Anayasa Mahkemesi, evlenen kadının nüfus kaydının kocasının hanesine taşınmasını öngören kanun hükmüne ilişkin dikkat çeken bir karara imza attı.
Yüksek Mahkeme, Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 23. maddesinde yer alan “Evlenen kadının kaydı kocasının hanesine taşınır” hükmünün iptali istemini oy çokluğuyla reddetti. Böylece söz konusu düzenlemenin Anayasa’ya aykırı olmadığına hükmedildi.
Yerel Mahkeme Eşitlik İlkesine Aykırılık İddiasında Bulundu
İstanbul 14. Asliye Hukuk Mahkemesi, baktığı bir dava kapsamında söz konusu hükmün iptali için Anayasa Mahkemesi’ne başvurmuştu.
Başvuruda, kadınların evlendikten sonra kayıtlarının erkek eşin hanesine taşınmasının kadın ile erkek arasında farklı muamele oluşturduğu savunuldu.
Düzenlemenin cinsiyet temelli ayrımcılık oluşturduğu ve nüfus kütüğünde erkeğin esas alınmasının meşru bir gerekçesinin bulunmadığı ileri sürüldü.
AYM: “Teknik Bir Kayıt Sistemi”
Anayasa Mahkemesi ise iptal talebini kabul etmedi.
Çoğunluk kararında nüfus kütüğünün, idarenin tuttuğu teknik bir kayıt sistemi olduğu vurgulandı.
Kadının kaydının kocasının hanesine taşınmasının kişinin hukuki statüsüne veya somut bir hakkına doğrudan ve belirleyici bir etkisinin bulunmadığı değerlendirmesinde bulunuldu.
Bu nedenle düzenlemenin hukuk devleti ve eşitlik ilkelerine aykırı olmadığı sonucuna varıldı.
5 Üye Karara Karşı Çıktı
AYM’nin kararı oy birliğiyle değil, oy çokluğuyla alındı.
5 Anayasa Mahkemesi üyesi, çoğunluk görüşüne katılmayarak karşı oy kullandı.
Karşı oy gerekçelerinde, aile bağlarının nüfus kayıtlarında gösterilmesinin mümkün olduğu ancak kadının erkek eşin hanesine bağlı bir kayıt unsuru haline getirilmesinin eşitlik ilkesi açısından sorun oluşturduğu savunuldu.
“Cinsiyete Dayalı Farklı Muamele” Eleştirisi
Karşı oy kullanan üyeler, düzenlemenin kadın ve erkek eşler arasında cinsiyete dayalı farklı muamele oluşturduğu görüşünü dile getirdi.
Kadının nüfus kaydının zorunlu olarak erkek eşin hanesine taşınmasının insan onuru ve eşitlik ilkeleriyle bağdaşmadığı savunularak düzenlemenin uluslararası insan hakları standartları bakımından da değerlendirilmesi gerektiği belirtildi.
Mevcut Düzenleme Devam Edecek
AYM’nin iptal istemini reddetmesiyle birlikte Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 23. maddesindeki mevcut hüküm yürürlükte kalmaya devam edecek.
Kanunda halen, evlenen kadının kaydının kocasının hanesine taşınacağı hükmü bulunuyor.
Karar, daha önce kadınların evlilik sonrası soyadına ilişkin verilen AYM kararlarının ardından nüfus kayıtları bakımından da yeni bir hukuk ve eşitlik tartışmasını beraberinde getirdi.
