Kanserle mücadelede hayati önem taşıyan ancak maliyeti oldukça yüksek olan "akıllı ilaçlar" için yargı dünyasından kritik bir hamle geldi. Bugüne kadar pek çok hasta, SGK’nın ödeme listesinde olmayan ilaçları kendi imkanlarıyla temin edip ardından açtıkları davalarla bu bedelleri geri alabiliyordu. Ancak Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, bu süreci kökten değiştirecek bir karara imza attı. Artık sadece doktor raporuyla mahkemeye başvurup ilaç bedelini geri alma dönemi resmen kapanıyor. Yeni dönemde hastaların, ilacın kendi genetik yapılarına ve tedavi süreçlerine olan somut katkısını bilimsel verilerle kanıtlaması gerekecek.
Yargıtay Kararı Neyi Değiştiriyor?
Yargıtay’ın bozma kararı, kamu kaynaklarının sınırsız şekilde kullanılmasının finansal sürdürülebilirliği tehlikeye atacağı gerekçesine dayanıyor. Mahkeme, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararlarına da atıfta bulunarak, her yeni ve pahalı ilacın devlet tarafından kontrolsüzce ödenemeyeceğine hükmetti. Kararda, ilacın sadece hastanın yaşam kalitesini geçici olarak artırmasının yeterli olmadığı, hastalığın seyrinde "sürekli ve etkin" bir iyileşme sağladığının tıbbi onkoloji uzmanlarından oluşan bir heyet tarafından tescillenmesi gerektiği vurgulandı. Bu durum, bilimsel temeli zayıf veya deneme aşamasındaki tedaviler için SGK kasasından ödeme yapılmasının önüne geçecek.
Akıllı İlaç Ödemesi İçin Gerekli Yeni Kriterler
SGK Eski Başmüfettişi İsa Karakaş’ın değerlendirmelerine göre, artık mahkemeler şu dört ana kriteri sorgulayacak: Birincisi, ilacın faz çalışmalarının tamamlanmış olması şartı aranacak. İkincisi, ilacın hastanın genetik yapısına özel bir uygunluk gösterip göstermediği raporlanacak. Üçüncüsü, mevcut durumda SGK tarafından karşılanan standart tedavilerin hastada yetersiz kaldığının ispatlanması istenecek. Son olarak, ilacın sağladığı faydanın geçici bir rahatlamadan ziyade kalıcı bir iyileşme emaresi taşıması gerekecek. Bu şartlar sağlanmadan açılan davaların reddedilme olasılığı oldukça yükselmiş durumda.
İsa Karakaş: "Her İlaç Her Hastaya Ödenir Dönemi Bitti"
Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan SGK Eski Başmüfettişi İsa Karakaş, kararın kamu kaynaklarını koruma amacı taşıdığını belirtti. Karakaş, "Bu emsal karar ile tedavi hakkı güvence altında olsa da artık ‘her yeni ilaç her hastaya ödenir’ dönemi kapandı. Sigortalıların dava açmadan önce ilacın kendi genetik yapılarına uygunluğunu tıbbi olarak belgelemeleri gerekecek," ifadelerini kullandı. Ayrıca, sınırlı olan kamu kaynaklarının etkin kullanımının korunduğuna dikkat çeken Karakaş, bilimsel temeli zayıf ilaçlar için kontrolsüz harcamaların bu sayede engelleneceğini dile getirdi.
