Karadeniz’de fındık üreticisinin fiyat ve alım kriterlerine yönelik tartışması sürüyor. Trabzon’un Arsin ilçesinde iki üreticinin Toprak Mahsulleri Ofisi’ne götürdüğü fındığın, randıman kontrolünün ardından çürük ve bozuk oranının yüksek olduğu gerekçesiyle kabul edilmediği belirtildi. Üreticilerin, TMO’dan geri dönen fındığı daha sonra serbest piyasada kilogramı 140 TL’den sattığı ifade edildi. Yaşanan gelişme, özellikle kahverengi kokarca nedeniyle kalite kaybı yaşayan üreticilerin TMO alım kriterlerinin yeniden ele alınması yönündeki taleplerini yeniden gündeme taşıdı. Türkiye Ziraat Odaları Birliği Yönetim Kurulu Üyesi Hasan Kozoğlu da TMO’ya çağrıda bulunarak kriterlerin üretici lehine değerlendirilmesini istedi.
Arsin’de TMO’dan dönen fındık 140 TL’den satıldı
Arsin’de üreticilerin kurutup seçtikleri fındığı TMO alım noktasına götürdükleri ancak yapılan incelemenin ardından ürünün kabul edilmediği belirtildi. Üreticilere, randımanın yaklaşık 40 seviyesinde olmasına rağmen çürük ve bozuk oranının yüksek çıktığı gerekçesiyle alım yapılamayacağı bildirildiği aktarıldı.
TMO’dan sonuç alamayan üreticilerin ürünlerini yeniden serbest piyasaya götürdüğü ve kilogramını 140 TL’den sattığı ifade edildi. Yaşanan olay, fındıkta kalite kaybının üreticinin satış imkanlarına ve elde ettiği gelire doğrudan etkisini bir kez daha gündeme getirdi.
Özellikle kahverengi kokarca zararlısının ürün kalitesinde neden olduğu kayıplar nedeniyle üretici temsilcileri, mevcut alım şartlarının sezon koşulları dikkate alınarak yeniden değerlendirilmesini talep ediyor.
Hasan Kozoğlu’ndan TMO fındık alım kriterleri için çağrı
Türkiye Ziraat Odaları Birliği Yönetim Kurulu Üyesi Hasan Kozoğlu, üreticinin artan maliyetler ve serbest piyasadaki fiyat baskısı nedeniyle zorlandığını belirterek TMO’nun fındık alım kriterlerinde değişiklik yapılmasını istedi.
Kozoğlu, özellikle çürük ve bozuk ürün oranları konusunda kahverengi kokarcanın yarattığı kalite kayıplarının dikkate alınması gerektiğini savundu.
Kozoğlu, “Fındık üreticimizin içinde bulunduğu ağır ekonomik şartların hafifletilmesi, üreticimizin emeğinin karşılığını alabilmesi ve serbest piyasada oluşan mağduriyetin giderilmesi amacıyla uzun süredir çeşitli girişimlerde bulunuyoruz” ifadelerini kullandı.
TMO’nun alım şartlarının üretici lehine yeniden düzenlenmesini talep ettiklerini belirten Kozoğlu, üreticinin ürününü satamadan geri dönmesinin önüne geçilmesi gerektiğini dile getirdi.
Kahverengi kokarca fındıkta kalite tartışmasını büyüttü
Kozoğlu’nun gündeme getirdiği temel başlıklardan biri de kahverengi kokarcanın fındık üzerindeki etkisi oldu. Zararlının neden olduğu kalite kayıpları sebebiyle bazı ürünlerde çürük ve bozuk oranının arttığını belirten Kozoğlu, bunun üreticinin kontrolü dışında gelişen önemli bir sorun olduğunu ifade etti.
Bu nedenle TMO’nun değerlendirme kriterlerinin sezon şartları ve zararlı etkisi dikkate alınarak yeniden ele alınmasını isteyen Kozoğlu, üreticinin bütün bir yıllık emeğinin yalnızca kalite kaybı nedeniyle düşük fiyatlara yönelmesinin önüne geçilmesi gerektiğini savundu.
TMO’nun 2026 ürünü için uyguladığı güncel kalite kriterlerine ilişkin kamuya açık resmi kaynaklarda bu haber özelinde doğrulanabilen ayrıntılı bir kriter tablosuna ulaşılamadı. Bu nedenle Arsin’deki ret gerekçesi, üreticilerin aktardığı bilgiye dayanıyor.
Kozoğlu’ndan dikkat çeken öneri: TMO bir yıl satış yapmasın
Hasan Kozoğlu, piyasadaki fiyat baskısının azaltılması amacıyla TMO’ya farklı bir öneride de bulundu. Kozoğlu, kurumun 2026 sezonunda üreticiden aldığı fındığı bir yıl boyunca piyasaya satmayacağını açıklamasını istedi.
Böyle bir kararın piyasadaki arz beklentisini değiştirebileceğini savunan Kozoğlu, tüccar, ihracatçı ve sanayicilerin TMO stoklarının kısa sürede piyasaya girmeyeceğini bilerek hareket edeceğini belirtti.
Kozoğlu’na göre bu yöntem, serbest piyasadaki arz baskısını azaltarak üreticinin elindeki fındığın değerini korumasına katkı sağlayabilir. Bunun Kozoğlu’nun politika önerisi olduğu, TMO tarafından alınmış veya açıklanmış bir karar olmadığı önem taşıyor.
Ferrero ve fındık alım fiyatları yeniden gündemde
Kozoğlu açıklamasında büyük alıcıların piyasaya daha etkin girmesi gerektiğini de savundu. Ferrero’nun fındık alımlarına ilişkin Rekabet Kurumu kararlarını hatırlatan Kozoğlu, piyasada üreticinin karşısında birden fazla güçlü alıcı bulunmasının önemine vurgu yaptı.
Rekabet Kurumu’nun 6 Kasım 2025 tarihli açıklamasında, Ferrero’nun müdahale referans fiyatının altında kabuklu fındık almama yükümlülüğünün devam ettiği belirtildi. Kurum ayrıca Ferrero’nun 2025 yılı Eylül-Aralık dönemi için asgari kabuklu fındık alım taahhüdünün, rekolte ve kalite sorunları nedeniyle 45 bin tondan 30 bin tona indirildiğini duyurmuştu.
Rekabet Kurumu’nun daha önceki süreçte verdiği kararlar yargıya da taşındı. Kurumun Temmuz 2025 açıklamasında, mahkeme kararının ardından hukuki sürecin devam ettiği belirtilmişti. Bu nedenle Ferrero’ya ilişkin yükümlülüklerin hangi tarihte ve hangi kararla geçerli olduğunun dönemsel olarak değerlendirilmesi gerekiyor.
Üreticinin beklentisi: Fındıkta daha güçlü alım alternatifi
Kozoğlu, mevcut piyasa yapısında üreticinin tek veya sınırlı sayıdaki güçlü alıcıya bağımlı hale gelmemesi gerektiğini belirterek rekabetin güçlendirilmesi çağrısında bulundu.
Artan gübre, ilaç ve işçilik giderlerine dikkat çeken Kozoğlu, üreticinin bahçeden uzaklaşmasının yalnızca çiftçiyi değil fındık sektörünün tamamını etkileyebileceğini söyledi.
Arsin’de TMO’dan geri dönen fındığın kilogramının 140 TL’den satıldığı yönündeki örnek de üretici temsilcilerinin eleştirilerinin merkezine yerleşti. Gözler şimdi hem TMO’nun alım politikasına hem de serbest piyasada oluşacak yeni fiyatlara çevrildi.
