Karadeniz Bölgesi’nin en önemli tarım ürünlerinden biri olan fındıkta üreticilerin yaşadığı sorunlar yeniden gündeme geldi. Kırsal mahallelerde yaşayan kadınların üretime katılımını destekleyen Toprak Ana Kadın Kooperatifi, fındığın üretimden pazarlamaya kadar tüm aşamalarında kapsamlı bir dönüşüme ihtiyaç olduğunu açıkladı. Kooperatif Sözcüsü Ziraat Mühendisi Nuran Uzunismail, yalnızca fiyat tartışmalarına odaklanmanın yeterli olmadığını belirterek yapısal reformlara ihtiyaç olduğunu söyledi. Arazi parçalanması, bakımsız bahçeler, iş gücü sorunu, fiyat belirleme mekanizması ve üretici örgütlerinin güçlendirilmesi başlıca sorunlar arasında gösterildi.
Fındıkta sadece fiyat değil yapısal sorunlar da çözülmeli
Toprak Ana Kadın Kooperatifi Sözcüsü Nuran Uzunismail, Türkiye’nin dünya fındık üretimi ve ihracatındaki güçlü konumunu koruyabilmesi için yalnızca fiyat politikalarına odaklanılmaması gerektiğini belirtti.
Uzunismail, yıllardır benzer sorunların tartışıldığını, buna rağmen üreticilerin ürünlerini değerinde satmakta zorlandığını ifade etti.
Üreticinin fındık fiyatının oluşumunda yeterince söz sahibi olamadığını savunan Uzunismail, bakımsız araziler ve tarımsal faaliyetleri yıl boyunca sürdürebilecek nitelikli iş gücü eksikliğinin de verimlilik açısından önemli sorunlar yarattığını dile getirdi.
Fındık bahçelerinde iş gücü ve bakım sorunu öne çıkıyor
Açıklamada, fındık bahçelerinde yaşanan bakım ve iş gücü eksikliğine özel vurgu yapıldı.
Nuran Uzunismail, yıl boyunca doğru tarımsal uygulamaları gerçekleştirebilecek yeterli bilgi ve tecrübeye sahip çalışan bulmanın giderek zorlaştığını belirtti.
Yanlış tarımsal uygulamaların bahçelerin verimini ve ürün kalitesini olumsuz etkileyebildiğini ifade eden Uzunismail, fındığın geleceğine yönelik daha kapsamlı ve uzun vadeli politikalara ihtiyaç olduğunu söyledi.
Üretimin yalnızca hasat döneminde değil, yılın tamamını kapsayan planlı bir süreç olarak ele alınması gerektiğine dikkat çekildi.
Miras yoluyla bölünen fındık arazileri sorun oluşturuyor
Kooperatifin gündeme getirdiği önemli başlıklardan biri de tarım arazilerinin yıllar içerisinde miras yoluyla parçalanması oldu.
Uzunismail, bazı üreticilerin ailelerinden kalan fındık arazilerinde kendi sınırlarını ve hisselerini net şekilde belirlemekte dahi zorlanabildiğini söyledi.
Bu durumun üreticinin toprağıyla olan bağını zayıflattığını ve arazilerin bakımsız kalmasına neden olduğunu savundu.
Devletin yalnızca destek ödemesi yapan bir aktör olmaktan çıkıp tarım arazilerinin yapısını düzenleyen uzun vadeli politikalar oluşturması gerektiği ifade edildi.
Fındık fiyatında Türkiye daha belirleyici olmalı
Toprak Ana Kadın Kooperatifi, Türkiye’nin dünya fındık üretimindeki ağırlığına rağmen fiyat oluşumunda yeterince güçlü bir konumda olmadığını savundu.
Nuran Uzunismail, üreticinin emeğiyle ortaya çıkan ürünün değerinin belirlenmesinde hem üreticilerin hem de Türkiye’nin daha fazla söz sahibi olması gerektiğini söyledi.
Fındık ticareti, borsa, stok yönetimi, ihracat politikası ve fiyat belirleme mekanizmalarının yeniden değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
Bu kapsamda Toprak Mahsulleri Ofisi’nin rolünün güçlendirilmesi ve FİSKOBİRLİK’in yeniden daha etkin bir üretici yapısına kavuşturulması önerildi.
FİSKOBİRLİK için yeniden yapılanma çağrısı
Açıklamada FİSKOBİRLİK’in üretimden pazarlamaya kadar fındık zincirinin her aşamasında daha etkin olması gerektiği belirtildi.
Kooperatif, FİSKOBİRLİK’in üreticilerin yönetimde daha güçlü biçimde yer aldığı demokratik bir yapıya kavuşturulması gerektiğini savundu.
Fındık üreticilerinin pazarlama aşamasında daha güçlü olabilmesi için üretici örgütlerinin yeniden yapılandırılmasının önem taşıdığı ifade edildi.
Ayrıca emanet usulü satışların önüne geçilmesi gerektiği de açıklamada yer alan dikkat çekici talepler arasında bulundu.
Ekonomik ömrünü tamamlayan bahçeler yenilenmeli
Toprak Ana Kadın Kooperatifi’nin çözüm önerilerinden biri de ekonomik ömrünü tamamlamış fındık bahçelerinin yenilenmesi oldu.
Bahçelerin iklim ve arazi koşullarına göre yeniden tesis edilmesi gerektiği belirtilirken üreticilere fındık fidanı desteği sağlanması önerildi.
