Emniyet Genel Müdürlüğü ile Sosyal Güvenlik Kurumu’nun (SGK) 2021’den bu yana yürüttüğü ortak denetim protokolü kapsamında, ticari araçların kullanımı sadece trafik kurallarına değil, aynı zamanda iş yasalarına da tabi tutuluyor. Trafik polislerinin yaptığı kontrollerde, şirket adına kayıtlı bir aracı SGK kaydı olmayan bir kişinin kullanması halinde şirketler için büyük ceza riski doğuyor. Özellikle 2026 yılı idari ceza tarifesiyle bu tutarlar daha da ağırlaştı.
Trafikte “sigortasız şoför” uyarısı
Uygulama, trafik ekiplerinin rutin kontrolleri sırasında başlıyor. Ticari araç durdurulduğunda, aracın tüzel bir kişiliğe ait olup olmadığına bakılıyor. Eğer araç bir şirkete aitse, sürücünün SGK işe giriş bildirimi anlık olarak sistemden sorgulanıyor. Kayıt bulunmazsa, sürücü bilgileri tutanakla SGK’ya iletiliyor.
Bu durum, "aracı başkasına kullandırma" olarak değerlendiriliyor ve doğrudan sigortasız istihdam anlamına geliyor. SGK, bu verileri kendi sistemleriyle karşılaştırıyor ve ilgili şirkete para cezası tebliğ ediyor.
2026 ceza tarifesi: Asgari ücretin katları
2026 yılı için belirlenen idari para cezaları, asgari ücrete endeksli olarak uygulanıyor. İşte olası ihlaller ve tahmini ceza tutarları:
İhlal Türü Ceza Tutarı Tahmini Miktar (TL)
İşe Giriş Bildirgesi Verilmemesi 2 Asgari Ücret 66.060 TL
Tekrar Eden İhlal (1 Yıl İçinde) 5 Asgari Ücret 198.180 TL
Aylık Prim Belgesi Eksikliği 2 Asgari Ücret / ay 66.060 TL
Bordroda İsim Bulunmaması 0,5 Asgari Ücret / ay 16.515 TL
Kayıt Geçersizliği 0,5 Asgari Ücret / ay 16.515 TL
En ağır ceza, aynı ihlalin bir yıl içinde tekrar edilmesi durumunda uygulanıyor. Bu durumda şirketler, 198.180 TL idari para cezası ile karşı karşıya kalabiliyor.
Kaza durumunda tüm sorumluluk şirketin
Mali cezaların yanı sıra, olası bir kaza senaryosunda çok daha ciddi sonuçlar ortaya çıkabiliyor. Sigortasız sürücünün karıştığı kazalarda ölüm veya yaralanma meydana gelirse, SGK’nın yapacağı tazminat ödemeleri araç sahibi şirkete rücu ediliyor. Ayrıca açılacak olan manevi tazminat davaları şirketlerin iflas riskine kadar sürüklenmesine neden olabiliyor.
Bu nedenle sadece maddi değil, hukuki anlamda da işverenin yükümlülükleri büyük önem taşıyor.
Kimler muaf?
Uygulama, her durumda araç sahibini sorumlu tutmuyor. Eğer araç bir başka firmaya ya da kişiye resmî bir kira sözleşmesiyle kiralanmışsa, ve sürücünün SGK kaydı kiralayan firma tarafından yapılmışsa, ceza araç sahibine değil, kiralayana yöneltiliyor.
Bu istisna, kiralama yöntemiyle çalışan lojistik, filo ve taşıma firmaları için önemli bir güvence sunuyor. Ancak kira sözleşmesinin yazılı ve denetime açık biçimde hazırlanması gerekiyor.
Dürüst işletmeler dikkatli olmalı
SGK ve Emniyet tarafından yürütülen bu sistem, kayıt dışı istihdamı azaltmayı amaçlarken, dikkatli olmayan şirketlerin ağır yaptırımlarla karşılaşmasına neden olabiliyor. Uzmanlar, tüm şirketlerin sürücü SGK kayıtlarını güncel tutması, kira sözleşmelerini resmileştirmesi ve denetime hazırlıklı olması gerektiği konusunda uyarıyor.
