Aracınızda vites kolu aniden hareket etmiyorsa panik yapmadan önce bazı temel kontrolleri yapmakta fayda var. Birçok sürücü bu tür bir arızayı doğrudan şanzıman problemiyle ilişkilendirip yüksek masraflardan endişe ediyor. Ancak uzmanlara göre vites kolundaki sıkışma, düşündüğünüz kadar büyük bir arızaya işaret etmeyebilir. Hatta bazı durumlarda sorunun çözümü oldukça basit olabiliyor.
Tıkalı filtre, kirlenmiş yağ ve mekanik aşınmalar
Vites geçişlerinin sertleşmesi ya da vites kolunun tamamen sıkışması, şanzıman sisteminde dolaşan yağın sağlıklı çalışmamasından kaynaklanabilir. Şanzıman filtresinin tıkanması veya yağın kirli hale gelmesi, sistemde baskıya neden olur. Bu da özellikle soğuk havalarda ya da uzun süre bakım görmemiş araçlarda vites kolunun hareketini engeller.
Ayrıca vites mekanizmasına giren toz, kir veya yabancı cisimler de benzer sorunlara yol açabilir. Vites kolunu şanzımana bağlayan seçici kabloların zamanla aşınması ya da kopması da, vites değişimini neredeyse imkânsız hale getirebilir. Bu tarz mekanik problemler genellikle ihmal edilen araçlarda görülür.
Elektriksel arızalar da vites kolunu kilitleyebilir
Özellikle otomatik şanzımanlı araçlarda vites kolunun hareket etmemesi sadece mekanik değil, elektriksel bir problemden de kaynaklanabilir. En sık karşılaşılan durumlardan biri, vites kilidi solenoidi arızasıdır. Bu parça, araç fren pedalına basılmadan vitesin değiştirilmesini önler. Arızalandığında ise vites kolu tamamen kilitlenebilir.
Benzer şekilde fren lambası anahtarındaki bir arıza da sistemin vitesi “Park” konumundan çıkarmasına engel olur. Bu gibi durumlarda sürücüler aracını yerinden dahi oynatamaz hale gelir.
Manuel araçlarda debriyajın payı büyük
Manuel şanzımanlı araç kullanıcılarının karşılaştığı vites sıkışmalarında en yaygın neden, debriyaj sistemindeki sorunlardır. Özellikle aşınmış bir debriyaj diski, vites geçişlerinin zorlaşmasına neden olur. Debriyajın tam olarak ayırmaması da vites kolunun hareketini doğrudan etkiler.
Bu tür durumlar genellikle yüksek kilometreli ve düzenli bakım görmeyen araçlarda ortaya çıkar. Zamanında müdahale edilmezse hem debriyaj hem de şanzıman sisteminde daha büyük maliyetli sorunlara yol açabilir.
Vites kolu sıkıştıysa ne yapılmalı?
Otomatik araçlarda vites kolu "Park" konumunda sıkıştıysa, aracı hafifçe ileri geri hareket ettirmek veya eğimli bir zeminden düz zemine almak park kilidinin üzerindeki baskıyı azaltabilir. Ayrıca pek çok modelde vites kolunun yanında acil durumlar için küçük bir serbest bırakma düğmesi yer alır. Fren pedalına basılı tutarak bu düğmenin kullanılması geçici çözüm sağlayabilir.
Ancak bu yöntemler yalnızca geçici çözümler sunar. Sorunun kaynağı çözülmedikçe tekrar edebilir.
İlk bakılması gerekenler neler?
Uzmanlar, vites kolu sıkışan araç sahiplerinin öncelikle şanzıman yağı seviyesini kontrol etmelerini öneriyor. Düşük yağ seviyesi ya da yağın koyulaşması, sistemin doğru çalışmasını engelleyebilir. Yağ kontrolü sırasında yanık kokusu alınması da, yağın değiştirilmesi gerektiğine işaret eder.
