüklere eklendiği yönünde bir bilgi bulunmuyor.
Cafer Dursun ailede başlayan eğitime dikkat çekti
Baba Cafer Dursun, yaşanan süreci yalnızca bir kelime önerisi olarak değerlendirmediğini belirtti.
Çocukların yetişmesinde aile eğitiminin önemine vurgu yapan Dursun, eğitimin sadece okulda başlamadığını söyledi.
Seyyid Ahmet Arvasi’nin eğitim ve insanın gelişimine ilişkin sözlerine atıfta bulunan Dursun, geleceği şekillendirecek çocukların iyi yetiştirilmesi için ailelerin de sorumluluk taşıdığını ifade etti.
“Kimliğimizi korumak istiyorsak dilimizi korumalıyız”
Cafer Dursun, dijital çağda çocukların yabancı kelimeler yerine Türkçe karşılıkları öğrenmesini önemsediklerini söyledi.
Cemil Meriç’in “kamus namustur” sözünü hatırlatan Dursun, dil ile kimlik arasında güçlü bir bağ bulunduğunu savundu.
“Kimliğimizi korumak istiyorsak dilimizi korumak zorundayız” diyen Dursun, Aysima’nın önerisinin Türkçe konusunda bir farkındalık oluşturmasını istediklerini ifade etti.
6 yaşındaki Aysima’nın önerisi dikkat çekti
Henüz 6 yaşında olan Aysima Dursun’un gündelik bir konuşmada ortaya attığı “yol gösterici” önerisinin Türk Dil Kurumunun değerlendirme sürecine taşınması dikkat çekti.
Ailenin ikinci başvurusu sonrasında kurum, ifadenin uzmanlar tarafından değerlendirildiğini ve toplumdaki kullanımının takip edileceğini bildirdi.
Süreç henüz değerlendirme aşamasında bulunurken, Aysima’nın önerisi Türkçe karşılık kullanımı ve dil bilinci konusunda dikkat çeken bir örnek oldu.



