Türkiye’de milyonlarca çalışan, emeklilik hayali kurarken sadece fiziksel değil, ruhsal sağlık sorunlarının da birer emeklilik gerekçesi olabileceğini göz ardı ediyor. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) verilerine göre, malulen emeklilik başvurularında kanser vakalarından sonra ikinci sırada psikiyatrik rahatsızlıklar yer alıyor. SGK Eski Başmüfettişi İsa Karakaş, bu konuda bilinmeyenleri gün yüzüne çıkararak, sigortalılık başlangıcından sonra ortaya çıkan ruhsal hastalıkların erken emeklilik için nasıl bir anahtar olduğunu anlattı. Karakaş, "Malulen emeklilikte yaş şartı aranmaz; sadece prim ve çalışma gücü kaybı esastır" diyerek sürecin detaylarını paylaştı.
Malulen Emeklilik İçin %60 Kayıp Şartı
Psikiyatrik rahatsızlıklar nedeniyle erken emekli olabilmenin en temel kuralı, çalışma gücündeki kayıp oranıdır. İsa Karakaş, bu süreci şu sözlerle özetliyor:
"Malulen emeklilik için temel şart, çalışma gücünün en az %60'ını kaybetmiş olmaktır. Eğer kişi ağır derecede malul ise, yani başkasının bakımına muhtaç durumdaysa, 10 yıllık sigortalılık süresi şartı bile aranmamaktadır. Sadece 1800 gün primle bu haktan yararlanılabilir. Ancak hastalığın mutlaka sigorta başlangıç tarihinden sonra teşhis edilmiş olması gerekir."
Bu durum, özellikle kronikleşen ve tedaviye yanıt vermeyen ağır ruhsal bozukluklar yaşayan bireyler için hayati bir sosyal güvence sağlıyor.
Engelli Emekliliği ve Farklı Prim Seçenekleri
Eğer çalışma gücü kaybı %60’ın altındaysa, devreye "Engelli Emekliliği" giriyor. Karakaş’ın açıklamalarına göre, %40 ve üzeri kayıp yaşayanlar da belirli bir prim ve yıl şartını doldurduklarında yaşa takılmadan emekli olabiliyor.
"Engelli emekliliğinde şartlar biraz daha farklı. Burada %40 oranında kayıp yeterli görülüyor. Ancak sigortalılık süresi 15 yıl ile 18 yıl arasında, prim ödeme gün sayısı ise 3600 ile 4680 gün arasında değişmektedir. Bu tamamen sigorta giriş tarihine ve engellilik derecesine bağlı bir durumdur."
Bu yol, malulen emeklilik şartlarını tam karşılayamayan ama iş hayatında zorlanan bireyler için ikincil bir çıkış yolu sunuyor.
