Türkiye’nin en köklü eğitim kurumlarından İstanbul Erkek Lisesi’nde yaşanan sarsıcı olaylar, akran zorbalığının sadece fiziksel değil, psikolojik ve dijital boyutlarıyla da nasıl bir tehdit haline geldiğini gözler önüne serdi. Yapılan son araştırmalar, her dört çocuktan birinin zorbalığa maruz kaldığını ve bu vakaların %95’inin güvenli liman olması gereken okul ortamlarında yaşandığını gösteriyor. Ekonomik eşitsizliklerden dijital dünyanın sunduğu "insansızlaşma" etkisine kadar pek çok faktör, okul koridorlarını şiddetin yeni adresi haline getiriyor. Peki, uzmanlar bu artışı neye bağlıyor ve ailelerin alması gereken önlemler neler?
Dijital Dünyanın Gölgesinde "İnsan Dışılaştırma"
Gelişimsel Psikoloji Profesörü Prof. Ayşe Bilge Selçuk, akran zorbalığındaki artışın en temel nedenlerinden biri olarak "dehumanization" yani insan dışılaştırma kavramına dikkat çekiyor. Selçuk, dijital iletişimin fiziksel dünyadaki bağları kopardığını belirterek, "WhatsApp’ta bir mesaj yazdığımızda karşımızdakinin ne hissettiğini düşünmüyoruz. Bu durum fiziksel hayattaki ilişkilerimize de yansıyor," dedi. Özellikle şiddet içerikli oyunların çocukları gerçek dünyadaki acıya karşı duyarsızlaştırdığını vurgulayan Selçuk, dijital dünyadaki "kan var ama acı yok" algısının çocukları empati kurmaktan uzaklaştırdığını ifade etti.
Ekonomik Eşitsizlik ve Okul Yapısındaki Sorunlar
Eğitim-Sen Hukuk Sekreteri Murat Özcan’a göre şiddetin artışında ekonomik eşitsizlik ve 4+4+4 eğitim sistemi kritik rol oynuyor. Alt gelir grubundaki ailelerde ekonomik baskının ev içine şiddet olarak yansıdığını ve bunun çocuk tarafından okula taşındığını belirten Özcan, "Sosyoekonomik seviyesi düşük bölgelerde okul kapasiteleri 2-3 bin öğrenciye çıkıyor, bu da kontrolü imkansızlaştırıyor," şeklinde konuştu. Ayrıca, ilkokul ve ortaokul öğrencilerinin aynı binalarda eğitim görmesinin yaş farkından doğan güç dengesizliklerini tetiklediği ve zorbalığı körüklediği belirtiliyor.
Meslek Liselerinde Şiddetin Değişen Yüzü
Zorbalığın en yoğun yaşandığı yerlerden biri olan meslek liselerinde şiddetin niteliği de korkutucu bir boyuta evrildi. Eğitim-Sen İstanbul 3 No’lu Şube Başkanı Hüseyin Tosu, eskiden yaşanan "hırs alma" amaçlı kavgaların yerini kesici aletle yaralamalara ve "mikro çeteleşmelere" bıraktığını söyledi. Tosu, "Eskiden yumruklu kavgalar görürdük; şimdi ise en ufak olayda çocuklar birbirini bıçakla yaralamaya çalışıyor. Güçsüz gördüklerini takip edip zorla para alma gibi iktidar kurma çabaları çok arttı," diyerek okullardaki güvenlik ve rehberlik ihtiyacının altını çizdi.
