Küresel enerji koridorunun kalbi konumundaki Hürmüz Boğazı'nda sular durulmuyor. 28 Şubat'ta ABD ve İsrail'in İran'a yönelik başlattığı askeri operasyonların ardından Tahran yönetiminin stratejik bir hamleyle boğaz geçişlerini kısıtlaması, dünya ekonomisinde şok dalgaları yaratmıştı. Petrol fiyatlarının hızla tırmandığı ve enerji arz güvenliğinin tartışıldığı bu kritik süreçte, İran'ın Birleşmiş Milletler (BM) Daimi Temsilciliği'nden beklenen tarihi açıklama nihayet geldi. Tahran, boğazın tamamen kapalı olmadığını vurgulayarak, hangi ülkelerin ve gemilerin bu stratejik su yolunu kullanabileceğine dair net bir çerçeve çizdi.
Tahran'dan "Düşman Olmayan Ülke" Kriteri
İran'ın New York'taki BM Daimi Temsilciliği tarafından yayımlanan bildiride, geçişlerin tamamen durdurulmadığı ancak çok sıkı güvenlik protokollerine bağlandığı ifade edildi. Yapılan açıklamada, "Düşman olmayan ve düşman unsurları desteklemeyen" ülkelerin gemilerine yeşil ışık yakıldı. Bu tanım, bölgedeki gerilimde tarafsız kalan devletler için bir nefes borusu niteliği taşıyor. Ancak bu izin, sadece niyet beyanıyla sınırlı değil; gemilerin İran makamlarıyla tam koordinasyon içerisinde hareket etmesi ve ilan edilen emniyet düzenlemelerine harfiyen uyması şart koşuluyor.
Petrol Piyasasında 500 Milyon Varillik Kayıp
Hürmüz Boğazı'ndaki fiili kısıtlamalar, küresel ticaretin dişlilerini zorlamaya devam ediyor. Ticari gemilerin büyük bir kısmının güvenlik gerekçesiyle rotalarını değiştirmesi veya limanlarda beklemesi, enerji piyasasında devasa bir boşluk yarattı. Analistler, sevkiyatların aksaması ve üretim tesislerindeki zorunlu kesintiler nedeniyle piyasadaki toplam kaybın 500 milyon varile ulaştığını hesaplıyor. Özellikle sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ve ham petrol sevkiyatındaki bu tıkanıklık, sanayileşmiş ülkeler üzerinde Washington yönetimine yönelik siyasi baskının artmasına neden oluyor.
Geçiş Ücreti ve Devrim Muhafızları Denetimi
Bölgedeki gerilimi tırmandıran bir diğer gelişme ise İran Meclisi'nin gündemindeki yasa tasarısı oldu. Devrim Muhafızları Ordusu'nun ABD ve İsrail müttefiki gemilere boğazı kapatmasının ardından, şimdi de boğazdan geçen gemilerden "geçiş ücreti" alınması planlanıyor. Eğer bu tasarı yasalaşırsa, Hürmüz Boğazı sadece askeri bir baraj değil, aynı zamanda İran için stratejik bir ekonomik koz haline gelecek. Tahran yönetimi, bu hamlesiyle hem güvenliğini tahkim etmeyi hem de bölgesel operasyonların maliyetini uluslararası deniz ticaretinden çıkarmayı hedefliyor.
