Yeni Parti Trabzon Milletvekili Sibel Suiçmez, artan üretim maliyetleri, kahverengi kokarca zararı ve Toprak Mahsulleri Ofisinin (TMO) açıkladığı alım fiyatlarıyla serbest piyasa arasındaki fark nedeniyle Tarım ve Orman Bakanlığına sorular yöneltti. TMO'nun kilogram başına 245 ile 255 lira arasında açıkladığı fındık alım fiyatlarının üreticinin eline geçen tutarı yansıtmadığını savunan Suiçmez, bazı üreticilerin ürünlerini 165-170 liradan satmak zorunda kaldığını belirtti. Fındıkta randıman kaybının da üreticinin gelirini olumsuz etkilediğini vurgulayan Suiçmez, zararın belirlenmesini ve doğrudan destek mekanizmalarının oluşturulmasını talep etti.
Sibel Suiçmez'den Fındık Fiyatları İçin Meclis'e Kritik Önerge
Yeni Parti Trabzon Milletvekili Sibel Suiçmez, Karadeniz'de geçimini fındık üretiminden sağlayan ailelerin karşı karşıya kaldığı sorunları yazılı soru önergesiyle TBMM gündemine taşıdığını açıkladı.
Tarım ve Orman Bakanı tarafından yanıtlanmasını istediği sorularda üretim maliyetlerindeki artışa, ürün kalitesinde yaşanan düşüşe ve TMO'nun piyasadaki rolüne dikkat çekti.
Fındık üreticisinin bir yıl boyunca bahçesine emek verdiğini ancak hasat döneminde beklediği gelire ulaşamadığını belirten Suiçmez, fiyatların üreticinin gerçek maliyetleri dikkate alınarak değerlendirilmesi gerektiğini savundu.
Milletvekili, yalnızca alım fiyatı açıklanmasının yeterli olmadığını, üreticilerin ürünlerini bu fiyatlardan satabilmesini sağlayacak önlemlere ihtiyaç duyulduğunu dile getirdi.
Fındıkta Randıman Kaybı Üreticiyi Vurdu: 45-46'dan 30-31'e Düştü
Fındık üretiminde yaşanan en önemli sorunlardan birinin kahverengi kokarca zararı olduğunu belirten Suiçmez, üreticilerden gelen bilgilere göre randımanda ciddi düşüşler yaşandığını ifade etti.
Geçtiğimiz yıl 45-46 seviyelerinde bulunan randımanın bu yıl bazı bahçelerde 30-31 seviyelerine kadar gerilediğini aktardı.
Suiçmez, randıman kaybının doğrudan satış gelirini etkilediğine dikkat çekerek şunları söyledi:
"Üretici bir yıl boyunca bahçesine bakıyor, gübresini ve ilacını kullanıyor, işçi ve patoz parasını ödüyor. Hasat zamanı geldiğinde ise hem verim kaybıyla hem de randıman düşüşüyle karşılaşıyor."
Fındık randımanındaki gerilemenin yalnızca ürün kalitesiyle sınırlı kalmadığını vurgulayan Suiçmez, bunun üreticilerin ekonomik durumunu da etkilediğini belirtti.
TMO Fındık Fiyatları İle Serbest Piyasa Arasında Büyük Fark
Toprak Mahsulleri Ofisinin 2026-2027 sezonu için açıkladığı kabuklu fındık alım fiyatları, yüzde 50 sağlam iç fındık esasına göre belirlendi. Resmî fiyatlar Giresun kalite için 255 TL, Levant kalite için 250 TL ve Sivri kalite için 245 TL olarak duyuruldu.
Suiçmez ise üreticilerin önemli bir bölümünün serbest piyasada çok daha düşük fiyatlarla karşılaştığını savundu.
Milletvekilinin aktardığı fiyatlar şu şekilde:
|
Fındık Türü / Piyasa |
Kilogram Fiyatı |
|---|---|
|
TMO Giresun kalite |
255 TL |
|
TMO Levant kalite |
250 TL |
|
TMO Sivri kalite |
245 TL |
|
Suiçmez'in aktardığı serbest piyasa aralığı |
165–170 TL |
TMO fiyatları yüzde 50 sağlam iç fındık esasına dayanmaktadır. Serbest piyasa fiyatları Suiçmez'in beyanıdır; farklı randımandaki ürünler doğrudan eşdeğer kabul edilmemelidir.
Açıklanan 250 liralık Levant kalite baz fiyat ile Suiçmez'in belirttiği 170 liralık serbest piyasa fiyatı arasında kilogram başına 80 lira fark bulunuyor.
Suiçmez, konuyla ilgili açıklamasında şu ifadeleri kullandı:
Kâğıt üzerinde 250-255 liralık bir fiyat var ancak üreticinin cebine giren para 165-170 lira. Fiyat açıklamak tek başına yeterli değildir."
Fındık Üretim Maliyeti Ne Kadar? Suiçmez Bakanlıktan Hesap İstedi
Fındık üreticilerinin karşılaştığı ekonomik zorlukların yalnızca satış fiyatlarıyla sınırlı olmadığını belirten Suiçmez, tarımsal üretimdeki gider artışlarının da incelenmesini istedi.
Gübre, zirai ilaç, akaryakıt, bahçe temizliği, budama, taşıma, işçilik ve patoz ücretlerinin üreticinin maliyetini artırdığına dikkat çekti.
