Trabzon’un Tarihi Derinliklerinden Ticaret Limanı Gün Yüzüne Çıktı
Trabzon’un Ortahisar ilçesine bağlı Pazarkapı Mahallesi’nde 2020 yılında yıkılan Kadınlar Hali Pazarı'nın altında yürütülen kazılarda, antik çağlara ait bir dere limanı ve rıhtım yapısı keşfedildi. 2024’te başlatılan arkeolojik kazılarla birlikte yaklaşık 8 metre derinlikte, 2 metre kalınlığında ve 135 metre uzunluğunda devasa bir rıhtım duvarı ortaya çıkarıldı. Bu yapı; Roma, Bizans, Osmanlı ve Cumhuriyet dönemlerinin izlerini taşıyarak Trabzon’un çok katmanlı tarihini gözler önüne serdi.
Dere Limanı: Dünyada Sayılı Örneklerden Biri
Kazılarda elde edilen bilgilere göre, söz konusu liman Kuzgundere Deresi’ne bağlı, nadir bulunan bir dere limanı özelliği taşıyor. Arkeolog Vedat Keleş ve Koruma Uzmanı Yaşar Selçuk Şener’in önderliğinde yürütülen çalışmalarda, bu yapının dünyada bilinen sadece üç dere limanından biri olduğu tespit edildi. Bu önemli keşif, antik çağda Trabzon’un sadece deniz değil, iç su yolları üzerinden de önemli ticari faaliyetlere sahne olduğunu gösterdi.
Roma'dan Cumhuriyet’e Dört Uygarlığın İzleri
Kazıların derinleştirilmesiyle birlikte duvarın daha aşağıya doğru devam ettiği ve yapıya dik konumda yeni duvarların varlığı tespit edildi. İnşaat Mühendisi Beyza Nur Yılmaz, yapıların zamanla dükkan veya depo olarak kullanıldığını, bazı bölümlerinin ise kapatıldığını aktardı. Ayrıca Bizans dönemine ait çanak, çömlek ve Kırım yapımı bir kandil de bulunarak, Trabzon’un Karadeniz ticaretindeki önemini arkeolojik verilerle kanıtladı.
Restorasyonla Geçmiş Geleceğe Taşınıyor
Kazılar sırasında özgün dokunun zarar görmemesi için geçmişte dökülen çimentolar titizlikle söküldü. Ardından duvarların hidrolik kireç esaslı enjeksiyon yöntemi ile güçlendirme işlemleri gerçekleştirildi. Bu teknikle duvarın bütün boşlukları doldurularak, yapının sağlamlığı artırıldı. Son olarak “capping” adı verilen koruyucu kaplama ile yapı hem yağmur hem de dış etkilerden korunarak geleceğe taşındı.
Trabzon’un Ticari Geçmişine Işık Tutuyor
Arkeolojik kazılarda ortaya çıkan tarihi liman ve rıhtım yapısı, Trabzon’un Milat’tan önce başlayan ticaret geçmişini ortaya koydu. Duvarda bulunan iki kapı yapısı, farklı dönemlerde malzeme alışverişi ve ticaret için kullanıldığını gösteriyor. Bu bulgularla birlikte Trabzon’un antik dönemde bölgesel bir ticaret merkezi olduğu bir kez daha belgelenmiş oldu.
