Türkiye’de araç muayene sistemi 15 Ağustos 2027 itibarıyla yeni bir döneme girecek. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı denetiminde hayata geçirilecek TURKA yeni nesil araç muayene sisteminde yapay zekâ, robotik teknolojiler ve dijital süreçler daha fazla kullanılacak. Otomotiv içerik üreticisi Doğan Kabak, TURKA’nın yeni nesil araç muayene merkezini ziyaret ederek süreci baştan sona deneyimledi. Tanıtılan sistemde plaka tanımadan lastik taramasına, fren ve süspansiyon testlerinden otonom far kontrolüne kadar birçok işlemin dijital olarak gerçekleştirilmesi planlanıyor. Muayene raporları da kâğıt yerine dijital ortamda araç sahiplerine iletilecek.
Yeni araç muayene sistemi ne zaman başlayacak?
Yeni nesil araç muayene sisteminin 15 Ağustos 2027 tarihinden itibaren Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı denetiminde devreye alınması planlanıyor.
TURKA Araç Muayene bünyesinde oluşturulan sistemde muayene sürelerinin kısaltılması, insan kaynaklı hata ihtimalinin en aza indirilmesi ve işlemlerin daha şeffaf şekilde yürütülmesi hedefleniyor.
Yeni istasyonların aynı zamanda “Sıfır Atık” yaklaşımına uygun tasarlanacağı, güneş panelleriyle kendi enerjisini üretebilecek altyapıya sahip olacağı belirtiliyor. Tesislerin olası afet durumlarında toplanma alanı veya sahra hastanesi olarak kullanılabilmesine imkan sağlayacak şekilde planlandığı da aktarılıyor.
Araç muayenesinde randevu ve ödeme dijital olacak
Yeni sistemde süreç, TURKA’nın internet sitesi veya mobil uygulaması üzerinden alınacak randevuyla başlayacak. Videoda aktarılan bilgilere göre araç sahipleri dört adımda randevu oluşturabilecek.
Muayene ücretleri kredi kartı veya banka havalesi yoluyla online ve komisyonsuz olarak ödenebilecek.
Randevu almadan istasyona gelen sürücüler ise araçlarını bekleme otoparkına bıraktıktan sonra kiosk cihazlarından veya müşteri ilişkileri masasından işlemlerini tamamlayabilecek.
Muayene alanına gelen araçların plakası kameralar tarafından otomatik olarak okunacak ve sürücünün araçtan inmesine gerek kalmadan bariyer açılacak.
Egzoz kontrolünün ardından araç kanala yönlendirilecek
İstasyona giren araçlar ilk olarak egzoz emisyon kontrol noktasına alınacak. Ağır ve hafif araçlar için ayrılan alanlarda ölçümler mevcut mevzuata uygun şekilde gerçekleştirilecek.
İşlemin tamamlanmasının ardından dijital yönlendirme ekranları ve trafik ışıkları sürücüyü aracın muayene edileceği kanala yönlendirecek.
Sürücü, ilgili kanalın önüne geldiğinde aracını teknisyene teslim edecek ve bekleme salonuna geçecek. Muayene işlemleri bundan sonra farklı sensör, kamera ve test sistemleri kullanılarak devam edecek.
Yapay zekâ lastikleri ve araç gövdesini tarayacak
Araç muayene kanalına girdiği anda yüksek çözünürlüklü kameralar ve özel tarayıcılar devreye girecek.
Sistem, lastiklerin ebatlarını, markalarını ve üzerindeki işaretleri otomatik olarak okuyacak. Ayrıca yasal sınırı 1,6 milimetre olarak belirtilen lastik diş derinliği hassas biçimde ölçülecek.
Aynı aksta bulunan lastikler arasındaki olası uyumsuzlukların da sistem tarafından tespit edilmesi planlanıyor.
Gövde ve alt şasi taramalarında ise araç baştan sona görüntülenerek korozyon, kırık ve çatlak gibi kusurlar kayıt altına alınacak.
Fren ve süspansiyon testlerinde yeni teknoloji kullanılacak
Araçlar daha sonra süspansiyon test cihazına alınacak. Cihazın tekerleklere belirli frekanslarda kuvvet uygulayarak aracın yola tutunma performansını ölçmesi öngörülüyor.
Fren testlerinde ise kombine roller teknolojisi kullanılacak. Bu sistem sayesinde 4x4 ve farklı çekiş sistemlerine sahip araçların da ön ve arka aks fren kontrollerinin güvenli şekilde yapılacağı belirtiliyor.
Testlerin sonuçları doğrudan dijital sisteme aktarılacak ve teknisyenlerin kullanımındaki ekranlarda görüntülenecek.
Far ayarı insan müdahalesi olmadan kontrol edilecek
Yeni araç muayene sisteminde klasik manuel far kontrol cihazlarının yerine otonom far ayar cihazının kullanılması planlanıyor.
Cihaz, aracın hizasını ve farların konumunu otomatik olarak belirleyecek. Kısa ve uzun farların ışık şiddeti, yatay sapması ve dikey eğimi herhangi bir manuel müdahaleye ihtiyaç duyulmadan taranacak.
Bu sistemle far kontrollerinde daha standart ve ölçülebilir sonuçların elde edilmesi amaçlanıyor.
Aracın altı 4K kameralar ve yapay zekâyla incelenecek
Araç kanal veya akıllı lift üzerine alındığında “plate” adı verilen aks boşluk cihazı devreye girecek. Cihazın uyguladığı yanal hareketlerle aks bilyaları ve olası boşluklar kontrol edilecek.
Kanal altına yerleştirilen 4K çözünürlüklü kameralar ile yapay zekâ yazılımının yağ kaçaklarını ve aracın alt kısmındaki diğer kusurları tespit ederek teknisyenin tabletine uyarı göndermesi planlanıyor.
Bu aşamanın ardından teknisyen fiziki incelemeye devam edecek. Kaput açılarak motor numarası, sıvı kaçakları ve hareketli parçalar kontrol edilecek. Bagaj havuzu ile güvenlik ekipmanları da incelenecek.
Araç muayene raporu artık dijital olarak gönderilecek
Yeni sistemin en dikkat çeken özelliklerinden biri de kâğıtsız muayene süreci olacak.
Muayene boyunca elde edilen verilerin tamamı teknisyenlerin tabletlerine aktarılacak. Hazırlanan rapor ve görüntüler ise araç sahibine SMS, e-posta veya mobil uygulama üzerinden ulaştırılacak.
Sürücüler araçlarını beklerken muayene sürecini bekleme salonundaki cam bölmelerden veya canlı takip ekranlarından izleyebilecek. İşlemlerin tamamlanmasının ardından araç teslim alınabilecek.
15 Ağustos 2027’de başlaması planlanan yeni araç muayene sistemiyle randevudan raporlamaya kadar birçok aşamanın dijitalleştirilmesi, yapay zekâ ve otomasyonun muayene sürecinde daha etkin kullanılması hedefleniyor.