Bir kilogram fındığın güncel üretim maliyetinin bilimsel yöntemlerle hesaplanarak kamuoyuna açıklanmasını talep eden Suiçmez, fiyat belirleme sürecinde üreticinin emeğinin de dikkate alınması gerektiğini söyledi.
Suiçmez'e göre fındık fiyatları belirlenirken üretim maliyetinin yanı sıra randıman kaybı ve üreticinin geçimini sürdürebilmesi için gerekli gelir düzeyi de değerlendirmeye alınmalı.
Kahverengi Kokarca Zararı İçin Devletten Destek Talebi
Karadeniz'de fındık üretimini tehdit eden kahverengi kokarca, Suiçmez'in önergesinde geniş yer buldu.
Trabzon ve diğer fındık üreticisi illerde zararlı nedeniyle oluşan kayıpların ilçe ilçe belirlenmesini isteyen Suiçmez, etkilenen bahçe alanlarının ve ürün miktarının açıklanmasını talep etti.
Zararlıyla mücadelenin yalnızca çiftçinin bireysel imkânlarına bırakılmaması gerektiğini belirten milletvekili; ilaçlama, biyolojik mücadele, samuray arısı salımı ve kışlak mücadelesi çalışmalarının kamu desteğiyle yaygınlaştırılmasını istedi.
Randıman ve gelir kaybı yaşayan üreticilere doğrudan ödeme yapılması ile kahverengi kokarca zararının tarım sigortası kapsamında değerlendirilmesi de talepleri arasında yer aldı.
Fındık Üreticisi Kaybederken Kim Kazanıyor? Suiçmez'den Dikkat Çeken Soru
Türkiye'nin dünya fındık üretimi ve ihracatındaki önemli konumuna işaret eden Suiçmez, üreticilerin gelir kaybı yaşarken fındık ticaretinden elde edilen kazancın nasıl paylaşıldığının incelenmesini istedi.
Fındığın Karadeniz'deki yüz binlerce ailenin temel geçim kaynaklarından biri olduğunu belirten milletvekili, üreticinin satış fiyatları üzerindeki pazarlık gücünün yetersiz kaldığını savundu.
Suiçmez, açıklamasında şu değerlendirmeyi yaptı:"Üretici maliyetini karşılayamazken fındıktan elde edilen ihracat gelirinin artması, bu gelirden üreticinin adil pay alamadığını göstermektedir. Üretici kaybederken kimlerin kazandığı açıklanmalıdır."
Milletvekili ayrıca serbest piyasadaki fiyat oluşumuna ilişkin inceleme yapılıp yapılmadığının ve Rekabet Kurumunun büyük alıcılarla ihracatçılar hakkında herhangi bir çalışma yürütüp yürütmediğinin açıklanmasını talep etti.
TMO Kaç Ton Fındık Aldı? Bakanlığa Yöneltilen Sorular
Sibel Suiçmez'in aktardığı soru önergesinde, TMO'nun 2026 sezonundaki fındık alım faaliyetlerine ilişkin ayrıntılı veriler de talep edildi.
Özellikle düşük randıman veya kalite gerekçesiyle kabul edilmeyen ürünlerin miktarı ve üreticilerin teslim süreçlerinde karşılaştıkları sorunlar üzerinde duruldu.
Bakanlıktan yanıtlanması istenen başlıca konular şöyle sıralandı:
-
Trabzon'da kahverengi kokarcadan zarar gören bahçe alanı ve ürün kaybı ne kadar?
-
Randımanı 30-31 seviyesine gerileyen kaç üretici bulunuyor?
-
Bir kilogram fındığın güncel üretim maliyeti kaç lira?
-
TMO'nun açıkladığı fiyatlar serbest piyasada neden karşılık bulmuyor?
-
TMO, Trabzon'da ve Türkiye genelinde kaç ton fındık satın aldı?
-
Kalite ve randıman nedeniyle kaç üreticinin ürünü kabul edilmedi?
-
Alım merkezleri, personel ve depolama kapasitesi yeterli mi?
-
Kahverengi kokarcayla mücadeleye ne kadar bütçe ayrıldı?
-
Üreticilere doğrudan zarar ödemesi yapılacak mı?
-
Fındıkta taban fiyat veya fark ödemesi sistemi uygulanacak mı?
Suiçmez, bu sorulara verilecek yanıtların üreticinin yaşadığı sorunların boyutunu ortaya koyması açısından önem taşıdığını ifade etti.
Sibel Suiçmez'den Fındık Üreticisine Destek Çağrısı
Fındık üretiminin yalnızca tarımsal değil, aynı zamanda ekonomik ve sosyal bir mesele olduğunu vurgulayan Suiçmez, üreticilerin bahçelerini terk etmek zorunda kalmasının Karadeniz'in geleceğini olumsuz etkileyebileceğini belirtti.
TMO'nun piyasadaki düzenleyici rolünü daha etkin yerine getirmesi gerektiğini savunan milletvekili, kahverengi kokarca nedeniyle zarar yaşayan çiftçiler için özel bir destek programı oluşturulmasını istedi.
Suiçmez açıklamasını şu sözlerle tamamladı:
Milletvekili, fındık üreticilerinin gelir kayıplarının giderilmesi ve üretim maliyetlerinin karşılanmasına yönelik taleplerini takip edeceğini belirtti.
