Türkiye’de milyonlarca emeklinin yıllardır dile getirdiği “maaş adaletsizliği” tartışması, Sosyal Güvenlik Uzmanı Özgür Erdursun’un paylaştığı çarpıcı verilerle yeniden gündemin ilk sıralarına taşındı. Erdursun’un 2019 ile 2026 yılları arasını kapsayan karşılaştırmalı analizi, en düşük emekli aylığına yapılan yüksek oranlı artışların diğer maaşlara aynı ölçüde yansıtılmamasının yarattığı derin gelir kaybını gözler önüne serdi. Özellikle yıllarca yüksek prim ödeyen emeklilerin, zamanla en düşük maaş seviyesine doğru yaklaşması, sistemdeki denge sorununu net biçimde ortaya koydu.
EN DÜŞÜK EMEKLİ AYLIĞINDA TARİHİ ARTIŞ
Özgür Erdursun’un paylaştığı tabloya göre, 2019 Ocak ayında 1.000 TL olan en düşük emekli aylığı, 2026 Ocak ayı itibarıyla 20.000 TL seviyesine ulaştı. Bu artış, yüzde 1.900’lük yani tam 20 katlık bir yükselişe karşılık geliyor. Sosyal devlet anlayışı çerçevesinde taban maaşın yükseltilmesi, düşük gelirli emekliler açısından önemli bir rahatlama sağladı. Ancak bu artışın yalnızca en düşük maaşla sınırlı kalması, sistemde yeni bir dengesizliğin de kapısını araladı.
YÜKSEK PRİM ÖDEYEN EMEKLİLER NEDEN KAYBETTİ?
Tablo, asıl kaybın yüksek prim ödeyen emeklilerde yaşandığını net biçimde gösteriyor. 2019 yılında en düşük maaşın 3 katı olan 3.000 TL emekli aylığı, 2026’ya gelindiğinde 34.140 TL’ye yükseldi. Ancak bu maaş, artık en düşük emekli aylığının sadece 1,71 katına denk geliyor. Benzer şekilde, 2019’da 5.000 TL maaş alan bir emeklinin geliri 56.900 TL’ye çıktı fakat bu rakam, en düşük maaşın yalnızca 2,85 katı seviyesinde kaldı. Böylece maaşlar arasındaki fark giderek kapandı.
“AYNI ORANDA ZAM YAPILSAYDI” SENARYOSU
Özgür Erdursun, “SSK enflasyon ile taban gibi artsaydı” başlığı altında, emeklilerin uğradığı kaybı da tek tek hesapladı. Buna göre;
-
2019’da 2.000 TL alan emekli, bugün 22.760 TL yerine 40.000 TL alacaktı. Kayıp: 17.240 TL
-
2019’da 3.000 TL alan emekli, 34.140 TL yerine 60.000 TL alacaktı. Kayıp: 25.860 TL
-
2019’da 4.000 TL alan emekli, 45.520 TL yerine 80.000 TL alacaktı. Kayıp: 34.480 TL
-
2019’da 5.000 TL alan emekli, 56.900 TL yerine 100.000 TL alacaktı. Kayıp: 43.100 TL
Bu hesaplamalar, maaş artış politikalarının yüksek prim ödeyen emekliler aleyhine nasıl sonuçlar doğurduğunu açıkça ortaya koyuyor.
EMEKLİ MAAŞLARINDA MAKAS KAPANIYOR
Ortaya çıkan tablo, emekli maaşları arasındaki farkın giderek azaldığını ve yüksek prim ödeyen kesimin reel olarak yoksullaştığını gösteriyor. Yıllarca daha fazla prim yatırarak daha yüksek bir emeklilik geliri hedefleyen vatandaşlar, zamanla en düşük emekli aylığına doğru yaklaşan maaşlarla karşı karşıya kalıyor. Bu durum, emeklilik sisteminde adalet ve sürdürülebilirlik tartışmalarını yeniden alevlendiriyor.