Eski bahçelerin sökülmesi ve toprağın yeniden işlenebilmesi için gerekli makine desteğinin de kamu tarafından verilmesi gerektiği ifade edildi.
Bu süreçte Giresun Fındık Araştırma Enstitüsü’nün bilgi ve tecrübesinden faydalanılması çağrısı yapıldı.
Alan bazlı desteklerde verim ve kalite önerisi
Kooperatif, alan bazlı destekleme sisteminin de yeniden ele alınması gerektiğini savundu.
Yalnızca arazi büyüklüğünü esas alan destekler yerine verim ve kaliteyi ön plana çıkaran bir modelin uygulanmasının daha doğru olacağı belirtildi.
Üreticilerin daha kaliteli ve yüksek verimli üretime yönlendirilmesi için destek politikalarının buna göre şekillendirilmesi gerektiği ifade edildi.
Açıklamada, fiilen tarımsal faaliyette bulunmayan kişilerin üreticilere yönelik desteklerden yararlandırılmaması gerektiği de vurgulandı.
Fındık üreticisine sigorta desteği yüzde 90’a çıkarılsın çağrısı
Tarım sigortalarının da üreticiyi daha güçlü şekilde koruyacak biçimde yeniden düzenlenmesi talep edildi.
Toprak Ana Kadın Kooperatifi, mevcut yüzde 50 sigorta desteğinin yüzde 90 seviyesine kadar çıkarılmasını önerdi.
Sigorta sisteminin özellikle don, dolu, fırtına ve diğer doğal afetlerden etkilenen üreticilerin zararlarını azaltacak şekilde yapılandırılması gerektiği ifade edildi.
Tarım sigortalarının şirket kazancından ziyade üreticinin zor dönemlerde korunmasına odaklanması gerektiği savunuldu.
AB’nin fındıkta uyguladığı gümrük vergileri sıfırlansın önerisi
Açıklamada ihracata ilişkin dikkat çeken bir talep de Avrupa Birliği’nin Türk fındığına uyguladığı gümrük vergileriyle ilgili oldu.
Kooperatif, kabuklu fındık ithalatında uygulanan yüzde 3,2 ve natürel iç fındıkta uygulanan yüzde 3 oranındaki gümrük vergisinin sıfırlanması gerektiğini belirtti.
Bu adımın Türk fındığının Avrupa pazarındaki rekabet gücünü artırabileceği savunuldu.
Türkiye’nin küresel pazarda daha belirleyici hale gelmesi için ticaret politikalarının da üreticiyi destekleyecek şekilde oluşturulması gerektiği ifade edildi.
Çocuk işçiliği konusunda şeffaflık çağrısı
Toprak Ana Kadın Kooperatifi, fındık hasadında çocuk işçiliği sorununa da dikkat çekti.
Çalışma Bakanlığı ile Uluslararası Çalışma Örgütü’nün bu konuda yürüttüğü çalışmaların daha açık ve net biçimde kamuoyuyla paylaşılması gerektiği belirtildi.
Fındık üretiminde sosyal sürdürülebilirliğin, ekonomik sürdürülebilirlik kadar önemli olduğu vurgulandı.
Üretim zincirindeki çalışma koşullarının iyileştirilmesi ve özellikle mevsimlik tarım işçilerinin haklarının korunması gerektiğine dikkat çekildi.
Tarım danışmanlığı güçlendirilmeli
Açıklamada ziraat odaları ve FİSKOBİRLİK bünyesinde çalışan tarım danışmanlarının sayısının artırılması da önerildi.
Tarım danışmanlarının araç ve ekipmanla desteklenerek çiftçilere daha etkin şekilde ulaşması gerektiği belirtildi.
Üreticilere budama, gübreleme, hastalıklarla mücadele ve kalite artırıcı uygulamalar konusunda sürekli teknik destek sağlanmasının önemine dikkat çekildi.
Bireysel olarak tarım danışmanlığı yapmak isteyen ziraat mühendislerinin de desteklenmesi gerektiği ifade edildi.
TMO fındık fiyatı enflasyona göre güncellensin önerisi
Kooperatifin en dikkat çekici taleplerinden biri TMO’nun açıkladığı fındık fiyatının sezon boyunca sabit kalmaması oldu.
Nuran Uzunismail, TMO’nun fındık fiyatını güncel ekonomik koşulları dikkate alarak belirlemesi gerektiğini söyledi.
Üreticinin sezon içerisindeki fiyat dalgalanmalarından korunması amacıyla taban fiyatın aylık enflasyon oranında güncellenmesi önerildi.
Bu sistemle birlikte hasadın ilk döneminde ürününü satan üretici ile daha sonraki aylarda satış yapan üretici arasındaki fiyat farkının azaltılabileceği savunuldu.
Serbest piyasada büyük fabrikalara taban fiyat talebi
Toprak Ana Kadın Kooperatifi, serbest piyasada yaşanan fiyat dalgalanmalarının da daha sıkı biçimde denetlenmesini istedi.
Büyük fabrikaların üreticiden düşük fiyatlarla fındık almasının önüne geçilmesi gerektiği savunuldu.
Bu firmalara da taban fiyat uygulaması getirilmesi önerildi.
Amaç, üreticinin pazarlık gücünü artırmak ve fındığın değerinin yalnızca alıcı tarafın belirlediği bir piyasa yapısının önüne geçmek olarak ifade edildi.
